Maharashtra Excise Manual
Page 300 of 1109

THE BOMBAY MEDICINAL AND TOILET PREPARATIONS (USE OF LIQUOR) RULES, 1955

THE BOMBAY MEDICINAL AND TOILET PREPARATIONS (USE OF LIQUOR) RULES, 1955

GN.R.D. No. 7105/51, dated 7th January 1955 (B. G, Pt. IV-B, p. 123)

1. Amended by Corrig., R. D., No. 7105/51, dated 23rd February 1955 (B. G Pt. IV-B, p. 776).

2. Amended by G. N., R. D., No. MIS. 1561/33915 (e)-N. dated 14th July 1962 (M. G Pt. IV-B, p. 2456).

3. Amended by G. N., R. D., No. BPA. 1088/XJ/PRO-2, dated 16th March 1988 (M. G Pt. IV-B, p. 282-83).

In exercise of the powers conferred by section 143 of the Bombay Prohibition Act, 1949 (Bombay XXV of 1949), the Government of Bombay is pleased to make the following rules, namely:—

1. Title शीर्षक

These Rules may be called the Bombay Medicinal and Toilet Preparations (Use of Liquor) Rules, 1955.

या नियमांना मुंबई औषधी व प्रसाधन तयारी (मद्य वापर) नियम, १९५५ असे म्हणता येईल.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
थोडक्यात: हे नियम १९५५ मध्ये बनवले गेले आणि याला "मुंबई औषधी व प्रसाधन तयारी (मद्य वापर) नियम" असे नाव आहे.

**विस्तारित समजावून:**

• या नियमांचे नाव "Bombay Medicinal and Toilet Preparations (Use of Liquor) Rules, 1955" आहे - किंवा सोप्या भाषेत "मुंबई औषधी व प्रसाधन तयारी (मद्य वापर) नियम, १९५५"

• "Bombay" म्हणजे मुंबई

• "Medicinal and Toilet Preparations" म्हणजे दवाई आणि प्रसाधन सामग्री - जसे क्रिम, तेल, व्हिनेगर, कफसिरप वगैरे

• "Use of Liquor" म्हणजे या सामग्रीमध्ये अल्कोहोल (मद्य) वापरण्याचे नियम

• हे नियम १९५५ सालातून लागू झाले

**साधारण उदाहरण:**
जर तुम्हाला खोबरेल तेल, कुंकुमादी तेल किंवा वैद्य क्रिम बनवायची असेल आणि त्यात अल्कोहोल मिसळायचा असेल, तर या नियमांचे पालन करावे लागतात. हे नियम सांगतात - कोण बनवू शकतो, किती अल्कोहोल वापरायचा, आणि कसे परवानगी मिळवायची.

2. Definitions व्याख्या

(1) In these rules unless there is anything repugnant in the subject or context,—

  1. "Act" means the Bombay Prohibition Act, 1949;
  2. "Form" means a form appended to these rules;
  3. "Licence" means a licence granted under rule 4;
  4. "Licensed premises" means the premises in respect of which a licence is granted under rule 4;
  5. "Licensee" means a person holding a licence under these rules.

(2) Words and expressions not defined in these rules shall have the meanings respectively assigned to them in the Act.

3. Application for Licence परवान्यासाठी अर्ज

Any person desiring to purchase, possess or use any liquor for the manufacture of any medicinal or toilet preparation whether fit or unfit for use as intoxicating liquor shall apply to the Collector for a licence in that behalf. The application shall contain the following particulars, namely:—

  1. Name and Address of the applicant;
  2. Kind and quantity of liquor required per month together with its name, if any;
  3. Kind of medicinal or toilet preparation or preparations for the manufacture of which the liquor is required together with the names of such preparation or preparations;
  4. Place where the liquor will be kept and used;
  5. Name and address of the person from whom the liquor is to be purchased and his licence number for the sale of liquor;
  6. The period for which the licence is required.

कोणतीही औषधी किंवा प्रसाधन तयारी, मादक मद्य म्हणून वापरण्यास योग्य असो वा अयोग्य, तिच्या उत्पादनासाठी कोणतेही मद्य खरेदी करू, बाळगू किंवा वापरू इच्छिणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीने त्या संदर्भात परवान्यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांकडे अर्ज करावा. अर्जात खालील तपशील असावा, म्हणजे :—

(i) अर्जदाराचे नाव आणि पत्ता;

(ii) प्रति महिना आवश्यक मद्याचा प्रकार आणि प्रमाण तसेच त्याचे नाव, असल्यास;

(iii) ज्या औषधी किंवा प्रसाधन तयारी किंवा तयारींच्या उत्पादनासाठी मद्य आवश्यक आहे त्या तयारी किंवा तयारींच्या नावांसह त्यांचा प्रकार;

(iv) मद्य जेथे ठेवले जाईल आणि वापरले जाईल ते ठिकाण;

(v) ज्या व्यक्तीकडून मद्य खरेदी करावयाचे आहे त्या व्यक्तीचे नाव आणि पत्ता आणि मद्य विक्रीसाठी त्याचा परवाना क्रमांक;

(vi) ज्या कालावधीसाठी परवाना आवश्यक आहे तो कालावधी.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
थोडक्यात: जर तुम्हाला औषधी किंवा सौंदर्य प्रसाधन बनवण्यासाठी दारू वापरायचा असेल तर Collector कडे परवान्यासाठी अर्ज करावा लागतो — त्या अर्जात तुमचे नाव, कोणता दारू, किती प्रमाणात, कसा वापर, आणि कुठून खरेदी करायचा हे सांगावे लागतो.

---

**विस्तृत समजावणी:**

हा नियम असे सांगतो की जर तुम्हाला दारूचा वापर औषधी (जसे खांद्याची दवा, पेनकिलर) किंवा प्रसाधन (साबण, तेल, फेस क्रीम इत्यादी) बनवताना करायचा असेल, तर तुम्हाला Collector कडे परवान्यासाठी आवेदन देण्याची सक्तता आहे.

**अर्जात काय काय माहिती द्यावी लागते:**

• **नाव आणि पत्ता** — तुमचे पूरे नाव आणि ज्या जागेला तुम्ही अर्ज करत आहात तेथे तुमचा पत्ता

• **कोणता दारू आणि किती** — उदा., "अल्कोहल 50 लिटर प्रति महिना" किंवा "स्पिरिट 100 लिटर"

• **कोणती तयारी बनवायचा** — उदा., "खांद्याचे औषधी" किंवा "हँड सॅनिटायজर"

• **कुठे ठेवून वापरायचा** — तुमचे warehouse/गोदाम/दुकान का ठिकाण

• **कुठून खरेदी करायचा** — ज्या विक्रेता कडून दारू घेणार आहात त्याचे नाव, पत्ता आणि licence क्रमांक (की त्या व्यक्तीला दारू विकण्याचा परवाना आहे की नाही हे सत्यापित करण्यासाठी)

• **कितपर्यंत परवाना हवा** — उदा., "6 महिने साठी" किंवा "1 वर्षासाठी"

**सरळ भाषेत:** Collector हा असा विचार करतो की तुमचा हेतू खरोखर औषधी/प्रसाधन बनवणे आहे, दारूचा दुरुपयोग नाही — म्हणून तुम्हाला सर्व तपशील सांगावे लागतात.

4. Grant of Licence परवाना देणे

On receipt of an application under rule 3, the Collector shall make such inquiries as he may deem necessary and if he is satisfied that there is no objection to grant the licence applied for, he may grant the applicant a licence in Form A on payment of 1a fee inclusive of consideration of Rs. 1001 specifying therein the kind of liquor together with its specification, if any, permitted to be used and also the quantity allowed to be used during the month.

नियम ३ अन्वये अर्ज प्राप्त झाल्यावर, जिल्हाधिकारी आवश्यक वाटतील अशा चौकशा करतील आणि अर्ज केलेला परवाना देण्यास कोणतीही आक्षेप नसल्याची त्यांची खात्री पटल्यास, ते अर्जदारास १ [२ [मोबदला सहित] रु. १०० शुल्क] भरल्यावर नमुना अ मध्ये परवाना देऊ शकतात, ज्यात वापरण्यास परवानगी दिलेल्या मद्याचा प्रकार त्याच्या वैशिष्ट्यांसह, असल्यास, आणि महिन्यात वापरण्यास अनुमत प्रमाण नमूद करावे.

फुट नोट: 1
सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
थोडक्यात: जिल्हाधिकारी अर्जदारास दारूचा परवाना दिल्यास तो Form A मध्ये देतात आणि त्याचबरोबर कोणती दारू, किती प्रमाणात आणि महिन्यात किती वापरता येईल हे लिहून देतात।

विस्तृत माहिती:

• **अर्ज सादर केल्यानंतर:** नियम 3 अन्वये तुम्ही अर्ज दिल्यानंतर Collector कडे तो पोहोचतो.

• **Collector काय करतात:** Collector आवश्यक तपास-तसंतपास करतात — म्हणजे तुम्हाला परवाना देणे योग्य आहे की नाही हे पाहतात.

• **शुल्क:** परवाना मिळवायचा असेल तर तुम्हाला **रु. 100 शुल्क भरावे लागतील**. (हा शुल्क दारूची कीमत नाही, फक्त परवाना दिल्याचा शुल्क आहे.)

• **परवान्यामध्ये काय लिहिले जाते:**
- कोणती दारू वापरायची आहे (उदा., औषध म्हणून दारू)
- त्या दारूचे विशेष वैशिष्ट्य (strength, quality इ.)
- महिन्यात किती प्रमाणात वापरता येईल (उदा., 5 लिटर महिन्यात)

• **परवान्याचा फॉर्म:** सर्व काही Form A मध्ये लिहिले जाते.

• **अर्ज नाकारण्याचा अधिकार:** जर Collector ला आक्षेप असेल (उदा., तुमचे व्यवसाय अमान्य असेल), तर ते परवाना नाकारू शकतात.

अशा प्रकारे औषध आणि सौंदर्य वस्तू बनवण्याकरिता दारू वापरण्याचा परवाना दिला जातो.

5. Duration of Licence परवान्याचा कालावधी

(1) No such licence under rule 4 shall be granted for a period beyond 31st March next following the date of the commencement of the licence.

(2) No such licence shall be granted to a minor.

6. Use or allow to be used the liquor मद्य वापर किंवा वापरण्यास परवानगी

The licensee shall not use or allow to be used the liquor except in the licensed premises and except in his own presence or in the presence of any other person duly authorised a 2nokarnama2 granted by him in this behalf.

@

परवानाधारकाने परवानाधारक परिसरातच आणि स्वतःच्या उपस्थितीत किंवा या संदर्भात त्याने दिलेल्या नोकरनाम्याद्वारे योग्यरित्या अधिकृत केलेल्या अन्य व्यक्तीच्या उपस्थितीतच मद्य वापरावे किंवा वापरू द्यावे.

फुट नोट: 2 @
सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
थोडक्यात: जर तुमच्याकडे दारू बनवण्याचा licence असेल, तर दारू फक्त तुमच्या दुकानातच वापरता येईल आणि तुम्ही किंवा तुमच्या अधिकृत कर्मचारीच त्याच्या निरीक्षणात असावेत.

---

**विस्तृत समजावणी:**

• **licence असलेल्या व्यक्तीला (licensee) काय करता येते?**
दारू फक्त परवानाधारक परिसरातच (यानेच दुकान/गोदामातच) वापरता येते — कुठे तरी इतर जागी नाही.

• **कोणच दारू हाताळू शकतो?**
फक्त दोन परिस्थितींमध्ये:
१. परवानाधारक स्वतः उपस्थित असताना
२. किंवा परवानाधारकाने दिलेल्या नोकरनाम्याद्वारे (लिखित परवानगी) अधिकृत केलेले कर्मचारी उपस्थित असताना

• **नोकरनामा म्हणजे काय?**
हा एक लिखित परमिट/अनुज्ञापत्र असतो जो licence धारकाने आपल्या कर्मचार्‍यांना देतो की "या व्यक्तीला मद्य हाताळता येईल."

• **उदा.:** जर तुमच्याकडे औषध बनवण्याचा licence असेल, तर तुम्ही किंवा तुमचा विश्वस्त कर्मचारी (ज्याला तुमचा नोकरनामा आहे) तेव्हाच दारू वापरू शकतो जेव्हा एकमेकांना माहीत असते.

• **हे नियम कधी भंग होते?**
जर तुम्ही परिसर सोडून दारू कुठे तरी दुसऱ्या जागी वापरला किंवा कोणाला बिनापरवानगीने दारू वापरू दिली, तर हे नियम भंगले मानले जाईल.

**निष्कर्ष:** licence असलेल्यांनी दारू योग्य निरीक्षणातून आणि योग्य ठिकाणीच वापरावे — हाच हा नियमाचा मूळ उद्देश्य.