117. Investigation, arrest, Searches etc. how to be made तपास, अटक, झडत्या, वगैरे कशा कराव्या.

Save as otherwise expressly provided in this Act, all investigations, arrest, detentions in custody and searches shall be made in accordance with provisions of the Code of Criminal Procedure, ¹1898¹

Provided that no search shall be deemed to be illegal by reason only of the fact that witnesses for the search were not inhabitants of the locality in which the place searched is situated.

या अधिनियमात स्पष्टपणे अन्यथा जी तरतूद केली असेल त्या व्यतिरिक्त, तपास करणे, अटक करणे, अभिरक्षेत अटकावून ठेवणे व झडती घेणे या सर्व गोष्टी फौजदारी प्रक्रिया संहिता, 1898 च्या तरतुदींनुसार करण्यात येतील :

परंतु, झडती घेतवेळी असलेले साक्षीदार हे, झडती घेतलेली जागा ज्या भागात आहे त्या भागातील रहिवासी नव्हते एवढ¬ाच केवळ कारणामुळे अशी झडती बेकायदेशीर आहे असे समजण्यात येणार नाही.

फुट नोट: ¹

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात:
दारूच्या कायद्याचे उल्लंघन केल्याचा संशय असेल तर पोलीस अटक, तपास आणि झडती करताना फौजदारी संहिता अनुसरण करतील. झडतीत बाहेरील साक्षीदार असले तरी झडती कायदेशीर राहील.

---

विस्तारित समजावणी:

**मुख्य गोष्ट:**

• दारूच्या बाबतीत जर अपराध होत असेल तर पोलिसांना अटक करण्याचा, तपास करण्याचा आणि घरांची झडती घेण्याचा अधिकार आहे.

• पण हे सब्बै काम फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CPC), 1898 नुसार करावेत लागतील — मतलब, कायदेशीर तरीकेने.

• उदा., पोलिसांना चांगला कारण असायला हवा, warrant असायला हवा (किंवा तातडीची परिस्थिती असायली हवी).

---

**Provided Clause (परंतु भाग) म्हणजे काय:**

• झडती घेताना साक्षीदार ठेवायलाच हवेत — हे कायद्यात आहे.

• पण **झडतीसाठी आणलेले साक्षीदार जर त्या परिसरातले रहिवासी नव्हते तर झडती बेकायदेशीर होणार नाही** — असा हा नियम म्हणतो.

• उदा., तुमच्या घरी झडती घेताना दुसऱ्या वाडीतला माणूस साक्षीदार म्हणून आला तर झडती फेर मानली जाणार नाही.

---

**सरल भाषेत:**
पोलिसांना दारूच्या प्रकरणात झडती-अटक करायचा अधिकार आहे, पण नियमांनी सांगितल्या तरीकेने. अगर बाहेरीच साक्षीदार असले तर झडती तरी कायदेशीर मानली जाईल.

118. Procedure of Code of Criminal Procedure relating to cognizable offence to apply फौजदारी प्रक्रिया संहितेची दखलपात्र अपराधांच्या संबंधांतील कार्यपद्धती लागू असणे.

²In the absence of any provision to the contrary in this Act, the provisions of the Code of Criminal Procedure, 1898 with respect to cognizable offences shall apply to offences under this Act.²

या अधिनियमात त्याविरुद्ध केलेल्या कोणत्याही तरतुदीच्या अभावी दखलपात्र अपराधासंबंधी फौजदारी प्रक्रिया संहिता, 1898 च्या तरतुदी या अधिनियमाखालील अपराधांच्या बाबतीत लागू असतील.

फुट नोट: ²

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: दारू कायद्याच्या तहतचे गुन्हे सोडवण्यासाठी सामान्य फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC) च्या नियम लागू होतात.

विस्तृत समजावणी:

• दारू कायद्याचे उल्लंघन म्हणजे फौजदारी गुन्हा मानला जातो.

• या गुन्ह्यांची तपास आणि खटला सामान्य प्रक्रियेप्रमाणेच होतो — police सरकस्त तपास करतील, अभियोग दाखल करतील, अदालत सुनावणी करेल वगैरे.

• उदा., जर कोणी अनुमती न घेता दारू विकला तर तुरुंगवास किंवा दंड होऊ शकतो — हे गुन्हे सामान्य फौजदारी प्रक्रियेतून सोडविले जातील.

• दारू कायद्यामध्ये स्वतंत्र नियम असल्यास ते लागू होतील, पण इतर गोष्टींसाठी CrPC चे नियम वापरले जातील.

• म्हणून police चौकीत तक्रार दाखल करू शकता, police तपास करू शकते, आणि अदालत खटल्याचा निर्णय करू शकते — सर्व सामान्य कायद्याप्रमाणे.

सोप्या भाषेत: दारू कायद्याचे उल्लंघन करणे हे सामान्य गुन्ह्याप्रमाणेच मानले जाते आणि त्याची तपास-मुचलका-खटला सर्व सामान्य नियमांनुसार होते.

119. Certain offences to be non-bailable विवक्षित अपराध जामीन घेण्यास अयोग्य असणे.

Offences under ³sections 65, 67, 67A, 67C, 68, 70, 72, and 83³ shall be non-bailable.

कलमे 65, 67, 67-1 अ, 67क, 68, 70, 72 आणि 83 याखालील अपराध जामीन घेण्यास अयोग्य असतील.

फुट नोट: ³

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात:
या कायद्यांतर्गत काही गंभीर अपराध केल्यास कोर्टात जामीन देता येणार नाही — म्हणजे आरोपी लगेच सुटू शकणार नाही.

---

विस्तृत समजावणी:

**Rule 119 म्हणजे काय?**

महाराष्ट्र निषेधाज्ञा कायदा (Bombay Prohibition Act) अंतर्गत काही विशेष अपराध आहेत जे खूप गंभीर समजले जातात. असे अपराध केल्यास आरोपीला जामीन मिळणार नाही.

**"जामीन" म्हणजे काय?**

- जामीन म्हणजे अदालतने तुम्हाला तात्पुरत्या सुटका दिली, पण तुम्ही कोर्टाचा आदेश पाळता हवा.
- या rule मध्ये असे म्हणले आहे की कलमे 65, 67, 67-A, 67-C, 68, 70, 72, 83 अंतर्गत अपराध केल्यास जामीन नाही.

**कोण से कलमे आहेत?**

- **कलम 65** — अननुमती दारू विक्रय
- **कलम 67** — अननुमती दारू तयार करणे
- **कलम 67-A व 67-C** — विशेष दारू संबंधित अपराध
- **कलम 68** — दारू साठवणे (बनवलेली)
- **कलम 70** — दारू वाहतूक करणे
- **कलम 72** — दारू विक्रय साठी साजोसामान ठेवणे
- **कलम 83** — लाइसन्स मिळवण्यासाठी खोटे कागदपत्र

**सरल भाषेत:**

हे सगळे अपराध दारूचे अबाधित व्यापार करणे संबंधित आहेत. हे अपराध गंभीर माने जातात, म्हणून आरोपीला जामीन नाही — त्याला तुरुंगात राहायला हवे जोपर्यंत अदालत निर्णय देत नाही.

120. Power of entry and inspection प्रवेश करण्याचा व तपासणी करण्याचा अधिकार.

⁴The ⁵Commissioner⁵, Collector or any Prohibition Officer duly empowered in this behalf by the State Government, or any Police Officer may—⁴

(a) enter at any time by day or by night, any warehouse, godowns, shop, premises, house, building, vessel, vehicle or enclosed place in which he has reason to believe that any intoxicant, hemp, mhowra flowers, molasses, material or article liable to confiscation under this Act is manufatured, kept or concealed or that any still, utensil, implement or apparatus is used, kept, or concealed for the purpose of manufacturing any intoxicant contrary to the provisions of this Act;
(b) in case of resistance break open any door and remove any other obstacles to the entry into any such warehouse, godown, shop, premises, house, building, vessel, vehicle or enclosed place;
(c) seize any intoxicant, hemp, mhowra flowers, or molasses and any material used in the manufacture of any intoxicant and any still, utensil, implement, or apparatus and any other thing which he has reason to believe to be liable to confiscation under this Act and any document or other article which he has reason to believe may furnish evidence of the commission of any offence under this Act; and
(d) detain and search and if he thinks proper arrest any person whom he has reason to believe to be guilty of any offence under this Act.

आयुक्त जिल्हाधिकारी किंवा राज्य शासनाने याबाबत रीतसर अधिकार दिलेला कोणताही दारूबंदी अधिकारी किंवा कोणताही पोलीस अधिकारी यांस----

(अ) ज्या वखारीत, गोदामात, दुकानात, जागेत, घरात, इमारतीत, जलयानात, वाहनात किंवा परिवेष्टित जागेत या अधिनियमान्वये जप्त होण्यास पात्र असलेले कोणतेही मादक द्रव्य, भांग, मोहाची फुले, काकवी, मालमसाला किंवा पदार्थ तयार करण्यात येतो, ठेवण्यात येतो किंवा लपविण्यात येतो किंवा या अधिनियमाच्या तरतुदींच्याविरुद्ध कोणतेही मादक द्रव्य तयार करण्याच्या प्रयोजनासाठी कोणतीही दारु गाळण्याची भट्टी, भांडी, साधने किंवा उपकरणे वापरतो, ठेवतो किंवा लपवितो असे त्यास सकारण वाटत असेल अशा कोणत्याही वखारीत, गोदामात, दुकानात, जागेत, घरात, इमारतीत, जलयानात, वाहनात किंवा परिवेष्टित जागेत दिवसा किंवा रात्री कोणत्याही वेळी प्रवेश करता येईल ;

(ब) प्रतिकार केला गेल्यास, दरवाजा फोडून उघडण्याचा आणि कोणत्याही अशा वखारीत, गोदामात, दुकानात, जागेत, घरात, इमारतीत, जलयानात, वाहनात किंवा परिवेष्टित जागेत प्रवेश मिळविण्याच्या कामी जो कोणताही इतर अडथळा होईल तो दूर करता येईल ;

(क) या अधिनियमान्वये जप्त होण्यास पात्र आहे असे त्यास सकारण वाटत असेल असे कोणतेही मादक द्रव्य, भांग, मोहाची फुले किंवा काकवी व कोणतेही मादक द्रव्य तयार करण्याच्या कामी वापरात येणारा असा कोणताही मालमसाला व अशी कोणतीही दारू गाळण्याची भट्टी, भांडी, साधने किंवा उपकरणे व असा कोणताही इतर पदार्थ आणि या अधिनियमाखालील कोणताही अपराध केल्याचा पुरावा ज्यावरून मिळेल असे त्यास सकारण वाटत असेल असा कोणताही लेख किंवा इतर वस्तू जप्त करता येईल; आणि

(ड) जी कोणतीही व्यक्ती या अधिनियमाखालील कोणताही अपराध केल्याबद्दल दोषी आहे असे त्यास सकारण वाटत असेल त्या व्यक्तीस अटकावून ठेवता येईल व तिची झडती घेता येईल आणि त्यास योग्य वाटेल तर अशा व्यक्तीस अटक करता येईल.

फुट नोट: ⁴ ⁵

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: Rule 120 हा दारूबंदी अधिकार्यांना आणि पोलीसांना दारूचा अवैध व्यापार रोखण्यासाठी प्रवेश, तपासणी, जप्ती आणि अटक करण्याचे अधिकार देतो.

---

विस्तृत समजावणी:

**कोणांना हे अधिकार आहेत?**
• Commissioner (आयुक्त)
• Collector (जिल्हाधिकारी)
• दारूबंदी अधिकारी (अधिकृत)
• पोलीस अधिकारी

**काय करू शकतात (चार महत्वाचे अधिकार):**

(अ) **प्रवेश करण्याचा अधिकार:**
• दिवसा किंवा रात्री कोणत्याही वेळी घर, दुकान, warehouse, गाडी, नाव, गोदाम किंवा इतर कोणत्याही जागेत प्रवेश करू शकतात.
• कारण: जर त्यांना असा संशय असेल की तेथे अवैध दारू, भांग, मोहाची फुले किंवा काकवी ठेवली आहे.

(ब) **दरवाजा फोडण्याचा अधिकार:**
• जर कोई प्रवेश रोधत असेल, तर दरवाजा फोडून प्रवेश करू शकतात.
• इतर अडथळे दूर करू शकतात.

(क) **जप्त करण्याचा अधिकार:**
• अवैध दारू, भांग, मोहाची फुले, काकवी जप्त करू शकतात.
• दारू तयार करण्याच्या साधनांसारखी भट्टी, भांडी, साधने जप्त करू शकतात.
• पुरावा देणारे कागदपत्र किंवा वस्तू जप्त करू शकतात.

(ड) **अटक करण्याचा अधिकार:**
• जर त्यांना असा संशय असेल की एखादी व्यक्ती दारूबंदी कायद्याचा उल्लंघन केली आहे, तर:
- त्या व्यक्तीस अटकावून ठेवू शकतात
- शरीरची झडती घेऊ शकतात
- अटक करू शकतात

**महत्वाची गोष्ट:** यांना काम करायचे आहे असा "सकारण संशय" असायला हवा — बिनकारण कोणालाही त्रास देऊ शकत नाहीत.