CHAPTER VII
SPIRITUOUS PREPARATIONS
THE BOMBAY SPIRITUOUS PREPARATIONS (MANUFACTURING) RULES, 1955
G.N.R.D. No. SMR1060/331114D, dated 14th December 1961
Amended by G.N., H.D., No. BPA. 1088/XV/PRO-2 dated 16th March 1988 (M.G.Pt. I KB p. 287).
In exercise of the powers conferred by Section 143 of the Bombay Prohibition Act, 1949 (Bom. XXV of 1949), the Government of Bombay is pleased to make the following Rules, namely:
1. Title शीर्षक
These Rules may be called the Bombay Spirituous Preparations (Manufacturing) Rules, 1955.
या नियमांना मुंबई मद्यसारयुक्त तयारी (उत्पादन) नियम, १९५५ असे म्हणता येईल.
सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
**थोडक्यात:** हे नियम १९५५ साली बनवले गेले होते आणि त्यांना "मुंबई मद्यसारयुक्त तयारी (उत्पादन) नियम, १९५५" असे म्हणतात.
---
**तपशील:**
• **ह्या नियमांचे नाव:** "Bombay Spirituous Preparations (Manufacturing) Rules, 1955" असे इंग्रजीत आणि "मुंबई मद्यसारयुक्त तयारी (उत्पादन) नियम, १९५५" असे मराठीत म्हणतात.
• **"Spirituous Preparations" म्हणजे काय:** यात दारू बनवणे आणि त्याचे निर्माण करणे समाविष्ट होते.
• **हे नियम कधी बनले:** १९५५ साली मुंबई (तत्कालीन बॉम्बे) राज्यासाठी हे नियम बनवले गेले.
• **कोण पाळतो:** दारू बनवणारी कंपनी, फॅक्टरी किंवा उत्पादक यांनी हे नियम पाळावे लागतात.
• **मुख्य उद्देश:** दारूच्या निर्माणाला नियंत्रण आणि नियम लागू करणे — हे सुनिश्चित करणे की दारू योग्य प्रकारे आणि कानूनसंमत तरीकेने बनवली जाते.
---
**सरल शब्दांत:** हा एक पुराना कायदा आहे (१९५५ चा) जो दारू कारखान्यांना कसे काम करायचे हे सांगतो.
---
**तपशील:**
• **ह्या नियमांचे नाव:** "Bombay Spirituous Preparations (Manufacturing) Rules, 1955" असे इंग्रजीत आणि "मुंबई मद्यसारयुक्त तयारी (उत्पादन) नियम, १९५५" असे मराठीत म्हणतात.
• **"Spirituous Preparations" म्हणजे काय:** यात दारू बनवणे आणि त्याचे निर्माण करणे समाविष्ट होते.
• **हे नियम कधी बनले:** १९५५ साली मुंबई (तत्कालीन बॉम्बे) राज्यासाठी हे नियम बनवले गेले.
• **कोण पाळतो:** दारू बनवणारी कंपनी, फॅक्टरी किंवा उत्पादक यांनी हे नियम पाळावे लागतात.
• **मुख्य उद्देश:** दारूच्या निर्माणाला नियंत्रण आणि नियम लागू करणे — हे सुनिश्चित करणे की दारू योग्य प्रकारे आणि कानूनसंमत तरीकेने बनवली जाते.
---
**सरल शब्दांत:** हा एक पुराना कायदा आहे (१९५५ चा) जो दारू कारखान्यांना कसे काम करायचे हे सांगतो.
2. Extent and Commencement विस्तार आणि प्रारंभ
- These rules shall extend to the whole of the State of Bombay.
- They shall come into force on 26th July 1955.
3. Definitions व्याख्या
In these Rules, unless there is anything repugnant in the subject or context:
- "Act" means the 1Bombay Prohibition Act, 19491;
- "Excise Supervision" means the supervision by the members of the staff of the Prohibition and Excise Department appointed in that behalf by the Commissioner;
- "Form" means a form appended to these rules;
- "licence" means a licence granted under these Rules;
- "licensee" means a person who has been granted a licence under these Rules;
- "licensed premises" means premises in respect of which a licence has been granted and includes a warehouse of the licensee approved by the Collector;
- "Spirituous preparation" means:
- any medicinal or toilet preparation containing alcohol, or
- any antiseptic preparation or solution containing alcohol, or
- any flavouring extract, essence or syrup containing alcohol which is determined to be fit for use as intoxicating liquor by the State Government under section 6-A of the Act;
- "to manufacture spirituous preparations in bond", with its grammatical variations, means to manufacture spirituous preparations without prepayment of excise duty leviable thereon but a bond for the payment of which on their removal after manufacture has been executed.
या नियमांमध्ये, विषय किंवा संदर्भात विसंगत असे काही नसल्यास
फुट नोट: 1
सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
थोडक्यात:
Rule 3 हे या नियमांतील महत्वाचे शब्दांचे अर्थ समजावून देते — जसे licence, licensee, warehouse, spirituous preparation इत्यादी.
---
विस्तृत समजावणी:
**(a) "अधिनियम" (Act)**
मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९ याला हे नियम म्हणतात. हा मुख्य कायदा आहे.
**(b) "उत्पादन शुल्क पर्यवेक्षण" (Excise Supervision)**
Collector किंवा Commissioner आपल्या विभागातून कर्मचारी नियुक्त करतो, जो दारू बनवणाऱ्यांच्या कामावर नजर ठेवतो.
उदा., दारूची दुकान नियमित तपासणी घेणे.
**(c) "नमुना" (Form)**
अर्ज, परवाना इत्यादीसाठी सरकारने ठरलेला खास नमुना असतो.
**(d) "licence"**
या नियमानुसार दिलेली परवाना/अनुमती.
**(e) "licensee"**
ज्या व्यक्तीला licence मिलला आहे, त्याला licensee म्हणतात.
उदा., दारू दुकानचा मालक.
**(f) "licensed premises"**
ज्या जागेत licence असलेला व्यक्ती काम करतो — दुकान, कारखाना किंवा warehouse.
Collector यांनी मंजूर केलेले warehouse यालाही यातून बाहेर ठेवलेले दुकान मानतात.
**(g) "मद्यसारयुक्त तयारी" (Spirituous Preparation)**
दारू असलेली ही ३ प्रकारची तयारी असू शकते:
• औषधी किंवा साबणची तयारी (जसे cough syrup)
• जंतुनाशक द्रावण (जसे antiseptic lotion)
• स्वाद/सार असलेली चीज (जसे vanilla extract)
परंतु राज्य शासन ठरवून देते की कोणती "मादक" मानायची आणि कोणती नाही.
**(h) "बंधपत्रात तयारी बनवणे" (Manufacture in Bond)**
तयारीदार दारूवरील शुल्क **तुरंतच न भरता** बाद्यतेच्या कागदपत्रावर वचन देऊन काम करतो.
नंतर, जेव्हा तैयार माल बाहेर पाठवायचा, तेव्हा शुल्क भरावे लागते.
Rule 3 हे या नियमांतील महत्वाचे शब्दांचे अर्थ समजावून देते — जसे licence, licensee, warehouse, spirituous preparation इत्यादी.
---
विस्तृत समजावणी:
**(a) "अधिनियम" (Act)**
मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९ याला हे नियम म्हणतात. हा मुख्य कायदा आहे.
**(b) "उत्पादन शुल्क पर्यवेक्षण" (Excise Supervision)**
Collector किंवा Commissioner आपल्या विभागातून कर्मचारी नियुक्त करतो, जो दारू बनवणाऱ्यांच्या कामावर नजर ठेवतो.
उदा., दारूची दुकान नियमित तपासणी घेणे.
**(c) "नमुना" (Form)**
अर्ज, परवाना इत्यादीसाठी सरकारने ठरलेला खास नमुना असतो.
**(d) "licence"**
या नियमानुसार दिलेली परवाना/अनुमती.
**(e) "licensee"**
ज्या व्यक्तीला licence मिलला आहे, त्याला licensee म्हणतात.
उदा., दारू दुकानचा मालक.
**(f) "licensed premises"**
ज्या जागेत licence असलेला व्यक्ती काम करतो — दुकान, कारखाना किंवा warehouse.
Collector यांनी मंजूर केलेले warehouse यालाही यातून बाहेर ठेवलेले दुकान मानतात.
**(g) "मद्यसारयुक्त तयारी" (Spirituous Preparation)**
दारू असलेली ही ३ प्रकारची तयारी असू शकते:
• औषधी किंवा साबणची तयारी (जसे cough syrup)
• जंतुनाशक द्रावण (जसे antiseptic lotion)
• स्वाद/सार असलेली चीज (जसे vanilla extract)
परंतु राज्य शासन ठरवून देते की कोणती "मादक" मानायची आणि कोणती नाही.
**(h) "बंधपत्रात तयारी बनवणे" (Manufacture in Bond)**
तयारीदार दारूवरील शुल्क **तुरंतच न भरता** बाद्यतेच्या कागदपत्रावर वचन देऊन काम करतो.
नंतर, जेव्हा तैयार माल बाहेर पाठवायचा, तेव्हा शुल्क भरावे लागते.
4. Application for licence to manufacture spirituous preparations मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ उत्पादन कारण्याकरिताचे परवण्याकरिता अर्ज
- Any person desiring to manufacture spirituous preparations shall apply to the Collector for a licence in that behalf.