40A. Health Permits. आरोग्य परवाने.

(1) The State Government may by rules or orders in writing, authorize an officer to grant a health permit for the use or consumption of foreign liquor to any person who requires such liquor for the preservation or maintenance of his health:

Provided that no such permit shall be granted to a minor.

(2) Such permit shall be granted for such quantity and shall be subject to such further conditions as may be prescribed.

40B. Emergency permits. निकडीचे परवाने.

(1) The State Government may by rules or orders in writing authorize an officer to grant emergency permits for the use or consumption of brandy, rum or champagne or any other kind of liquor to any person for his own use or consumption or to any head of a household for the use of his household for medicinal use on emergent occasions:

Provided that the person to whom a permit is granted under this section may ¹subject to such conditions as may be prescribed¹ allow the use or consumption of liquor in respect of which the permit has been granted to any other person who requires the use thereof for medicinal purpose on emergent occasions:

Provided further that no permit shall be granted to more than one member of a household at any one time.

(3) Such permits shall be granted for such quantities and shall be subject to such further conditions as may be prescribed.

41. Special permits to foreign sovereigns, etc. परकीय राज्यातील राजे वगैरे यांना खास परवाने.

The ²State² Government may grant special permits for the use or consumption of foreign liquor ³to any person who is —³

(a) a Sovereign or Head of a foreign State;
(b) an Ambassador, Diplomatic Envoy or Consul, Honorary Consul or Trade, Commerce or other representative of a foreign State;
(c) a member of the staff appointed by or serving under any person specified in clause (a) or (b):
Provided that such member is a national of a foreign State;
⁴(c1) a member of a foreign Government;⁴ ⁴(c2) a representative or officer of any international organization to which privileges and immunities are given from time to time by or under the United Nations (Privileges and Immunities) Act, 1947;⁴ and
(d) the Consort of any person specified in clauses (a), (b), ⁵(c1) or (c2)⁵ or any relation of such person dependent upon him.

राज्य शासनास, पुढील कोणत्याही व्यक्तीसट परदेशी दारू वापरण्यासाठी किंवा तिचे सेवन करण्यासाठी खास परवाने देता येतील :---
(अ) परकीय राज्याचा राजा किंवा प्रमुख;

(ब) परकीय राज्याचा राजदूत, राजनैतिक दूत अथवा वाणिज्यदूत, परकीय वाणिज्यदूत किंवा व्यापार, वाणिज्य किंवा इतर प्रतिनिधी;

(क) खंड (अ) किंवा (ब) मध्ये विनिर्दिष्ट केलेल्या कोणत्याही व्यक्तीने नेमलेल्या कर्मचारी वर्गातील व्यक्ती किंवा त्याच्या नोकरीत असलेली व्यक्ती: परंतु अशी व्यक्ती परकीय राज्याची नागरिक असली पाहिजे;

(क-1) परकीय राज्याचा सदस्य;

(क-2) ज्या आंतरराष्ट्रीय संघटनांना संयुक्त राष्ट्र (विशेषाधिकार आणि उन्मुक्ती) अधिनियम, 1947 अन्वये किंवा त्यानुसार वेळोवेळी विशेषाधिकार आणि उन्मुक्ती देण्यात येतात त्या कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय संघटनेचा प्रतिनिधी किंवा अधिकारी ; आणि (ड) खंड (अ) (ब) (क) (क-1) किंवा (क2) यांमध्ये विनिर्दिष्ट केलेल्या कोणत्याही व्यक्तीची पत्नी किंवा तिच्यावर अवलंबून असलेला तिचा कोणताही नातेवाईक.

फुट नोट: ² ³ ⁴ ⁵

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

**थोडक्यात:** परदेशी राजदूत, राजकीय प्रतिनिधी आणि त्यांच्या कुटुंबियांना विदेशी दारू वापरण्यासाठी राज्य शासन खास परवाना देऊ शकतो।

---

**विस्तृत समजावून:**

Rule 41 हा खास नियम आहे जो परकीय राज्यातील महत्त्वाच्या व्यक्तींना दारूचा विशेष परवाना देण्याबद्दल आहे।

**कोणाला परवाना मिळू शकतो?**

• **राजा किंवा राज्याचा प्रमुख** — परकीय देशाचा राजा किंवा राष्ट्रप्रमुख

• **राजदूत किंवा वाणिज्यदूत** — परकीय देशाचा भारतातील राजनैतिक प्रतिनिधी (ambassador, envoy, consul)

• **त्यांचे कर्मचारी** — परकीय देशाचे नागरिक जर या लोकांकडे काम करत असतील, त्यांनाही परवाना मिळू शकतो
उदा., राजदूताच्या कार्यालयातील कर्मचारी

• **परकीय सरकारचे सदस्य** — परकीय देशातील सरकारी व्यक्ती

• **आंतरराष्ट्रीय संघटनेचे अधिकारी** — संयुक्त राष्ट्र किंवा इतर आंतरराष्ट्रीय संघटनेचे प्रतिनिधी

• **पत्नी आणि आश्रित नातेवाईक** — वरील कोणत्याही व्यक्तीची पत्नी किंवा तिच्यावर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असलेले कुटुंबी

**हे परवाना का?**

परदेशी राजकीय प्रतिनिधींना आंतरराष्ट्रीय礼्यानुसार विशेष सुविधा देण्यासाठी हा नियम आहे। त्यांच्या देशातील प्रथा आणि संस्कृतीचा सन्मान करण्यासाठी राज्य शासन असा परवाना देऊ शकतो।

**महत्त्वाची बाब:**
हा परवाना सर्वांसाठी आहे असे नाही — फक्त परकीय राज्यातील राजकीय आणि आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाच्या व्यक्तींसाठीच आहे।

42. Deleted. वगळण्यात आले.

⁶Permits to be non-transferable.⁶ Deleted by Bom. 22 of 1960, s. 26.

(परवान्यांचे हस्तांतरण करता येणार नाही.) सन 1960 चा मुंबई अधिनियम क्रमांक 22, कलम 26 अन्वये वगळण्यात आले.

फुट नोट: ⁶

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: Rule 42 हा नियम आता लागू नाही — 1960 मध्ये त्याला रद्द करण्यात आले.

विस्तृत माहिती:

• **काय होते असा नियम?**
हा नियम म्हणत होता की दारूचे licence किंवा permit एक व्यक्तीकडून दुसर्‍या व्यक्तीकडे हस्तांतरित (transfer) करता येणार नाही.

उदा., जर तुमच्याकडे दारूची दुकान खोलीसाठी licence होते, तर तुम्ही ते licence दुसर्‍या व्यक्तीला देऊ शकत नव्हतो.

• **हा नियम का रद्द झाला?**
1960 मध्ये मुंबई अधिनियम क्रमांक 22 च्या कलम 26 अन्वये हा नियम वगळण्यात आला.

• **आज काय आहे?**
आजकाल licence transfer करण्याबाबत अलग नियम आहेत. तुम्हाला Collector किंवा Commissioner कडे अर्ज करायचा असेल आणि त्यांची परवानगी घ्यावी लागेल.

• **म्हणजे काय?**
अशा या नियमात कोणतीही गोष्ट नाही — हा फक्त इतिहास आहे.