THE MAHARASHTRA SPIRITUOUS PREPARATIONS (IMPORT AND EXPORT) RULES, 1963

G N., H.D., No. SMP-1460/22851-III, dated 5th December 1963

(M.G, Pt. IV-B, p. 1639)

1. Amended by G. N., H. D., No. MIS-1164/77479-III, dated 24th January 1968

2. Amended by Corrig., H. D., No. MIS-1164/77479-III, dated 16th October 1968

(M.G, Pt. IV-B, p. 1550).

In exercise of the powers conferred by clause (b) of sub-section (2) of section 143 read with sections 11 and 53 of the Bombay Prohibition Act, 1949 (Bom. XXV of 1949), and in supersession of all previous Rules in so far as they relate to the matters provided for in these Rules, the Government of Maharashtra hereby makes the following Rules, the same having been previously published as required by sub-section (3) of the said section 143:

1. Short title शीर्षक

या नियमांना महाराष्ट्र मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ (आयात आणि निर्यात) नियम, १९६३ असे म्हणता येईल.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात:
हे नियम दारू आणि दारूसारखे पदार्थ दुसऱ्या राज्य किंवा देशांत घेऊन जाणे आणि बाहेरून आणणे यावर नियंत्रण करतात.

---

**विस्तार:**

• या नियमांचे नाव आहे "महाराष्ट्र मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ (आयात आणि निर्यात) नियम, १९६३"।

• "Spirituous Preparations" म्हणजे दारू आणि अल्कोहोलयुक्त पदार्थ — जसे व्हिस्की, रम, ब्रांडी, विदेशी दारू वगैरे।

• "Import" म्हणजे बाहेरून महाराष्ट्रात दारू आणणे।

• "Export" म्हणजे महाराष्ट्रातून दारू दुसऱ्या ठिकाणी (राज्य किंवा देश) भेजणे।

• हे १९६३ साली बनवले गेलेले नियम आज पण लागू आहेत।

• या नियमांची उद्दिष्टे आहेत दारूच्या आयात-निर्यातीवर काटेकोर नियंत्रण ठेवणे आणि license की permit आवश्यक करणे।

**सोप्या भाषेत:** महाराष्ट्रात दारू बाहेरून आणायचे किंवा बाहेर भेजायचे असेल तर सरकारचे परवानगी लागते — हीच गोष्ट या नियमांनी सांगितली आहे।

2. Extent व्याप्ती

हे नियम संपूर्ण महाराष्ट्र राज्याला लागू आहेत.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: हे नियम महाराष्ट्रच्या सर्व जिल्ह्यांमध्ये लागू आहेत.

**विस्तृत समजावूनसांगणी:**

• या नियमाचा अर्थ असा आहे की दारुचा आयात-निर्यात करताना महाराष्ट्रातील कोणतेही भाग (शहर, गाव, जिल्हा) असो, तर हेच नियम सर्वत्र लागू होतात.

• उदा., जर तुम्ही मुंबई, पुणे, नागपूर किंवा कोणत्याही जिल्ह्यातून दारू आयात-निर्यात करत असाल, तर या नियमांचे पालन करावे लागतील.

• याचा मतलब असा नाही की सर्व जागी एकसारखेच अधिकार आहेत — Collector किंवा Commissioner यांच्या अधिकारक्षेत्रानुसार काही फरक असू शकतो, पण मूल नियम सर्वत्र एकच आहेत.

• महाराष्ट्र राज्य बाहेरचे (दुसऱ्या राज्य किंवा देशांचे) नियम येथे लागू होणार नाहीत.

3. Definitions व्याख्या

"Act" means the ¹Bombay Prohibition Act, 1949¹;
"Exporting Place" means a place outside the State of Maharashtra from which a spirituous preparation is imported;
"Form" means a form appended to these Rules;
"Importing Place" means the place outside the State of Maharashtra to which a spirituous preparation is exported;
"Place of Export" means the place in the State of Maharashtra from which a spirituous preparation is exported;
"Place of Import" means the place in the State of Maharashtra in which a spirituous preparation is imported;
"Spirituous Preparation" means any medicinal or toilet preparation containing alcohol, which is determined by the State Government under section 6-A of the Act to be fit for use as an intoxicating liquor.

या नियमांमध्ये, संदर्भानुसार अन्यथा आवश्यक नसेल तर,–

फुट नोट: ¹

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: Rule 3 या नियमांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या महत्वाच्या शब्दांची व्याख्या दिली आहे — जसे Act, Spirituous Preparation, आयात-निर्यात स्थान इत्यादी.

---

**विस्तृत व्याख्या:**

• **"Act" (अधिनियम)** = या नियमांमध्ये "Act" म्हणजे मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९ (Bombay Prohibition Act, 1949).

• **"Spirituous Preparation" (मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ)** = हा कोणताही औषधीय किंवा प्रसाधनीय (soap, perfume, cream) पदार्थ आहे ज्यात अल्कोहोल असते. पण फक्त तेच जो राज्य सरकारने कलम 6-A अंतर्गत मादक मद्य म्हणून वापरण्यास योग्य असल्याचे मान्य केलेला आहे.
- उदा., काही औषधांमध्ये अल्कोहोल असू शकते, पण त्यांना इथे "Spirituous Preparation" म्हटलं जातं.

• **"निर्यात स्थान" (Exporting Place)** = महाराष्ट्राबाहेरचे ते ठिकाण ज्याठिकाणाहून आपण दारू आयात करतो.

• **"आयात स्थान" (Importing Place)** = महाराष्ट्राबाहेरचे ते ठिकाण जिथे आपण दारू निर्यात करतो.

• **"निर्यातीचे ठिकाण" (Place of Export)** = महाराष्ट्रामधील ते ठिकाण ज्याठिकाणाहून दारू बाहेरला पाठविले जाते.

• **"आयातीचे ठिकाण" (Place of Import)** = महाराष्ट्रामधील ते ठिकाण ज्या ठिकाणी बाहेरचीदारू येते.

• **"Form" (नमुना)** = या नियमांच्या शेवटी दिलेले कागद-पत्रिकेचे नमुने.

---

**सोप्या शब्दांत:** हे सर्व शब्द या नियमांमध्ये काय म्हणते हे सांगतेय, जेणेकरून सर्वांना एकच अर्थ समजेल.

4. Importer to apply for Import Pass आयातदाराने आयात पास साठी अर्ज करणे

अधिनियमाखाली कोणत्याही मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाच्या विक्रीसाठी किंवा कब्जासाठी परवाना किंवा अनुज्ञापत्र धारण करणारी किंवा अधिनियमाखाली असा सिद्धपदार्थ ठेवण्यास किंवा विकण्यास परवानगी असलेली कोणतीही व्यक्ती जी कोणताही मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ आयात करू इच्छित असेल (यापुढे ज्यास "आयातदार" असे संबोधण्यात येईल) ती जिल्हाधिकारी किंवा या संबंधात सम्यकरित्या प्राधिकृत कोणत्याही अन्य अधिकाऱ्याकडे नमुना S.P./A-1 मध्ये आयात पाससाठी अर्ज करील.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: दारूचा परवाना असलेली व्यक्ती दारू आयात करायची असेल तर Collector कडे निश्चित फॉर्मात अर्ज करावा लागतो.

---

**विस्तार:**

**कोण अर्ज करू शकतो?**
- जिथे तुम्हाला दारू विकणे किंवा ठेवणे यासाठी licence किंवा permit असेल
- किंवा जिथे अधिनियमाने तुम्हाला दारू ठेवणे-विकणे मंजूर केले असेल
- अशा व्यक्तीला आयात पास घेण्याचा अधिकार आहे

**अर्ज कसा करावा?**
- Form S.P./A-1 या विशेष फॉर्मात अर्ज करणे आवश्यक आहे
- हा अर्ज Collector कडे देणे आवश्यक आहे
- किंवा Collector यांनी ज्या अधिकाऱ्याला अधिकार दिले असतील, त्याकडे देता येतो

**साधारण उदाहरण:**
उदा., तुमच्याकडे Pune मध्ये विदेशी दारू विकण्याचा licence असेल तर जर तुम्हाला परदेशातून दारू आयात करायचे असेल, तर तुम्हाला Pune Collector कडे फॉर्म S.P./A-1 भरून अर्ज करावा लागेल.

**महत्वाचे:**
- बिना import pass घेतल्यास दारू आयात करू शकत नाही
- हा पास Collector यांचीच परवानगी आहे

5. Issue of Pass पास जारी करणे

6. Procedure to be followed at the exporting place निर्यातीच्या ठिकाणी अवलंबायची प्रक्रिया

On receipt of the application made under rule 4, the Collector or the officer authorised shall make such inquiries as he may deem necessary and if he sees no objection, he may grant the applicant an import pass in Form S.P./I-1 on payment of a fee of Re. 1.

आयात करावयाच्या मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थांची खेप निर्यात स्थानावरून पाठविण्यासाठी तयार होताच, आयातदार किंवा त्याचा प्रतिनिधी निर्यात स्थानावरील उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याकडून पासच्या भाग IV ला जोडलेल्या "प्रमाणपत्र-१" नमुन्यातील प्रमाणपत्र प्राप्त करील.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात:
दारू (spirituous preparations) आयात करायचा असेल तर पाठवायच्या वेळी निर्यात स्थानावरील Excise Officer कडून एक प्रमाणपत्र (Certificate-1) घेणे गरजेचे आहे।

विस्तारित समजावणी:

**कोण करू शकतो?**
• आयातदार स्वतः किंवा त्याचा प्रतिनिधी (agent) हे प्रमाणपत्र मिळवू शकतो।

**कधी मिळवावे?**
• दारूचा माल पाठविण्यासाठी संपूर्ण तयार झाल्यावर लगेच हे प्रमाणपत्र घ्यावे लागतो।
• उदा., जर तुमचा दारूचा खेप निर्यात स्थानावर पोहोचला आहे आणि त्याला पाठवायचे आहे, तर लगेच Excise Officer कडे जाऊन प्रमाणपत्र घ्यावे।

**कोणकडून घ्यावे?**
• निर्यात स्थानावरील (जिथून दारू पाठवत आहात त्या ठिकाणावरील) Excise Officer कडून।

**कोणते प्रमाणपत्र?**
• "Certificate-1" हे प्रमाणपत्र घ्यावे लागतो।
• हा प्रमाणपत्र कायदेशीर pass च्या भाग IV (Part IV) मध्ये दिलेल्या नमुन्यानुसार असावे.

**का करावे?**
• हा प्रमाणपत्र दारूचा माल कायदेशीरपणे पाठवत आहात हे सिद्ध करतो।
• बिना हे प्रमाणपत्र मिळवल्यास दारू आयात करणे कायदेविरुद्ध आहे आणि तुम्हाला दंड/जेल होऊ शकतो।