18. Removal of Country liquor from Warehouse गोदामातून देशी दारू काढणे
Spirit shall be issued from the spirit room to the manufacturing room on a requisition from a manufactory licensee which shall be made in Form C.L., VIII in such quantities as are required fbr the manufacture of a batch of country liquor. All such spirit in the manufacturing room shall be kept untouched until the Manufactory Officer, has recorded its quantity and strength in form C.L., IX. Such spirit shall then in the presence of the Manufactory Officer be added to water and other materials fbr the preparation of country liquor.
गोदामात साठवलेली देशी दारू घाऊक परवानाधारकाद्वारे केवळ किरकोळ दुकान परवानाधारकाला विक्रीसाठी आणि C.L. XVII नमुन्यात वाहतूक पास अंतर्गत काढली जाईल.
विस्तारीत समजावून सांगणे:
**मुख्य नियम:**
• गोदामात साठवलेली देशी दारू केवळ घाऊक licence धारकच काढू शकतो — इतर कोणीही नाही.
• ही दारू काढताना तुमच्याकडे Form C.L. XVII नमुन्यात transport pass असणे अनिवार्य आहे.
• या pass माध्यमातून तुम्ही दारू कोठे घेऊन जात आहात, कितीचा विक्रय करत आहात — हे सब्द नोंदवले जाते.
**कोणाला विक्रय करू शकतात:**
• किरकोळ दुकान licence धारकांना सरळ विक्रय करू शकतो.
• Superintendent (अधिक्षक) यांचीही परवानगी असेल तर दुसऱ्या घाऊक licence धारकांना विक्रय करू शकतो.
**महत्वाचा प्रतिबंध:**
• घाऊक licensee दुसऱ्या घाऊकाला किंवा किरकोळ दुकानदारला असे वेळी दारू पाठवू शकत नाही की ती दारू त्या दुकानाचे license बंद असताना पोहोचेल.
उदा., जर किरकोळ दुकान रात्री 10 वाजे बंद होते, तर घाऊक त्याला रात्री 9:30 नंतर दारू पाठवू शकत नाही.
19. Licensee to Account for Losses परवानाधारकाने झालेली हानी कळविणे
Only pure filtered water shall be used in the manufacture of country liquor.
गोदामात साठवलेल्या किंवा त्यातून जारी केलेल्या देशी दारूतील कोणतीही हानी घाऊक परवानाधारकाने कळवावी.
---
**सविस्तर समजावून:**
**हे नियम कोणासाठी आहे?**
- ज्याला देशी दारूचा wholesale licence आहे (म्हणजे मोठ्या प्रमाणात खरेदी-विक्रयीचे लायसन्स)
**कधी कळावे लागते?**
- जेव्हा warehouse (गोदाम) मध्ये साठवलेली दारू हरवते/खराब होते
- जेव्हा दारू बाहेर वितरित करताना नुकसान होते
- कोणतेही quantity मत्तेचे (भरपूर किंवा थोडेसे)
**कसे कळावे?**
- Superintendent (पोलीस अधिकारी) च्या माध्यमातून Commissioner कडे लेखी कळ करावी
- फक्त कळ करणे पुरेसे नाही — कारण देखील सविस्तर समजावून सांगावे लागते
**उदा.:**
- "warehouse मध्ये 10 लिटर दारू गहाळ झाली कारण ______"
- "transport करताना डब्बा तुटला आणि 5 लिटर शिवले"
- "वाराचा मोडा पडून दारू खराब झाली"
**महत्वाचं:**
यह नियम transparency राखण्यासाठी आहे — ताकि सरकार जाणून घेऊ शकेल की दारू कुठे गेली आणि का गेली. हे बेईमानी रोखतो.
20. Closure of Licensed Premises परवानाप्राप्त गोदाम बंद असण्याचे दिवस
Each batch of country liquor manufactured shall be registered, and shall bear a distinctive number which shall be known as it registered batch number in the register in Form C.L., IX. The register shall also show the receipt and disposal of all spirit issued to the manufacturing room from the spirit room and the quantity of all finished country liquor manufactured therefrom.
दरवर्षी २ ऑक्टोबर रोजी आणि नियम २६ च्या उप-नियम (१) च्या खंड (क) मध्ये नमूद दिवशी आणि अधीक्षकांनी विशेष आदेश दिलेल्या इतर दिवशी गोदाम बंद राहील.
विस्तृत समजावून सांगा:
• **२ ऑक्टोबर रोजी बंद रहा**
दरवर्षी २ ऑक्टोबर (गांधी जयंती) रोजी दारूचा warehouse बंद राहायला हवे. हा दिवस नेहमीच बंद असायला हवे.
• **Rule 26 नुसार इतर दिवस**
नियम २६ मध्ये सांगितले असलेल्या काही विशेष दिवशी देखील warehouse बंद असायला हवे (जसे राष्ट्रीय सुट्टी किंवा धार्मिक दिवस असू शकतात).
• **Superintendent ने आदेश दिलेले अन्य दिवस**
alcohol विभागातील Superintendent (अधीक्षक) जर कधी विशेष परिस्थिती मुळे warehouse बंद करायचा आदेश दিले, तर तेही दिवस बंद असायला हवे. उदा., कोणी आपत्ती आली किंवा सामाजिक कारणे आहेत.
• **कोणताही compensation नाही**
ज्या दिवशी warehouse बंद असतो, त्या दिवशी warehouse मालिकाला (wholesale licensee ला) कोणतीही नुकसानी भरपाई मिळणार नाही. म्हणजे तुमची विक्री बंद राहिल्यामुळे नुकसान झाले, तर सरकार त्याचा खर्च देणार नाही.
**सरल उदाहरण:**
जर तुमच्याकडे दारूचा wholesale licence असेल, तर २ ऑक्टोबर रोजी तुम्ही दुकान/warehouse चालू करू शकत नाही. या दिवशी विक्री नाही, पण नुकसानीचा कोणताही भरपाई मिळणार नाही.
21. Working Hours of Warehouse गोदामाचे कामकाजाचे तास
On completion of manufacture of a batch of country liquor, the licensee shall declare its true strength in column 12 of the register in Form C.L., IX.
आयुक्तांनी अन्यथा परवानगी दिल्याशिवाय, गोदाम सकाळी ९.०० ते संध्याकाळी ५.०० च्या तासांव्यतिरिक्त उघडे ठेवले जाणार नाही.
---
**तपशील:**
• **नियमित कामकाजाचे तास:** गोदाम सकाळ ९ वाजा ते संध्याकाळ ५ वाजा या वेळेत उघडा ठेवता येतो.
• **या वेळेच्या बाहेर:** जर तुम्हाला दारूचा गोदाम सकाळ ९ आधी किंवा संध्याकाळ ५ नंतर उघडे ठेवायचा असेल, तर तुम्हाला **Commissioner यांची विशेष परवानगी घ्यावी लागेल**.
• **परवानगी कसे मिळवायची:** Commissioner यांना अर्ज देऊन विशेष कारणे (जसे की व्यापार आवश्यकता) सांगून तुम्ही परवानगी मागू शकता.
• **उदाहरण:** जर तुमचा गोदाम संध्याकाळी ७-८ वाजेपर्यंत खुला ठेवायचा असेल, तर Commissioner यांच्याकडून परवानगी घेणी आवश्यक आहे.
• **नियम तोडल्यास:** अनुमतीशिवाय गोदाम नियमित वेळेच्या बाहेर उघडे ठेवणे हे कायद्याचे उल्लंघन आहे, आणि यासाठी penalty आणि कारवाई होऊ शकते.
22. Minimum and Maximum Prices किमान आणि कमाल किमती
The Manufactory Officer shall then check the entries, and if they are found to be in order, he shall initial the relevant entries in the register in Form C.L., IX.
घाऊक परवानाधारक या नियमांतर्गत किरकोळ विक्रीसाठी देशी दारू परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीव्यतिरिक्त इतरांना आणि राज्य शासनाने वेळोवेळी निश्चित केलेल्या किमतीपेक्षा जास्त किमतीत देशी दारू विकणार नाही.
**तपशील:**
• **घाऊक विक्रेता कोणास विकू शकतो?**
घाऊक licence असलेला व्यक्ती फक्त किरकोळ licence असलेल्या विक्रेतांनाच दारू विकू शकतो. सरासरी ग्राहकांना किंवा अन्य कोणाला थेट विकू शकत नाही.
• **किमतीचा नियम काय?**
राज्य शासन हर वेळी दारूची किमान आणि कमाल किमत ठरवून देतो. घाऊक विक्रेता त्या ठरवलेल्या कमाल किमतीपेक्षा जास्त किमतीत विकू शकत नाही.
उदा., जर शासनाने ठरवलेल्या कमाल किमत ₹100 प्रति बाटली असेल, तर घाऊक विक्रेता ₹105 किंवा त्यापेक्षा जास्त किमतीत विकू शकत नाही.
• **हे नियम का आहे?**
हा नियम दारूची किमत नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आणि अन्यायकारक किमत वाढ रोखण्यासाठी आहे.
• **नियम मोडलेल्यावर?**
जर घाऊक विक्रेता शासनाने ठरवलेल्या किमतीपेक्षा जास्त किमतीत विकतो, तर त्याला दंड देणे किंवा licence रद्द करणे शक्य आहे.
23. Application for licence परवान्यासाठी अर्ज
Unless otherwise permitted by the Commissioner, country liquor so prepared shall be 1filled in containers of capacities of 200 bulk litres, 100 bulk litres or 50 bulk litres, or1 bottled in bottles of the capacities of 180 mililitres, 375 mililitres and 750 millilitres. 2The containers shall be of the material and type as prescribed by the Commissioner2
देशी दारू किरकोळ विक्री करू इच्छिणारी कोणतीही व्यक्ती ज्या जिल्ह्यात दुकान स्थापित करू इच्छिते त्या जिल्ह्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांकडे C.L.A.I नमुन्यात C.L. III नमुन्यातील परवान्यासाठी अर्ज करेल.
देशी दारू किरकोळ विक्री करायचा असेल तर तुम्हाला अर्ज करून fee भरावे लागतो आणि Collector कडे परवानगी मागावी लागते.
---
विस्तारित समजावून:
**अर्ज कसा करायचा:**
• तुम्हाला दुकान सुरु करू इच्छिताना Form C.L.A.I 3 नमुन्यात अर्ज भरावा लागतो
• हा अर्ज ज्या जिल्ह्यात दुकान सुरु करायचा आहे, त्या जिल्ह्याच्या Collector कडे देता येतो
• परवानगीचा नमुना Form C.L. III 4 असतो
**फीस किती भरावी लागते:**
• लोकसंख्या 2 लाख पेक्षा कमी असलेल्या गावात किंवा शहरात: ₹500
• लोकसंख्या 2 लाख किंवा त्यापेक्षा जास्त असलेल्या शहरात: ₹1000
**महत्वाची गोष्ट:**
• अर्जासोबत challan (रसीद) घालून दिली हुई fee ची पुष्टी करायला हवी
• म्हणजे फीस बँक किंवा सरकारी खजिन्यात भरून त्याची रसीद अर्जासोबत लावायला हवी
उदा., जर तुम्हाला पुण्यात (2 लाख लोकसंख्या असलेल्या शहरात) दुकान सुरु करायचा असेल तर ₹1000 फीस भरून अर्ज Collector कडे द्यावा लागतो.
24. Grant of licence परवाना देणे
3All bottles or containers3 ofcountry liquor shall bear labels in Marathi showing the name of the manufacturer, the strength and variety of country liquor, the place of manufacture, the batch number, 6789month & year of manufacture maximum retail price (inclusive of all taxes and duties),]6789 10***10 and the guaranteed fluid contents of 3each bottle or container3 in bold letters.
(24A)
11A statutory warning "Consumption ofAlcohol is injurious to health. Be safe- Don't Drink and Drive" in the format and as prescribed by the Food Safety and Standards Authority oflndia (FSSAI) from time to time shall be printed on every label of all bottles or containers of country liquor.11
12(24A) The Label of Country Liquor having proof strength 62.5° shall be printed only on white paper with black ink as prescribed in sub-rule (24).12
25. Prohibition to shift licensed shop to any other place परवानाप्राप्त दुकान इतर कोणत्याही ठिकाणी स्थानांतरण करण्यास मनाई
The strength of any variety of country liquor shall be as may be fixed by the Commissioner from time to time.
26. Closure of shops परवानाप्राप्त दुकान बंद असण्याचे दिवस
The 3bottles and containers3 to be used for the purpose of filling or bottling country liquor shall be properly cleaned and washed.
27. Power of a Collector to close down licensed shop etc. in public interest सार्वजनिक हितासाठी परवानाधारक दुकान बंद करण्याचा जिल्हाधिकाऱ्यांचा अधिकार
Immediately after 4the bottles or containers4 are filled in, they shall be capsuled, sealed and labelled before being removed to the store room. The capsule shall be metallic pilferproof or such otherkind as may be approved by the Commissioner from the time to time, and shall be firmly fixed in position by a capsuling machine or any other suitable appliance 5Casks or Keg shall also be properly closed with bungs, sealed5 and labelled and then removed to the store room.
जिल्हाधिकारी सार्वजनिक हितासाठी किरकोळ परवानाधारकाला आदेशात निर्दिष्ट कालावधीसाठी त्याचे दुकान बंद करण्याची आदेश देऊ शकतात; आणि सार्वजनिक हितासाठी विक्रीचे तास कमी करू शकतात.
जिल्हाधिकारी लोकांच्या हिताच्या कारणास्तव कोणतीही दारूची दुकान बंद करू शकतात किंवा विक्रीची वेळ कमी करू शकतात, आणि दुकानदारला कोणतीही नुकसानभरपाई मिळणार नाही.
विस्तृत समजावणी:
• **Collector ला हा अधिकार आहे** — जिल्हाधिकारी कोणतेही retail licence धारक (म्हणजे दुकानदार) ला सार्वजनिक हितासाठी त्याचे दुकान बंद करण्यास आदेश देऊ शकतात.
• **किती काळ बंद करू शकतात?** — जिल्हाधिकारी स्वत: ठरवू शकतात की दुकान किती दिवस, महिने किंवा कालावधीसाठी बंद राहील. हे आदेशात लिहून दिले जाते.
• **विक्रीची वेळ कमी करणेही शक्य** — दुकान बंद करायची ना असेल तर Collector फक्त विक्रीचे तास कमी करू शकतात. उदा., जर आधी सकाळ 9 ते रात्री 11 पर्यंत दुकान उघडायचे असेल तर ते 10 ते 9 पर्यंत कमी केले जाऊ शकते.
• **दुकानदारला नुकसानभरपाई नाही** — जर दुकान बंद केले किंवा विक्रीची वेळ कमी केली गेली, तर दुकानदारला कोणतीही compensation (रुपये) मिळणार नाही. त्यांचे नुकसान सहन करावे लागतील.
• **कधी वापरला जातो?** — उदा., जर कोणत्या परिसरात दुकान शांतता भंग करत असेल, किंवा अवैध क्रियाकलाप होत असेल, तर Collector हा अधिकार वापरतात.
28. Transfer of licence परवान्याचे हस्तांतरण
A manufactory licensee shall not mix the produce of one batch with that of another, except in his manufacturing room. No such mixing shall be carried out, unless previous notice is given by him in writing to the Manufactory Officer. The manufactory licensee shall specify the quantity and strength of the spirit or country liquor of each batch before mixing and after mixing.
जिल्हाधिकारी परवाना मंजूर झाल्यानंतर परवान्याचे एका नावावरून दुसऱ्या नावावर हस्तांतरण करण्याची किंवा कोणत्याही भागीदाराचे नाव समाविष्ट करण्याची किंवा काढून टाकण्याची परवानगी देऊ शकतात.
---
**विस्तारात:**
**Rule 28 म्हणजे काय?**
जर तुमच्याकडे दारूचा licence आहे, तर Collector त्यात काही बदल करू शकतो —
• **नाव बदलणे** — उदा., जर licence तुमच्या नावावर आहे आणि तुम्हाला दुसऱ्याच्या नावावर करायचे असेल (जसे तुमच्या मुलाच्या नावावर), तर Collector याला परवानगी देऊ शकतो।
• **भागीदार जोडणे** — उदा., जर तुमच्या व्यवसायात एक नवीन भागीदार आला, तर त्याचे नाव licence मध्ये जोडले जाऊ शकते।
• **भागीदार काढणे** — उदा., जर तुमचा भागीदार व्यवसाय सोडून गेला, तर त्याचे नाव licence मधून काढून टाकले जाऊ शकते।
**महत्वाचे:**
यह सब licence **मंजूर झाल्यानंतर** होऊ शकते — licence देताना नव्हे।
Collector या बदलांची परवानगी देऊ शकतो किंवा नाकारू शकतो। तुमचे कारण आणि दस्तऐवज त्यांना सादर करायचे असतील.