25E. Prohibition to shift licensed shop to any other place
The licence once granted under rule 25B shall not be shifted from one site to another, within the same city, without prior approval of the Collector.
नियम २५बी अंतर्गत एकदा मंजूर केलेली अनुज्ञप्ती जिल्हाधिकाऱ्यांच्या पूर्व मंजुरीशिवाय त्याच शहरात एका जागेवरून दुसऱ्या जागेवर हलवली जाणार नाही.
---
**विस्तृत समजावून सांगणे:**
• **कोणच्यावर लागू?** जिथे तुम्हाला Rule 25B अंतर्गत foreign liquor (विदेशी दारू - व्हिस्की, ब्रांडी इत्यादी) विक्रय करण्याचा licence दिला गेला असेल, त्यांच्यावर हा नियम लागू होतो.
• **का हा नियम आहे?** दारू विक्रय करणारी दुकान शहरातील कोणत्या ठिकाणी असेल याचा नियंत्रण सरकारला करायचा असतो. कारण काही परिसरांत दुकान असू शकत नाही (स्कूल, रुग्णालय जवळ इत्यादी).
• **काय करायचे?** जर तुमची दुकान आता पहिल्या गल्लीत आहे आणि तुम्हाला दुसऱ्या गल्लीत हलवायचे आहे, तर प्रथम Collector ला अर्ज देऊन परवानगी घेणी आवश्यक आहे.
• **परवानगी न घेता हलवल्यास?** हे अवैध आहे. दंड आणि licence रद्द होण्याचा धोका आहे.
• **महत्त्वाचे:** हे नियम "त्याच शहरातील" हलवाणीसाठी आहे. म्हणजे, जर तुम्हाला दूसऱ्या शहरात दुकान हलवायचे असेल तर या नियमचा लागू होणार नाही, पण अन्य नियम असतील.
25F. Prohibition to grant or renew license
No license under rule 25B shall be granted or renewed in respect of any shop which shall bear a name of the national personalities or any subsequent change in the name of the national personalities and shall not bear the name of any of the Forts declared by the Central Government as protected monuments under the Ancient Monuments Preservation Act, 1904 (7 of 1904) and by the State Government as protected monuments under the Maharashtra Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains Act, 1960 (Mah. XII of 1960), as specified in the Schedule-II appended to these rules.
राष्ट्रीय व्यक्तिमत्त्वांचे नाव धारण करणाऱ्या कोणत्याही दुकानासंबंधी नियम २५बी अंतर्गत कोणतीही अनुज्ञप्ती मंजूर किंवा नूतनीकरण केली जाणार नाही.
---
**विस्तारित समजावून:**
**Rule 25F** — Foreign liquor shop साठी licence देताना किंवा नवीनीकरण करताना काय नियम आहेत?
• **दुकानाचे नाव महत्वाचे आहे** — तुमच्या foreign liquor shop चे नाव एखाद्या **राष्ट्रीय नेते किंवा प्रभावशाली व्यक्तिमत्त्वाचे नाव** असू शकत नाही.
उदा., जर तुमचे नाव "गांधी लिकर शॉप" असेल तर licence मिळणार नाही.
• **किल्ल्याचे नाम देखील बंधनकारक आहे** — भारतीय सरकार किंवा महाराष्ट्र राज्य सरकार ने जे **किल्ले संरक्षित स्मारके** म्हणून घोषित केली आहेत, त्या किल्ल्याचे नाव दुकानाचे नाव असू शकत नाही.
उदा., "आगा किला दारू दुकान" किंवा "सिंहगड फोर्ट लिकर शॉप" असे नाव देता येणार नाही.
• **Schedule-II मधून जाणून घ्या** — कोणते किल्ले संरक्षित आहेत हे **Schedule-II** नामक सूची मधून तपासले जाते.
• **नूतनीकरणवेळीही हेच नियम** — तुमची licence expire झाली आणि तुम्ही नूतनीकरण करायचे आहे, तरीही दुकानाचे नाव वरील नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे.
**सोप्या भाषेत:** Foreign liquor shop साठी license मिळवायचेय तर दुकानाचे नाव साधारण आणि शिस्तमिसळीचे ठेवा — राष्ट्रीय नायक किंवा संरक्षित किल्ल्यांचे नाव वापरू नकोस!
26. Duration of licence
No licence under rule 25 shall be granted for a period beyond the 31st March next following the date of the commencement of the licence.
नियम २५ अंतर्गत कोणतीही अनुज्ञप्ती अनुज्ञप्ती सुरू झाल्याच्या तारखेनंतर येणाऱ्या ३१ मार्चपेक्षा जास्त कालावधीसाठी मंजूर करण्यात येणार नाही.
---
**सविस्तर समजावून:**
• **licence कधी दिला जातो?** जेव्हा तुमचा licence सुरू होतो (उदा., १५ जुलै २०२४), तेव्हा तो कमाल ३१ मार्च २०२५ पर्यंतच चालू राहू शकतो.
• **काय म्हणजे?** तुम्ही जरी मध्य वर्षात licence मिळालात तरी तो पुरा वर्षसाठी नाही — सर्व licence हा ३१ मार्चला संपतो.
• **उदाहरण:** जर तुम्हाला जुलैमध्ये licence दिला, तर ९ महिन्यांसाठीच तो वैध राहील (जुलै २०२४ ते मार्च २०२५). पुढे नविन licence घ्यावा लागेल.
• **का असे नियम?** सरकारला दरवर्षी licence renew करायची असते, जेणे करून नियंत्रण राखता येते.
• **Rule 25 म्हणजे काय?** Rule 25 मध्ये विदेशी दारूचा licence कोणना किंवा काय अटींवर दिला जातो हे लिहिलेले असते. Rule 26 म्हणजे तो licence किती काळ वैध राहील ते सांगतो.
---
**सोप्या भाषेत:** विदेशी दारूचा licence कमाल एक वर्षासाठी दिला जातो, आणि तो नेहमी ३१ मार्चला संपतो.
26A. Renewal of licence
Any person desiring to renew a licence shall, thirty days before the date of expiry of the licence, apply for the renewal thereof. Every such application shall be accompanied by a challan evidencing payment of a fee of Rs. 25.
अनुज्ञप्ती नूतनीकरण करण्याची इच्छा असलेल्या कोणत्याही व्यक्तीने अनुज्ञप्तीची मुदत संपण्यापूर्वी तीस दिवस आधी नूतनीकरणासाठी अर्ज करावा. प्रत्येक अशा अर्जासोबत शुल्क भरल्याचे दर्शवणारे चलन असावे.
विस्तृत माहिती:
• **अर्ज कधी करायचा?**
तुमच्या licence च्या मुदत संपण्यापूर्वी कमीतकमी 30 दिवस आधी नूतनीकरण (renewal) साठी अर्ज करावा लागतो.
उदा., तुमचा licence 31 मई रोजी संपणार असेल तर 1 मे पर्यंत अर्ज करायचा.
• **अर्जासोबत काय भरावे?**
तुम्हाला ₹25 fee भरावा लागतो.
• **प्रमाण म्हणून काय द्यायचे?**
अर्जासोबत चलन (receipt) देणे आवश्यक आहे जो दर्शवतो की तुमने fee भरली आहे.
• **हे का जरूरी?**
यातून सरकारला खाती मिळते की तुम्ही licence नवीनीकरणसाठी व्यवस्थित आवेदन करत आहात आणि निधीसह आहात.
**सरल उदाहरण:**
जर तुमच्याकडे दारूची दुकान चालण्याचा licence आहे, तर तो expire होण्यापूर्वी 30 दिवस आधी Collector कडे नूतनीकरणाचा अर्ज द्या आणि ₹25 receipt सह द्या.
26B. Renewal of licence by Collector.
Any licence granted under sub-rule (1A) of rule 25 may be renewed by the Collector for a period not exceeding one year at a time on payment of fee on the following scale namely:
- Towns with a population up to one lakh each. Rs. 15,000
- City with population of one lakh and above but below ten lakh. Rs. 40,000
- City with population of ten lakhs and above. Rs. 75,000
नियम २५ च्या उप-नियम (१अ) अंतर्गत मंजूर केलेल्या कोणत्याही अनुज्ञप्तीचे जिल्हाधिकाऱ्यांद्वारे शुल्क भरणा करून एका वेळी एक वर्षापेक्षा जास्त कालावधीसाठी नूतनीकरण केले जाऊ शकते.
---
**विस्तृत समजावणी:**
**Rule 26B म्हणजे काय?**
जर तुमच्याकडे विदेशी दारूचा licence आहे आणि तो expire होणार आहे, तर तुम्ही त्याचे नवीकरण करू शकता. पण यासाठी तुम्हाला Collector कडे application द्यावी लागेल आणि निर्धारित fee भरावा लागेल.
**मुख्य बातमी:**
• licence **एक वर्षासाठी** नवीकरण होतो — त्यापेक्षा जास्त मुदतीसाठी नाही
• नवीकरणाचा हक्क सर्व licence-धारकांना आहे, पण शर्त आहे की तुम्ही fee भरली पाहिजे
• fee ही तुम्ही ज्या शहरात दुकान चलवता आहात त्या शहराची लोकसंख्या यावर अवलंबून बदलते
**Fee कितनी भरावी लागेल?**
(1) **लहान शहरे** (१ लाख पर्यंत लोकसंख्या) → ₹**15,000**
(2) **मध्यम शहरे** (१ लाख आणि १० लाख दरम्यान) → ₹**40,000**
(3) **मोठी शहरे** (१० लाख किंवा त्यापेक्षा जास्त) → ₹**75,000**
**सोपे उदाहरण:**
जर तुमचा licence पुणे शहरात आहे (population सुमारे २० लाख), तर तुम्हाला ₹75,000 fee भरून licence नवीकरण करावे लागेल.
27. Transactions at the licensed premises to be under excise supervision
-
The licensee shall, if required by the Collector, transact all business pertaining to receipt, transport, storage, purchase and sale of foreign liquor, under excise supervision: Provided that, the Collector may allow the licensee to transport by road without excise supervision, Indian-made foreign liquor on which excise duty and fee if any have been paid
-
Such business shall be transacted during such working hours and on such working days as have been prescribed under the Maharashtra Foreign Liquor (Sale on Cash, Register of Sale, etc.) Rules, 1969.
28. Appointment of staff for supervision
The Collector may appoint such excise staff at the licensed premises for excise supervision as he deems necessary.
जिल्हाधिकारी उत्पादन शुल्क पर्यवेक्षणासाठी अनुज्ञप्तीच्या जागेवर त्यांना आवश्यक वाटेल असे उत्पादन शुल्क कर्मचारी नियुक्त करू शकतात.
विस्तारानी:
• **Collector चा अधिकार:** Collector (जिल्हाधिकारी) यांना असा अधिकार आहे की ज्या licensed shop किंवा warehouse मध्ये विदेशी दारू विकली जाते, तेथे आपल्या excise कर्मचारी नियुक्त करू शकतात।
• **कसा नियुक्त करतात?** हे कर्मचारी Collector यांच्या विचारानुसार नियुक्त होतात — म्हणजे Collector सोचतात की कितने कर्मचारी लागतील हे ठरवतात।
• **काय करतात ते कर्मचारी?** ते दुकान/warehouse मध्ये जाऊन पाहतात की:
- दारू सही नियमांनुसार विकली जात आहे का?
- licence मध्ये जे शर्ती लिहिली आहेत, ते पाळली जात आहेत का?
- दारूचे गोदाम सही ठिकाणी आहे का?
- ग्राहकांना सही किमतीला विकली जात आहे का?
• **मुद्दा:** हा rule म्हणून सांगतो की सरकार यांना अधिकार आहे दारूचे काम पाहण्यासाठी आपल्या लोक नियुक्त करायचे, जेणेकरून सब्बं कायद्यानुसार चले।
29. Kinds of 3* Liquor authorised for sale
No liquor other than foreign liquor shall be received, bought, held in stock at the licensed premises: Provided that, country liquor in sealed bottles may be received, bought, held in stock or sold at the licensed premises if the licensee holds a valid licence granted for that purpose under the Maharashtra Country Liquor Rules, 1973.
विदेशी दारू व्यतिरिक्त इतर कोणतीही दारू अनुज्ञप्तीच्या जागेत स्वीकारली, खरेदी केली किंवा साठा ठेवली जाणार नाही: परंतु, सीलबंद बाटल्यांमधील देशी दारू स्वीकारता, खरेदी करता आणि साठा ठेवता येईल.
---
**तपशीलवार समजुत:**
**मुख्य नियम:**
• Foreign liquor licence असलेल्या shop किंवा warehouse मध्ये फक्त विदेशी दारूच (जसे व्हिस्की, रम, वोडका, जिन इ.) ठेवता येते.
• विदेशी दारू foreign liquor licence असलेल्या जागेत receive करता, खरेदी करता किंवा stock ठेवता येते.
**अपवाद (Exception):**
• जर तुमच्याकडे Maharashtra Country Liquor Rules, 1973 अंतर्गत देशी दारूचा वेगळा valid licence असेल, तर तुम्ही **sealed bottles** (म्हणजे सीलबंद बाटलीमधील) देशी दारू (जसे ताड्यांची दारू, मराठी दारू, इत्यादी) ती साच्या जागेत ठेवू शकता, खरेदी करू शकता आणि विकू शकता.
**उदा.:**
तुमच्याकडे foreign liquor shop आहे. तुम्ही तेथे केवळ imported whiskey, rum, gin विकू शकता. पण जर तुमच्याकडे देशी दारूचा licence सुद्धा असेल, तर sealed bottles मधील देशी दारू सुद्धा विकू शकता.
**महत्वाचे:** देशी दारू फक्त **sealed/बंद बाटल्यांमध्ये** असणे आवश्यक आहे — खुली किंवा bulk quantity मध्ये नाही.
30. Sources of supply पुरवठा स्त्रोत
Foreign liquor required for sale under the licence shall be obtained from a person holding a trade and import licence in respect of foreign liquor or from a distillery in the State of Maharashtra or with the special permission of the Commissioner from any other source or place. All such foreign liquor shall be transported to the licensed premises under a valid transport pass in Form F.L.I-A. Provided that, wine required for sale under the licence may be obtained directly from the winery who has been exempted from payment of excise duty and holding a manufactory licence in Form 'BRL', granted under a valid transport pass in Form 'BR-IX'.
अनुज्ञप्तीखाली विक्रीसाठी आवश्यक असलेली विदेशी दारू विदेशी दारूसंबंधी व्यापार आणि आयात अनुज्ञप्ती धारण करणाऱ्या व्यक्तीकडून किंवा महाराष्ट्र राज्यातील दारूच्या कारखान्यातून मिळवली जाईल.
**विस्तृत समजावणी:**
**मुख्य नियम:**
- अनुज्ञप्ती (licence) असलेल्या दुकानदारांना विदेशी दारू खालील स्त्रोतांकडून मिळवायचा:
1. **Trade आणि Import licence असलेल्या व्यापाऱ्यांकडून** — जे विदेशी दारूचा व्यापार करतात
2. **महाराष्ट्रातील दारूच्या कारखान्यांकडून** — अंतर्गत स्त्रोत
3. **Commissioner ची विशेष परवानगी असेल तर इतर कोठून** — दुर्लभ परिस्थितीत
**महत्वाचे:** सर्व दारू **Form FL I-A मधील transport pass** अंतर्गत हलविणे अनिवार्य आहे.
**विशेष नियम (वाइन, बिअर साठी):**
**वाइन साठी:**
- जर वाइन-मेकर (winery) ला excise duty माफ आहे आणि 'BRL' manufactory licence आहे, तर तिथून थेट मिळवू शकता
- **Form BR IX transport pass** लागेल
**बिअर साठी:**
- Microbrewery किंवा Restaurant-brewery ला beer licence असेल तर थेट मिळवू शकता
- **फक्त packaged form मध्ये** (किमान 5 लिटर)
- Excise duty भरल्यानंतर
- **Form BR-IX transport pass** आवश्यक
**Beer, Mead, Craft Wine साठी:**
- Craft winery किंवा Microbrewery/Restaurant-brewery कडून थेट मिळवू शकता
- Packaged फॉर्मातच (किमान 5 लिटर)
- Excise duty चुकवल्यानंतर
- **Form BR-IX transport pass** लागेल
**सोपे शब्दांत:** दुकानदार काय विक्री करत आहे यावर अवलंबून तिचे दारू मिळवण्याचा मार्ग बदलतो — प्रत्येक परिस्थितीसाठी आपल्याकडे नियम आहेत.