(2) All drums, tins or other receptacles used for the storage of molasses shall be painted or labeled adequately showing the tare weight, capacity and the actual weight of molasses in the container.
5. supplies of molasses मळीचा पुरवठा
No supplies of molasses shall be made to any person unless the weight is ascertained by actual weighment or by working out its volume and density.
प्रत्यक्ष वजन करून किंवा आकारमान आणि घनता काढून वजन निश्चित केल्याशिवाय कोणत्याही व्यक्तीला मळीचा पुरवठा केला जाणार नाही.
---
**सविस्तर समजावून सांगतो:**
• **मुख्य नियम:** जर तुम्हाला किंवा कोणाला मळी (गुळाचा अवशेष) देणे आहे, तर त्याचे वजन नक्की करण्याशिवाय पुरवठा करू शकत नाही.
• **वजन कसे करायचे (दोन पद्धती):**
- **पहिली पद्धती:** सरळ वजन घ्या — म्हणजे तराजूवर ठेवून वजन करा.
- **दुसरी पद्धती:** गणित करून काढा — त्यासाठी मळीचे आकारमान (volume) आणि घनता (density) वापरून वजन निश्चित करा.
• **उदा., कारखान्याला मळी देताना:** "हा 500 किलो मळी आहे" — हे सांगण्याआগी तराजूवर वजन करणे किंवा व्हॉल्यूम-घनता पद्धतीने तपासणे अनिवार्य आहे.
• **का महत्वाचा आहे?** यामुळे गोड व्यापार ठिकठिक चालतो आणि खरेदीदार-विक्रेता यांच्यात धोरणीयपणे (honesty) व्यवहार होतो.
• **नियम मोडल्यास:** कारखान्याला किंवा व्यापाऱ्याला कायदेशीर दंड होऊ शकतो.
6. Certified weighment and scale प्रमाणित वजन व मापे
For the purpose of weighment all licensees shall maintain a [electronic weighments conforming to the Bureau of Indian Standard (BIS)]
ADDITIONAL REGULATIONS FOR FACTORIES
तोलमापनाच्या उद्देशाने सर्व परवानाधारकांनी तोलचाल यंत्र किंवा काटा भारतीय मानक ब्यूरो (बीआयएस) च्या अनुषंगाने इलेक्ट्रॉनिक तोलमापन राखून ठेवावे.
Molasses साठवण्याचा licence असल्यास तुम्हाला BIS मानकांच्या अनुसार आधुनिक इलेक्ट्रॉनिक तराजू वापरावेच लागेल।
विस्तृत समजावून सांगते:
**ही rule काय म्हणते:**
• जर तुमच्याकडे molasses (गुळाचा रस) साठवून ठेवण्याचा licence असेल, तर तुम्हाला सर्व तोलमापन (वजन मापणे) साठी **आधुनिक इलेक्ट्रॉनिक तराजू** ठेवावे लागेल।
• हे तराजू **भारतीय मानक ब्यूरो (BIS)** च्या मानदंडांनुसार असावेत — म्हणजे सरकारने मान्य केलेले असावेत।
• जुने, खराब किंवा न-मानकीय तराजू वापरू शकत नाही।
**व्यावहारिक उदाहरण:**
उदा., तुमच्याकडे गोदामात molasses असेल आणि तुमच्याला ते वेचायचे असेल, तर वजन करताना तुम्हाला BIS-certified इलेक्ट्रॉनिक तराजू वापरावेच लागेल। जुना काटा वापरल्यास तुमचा licence रद्द होऊ शकतो।
**मुख्य बातमी:**
यामुळे तोलमापन सुबोध आणि विश्वसनीय राहते — ग्राहकांना खोटे तोल होणार नाही आणि सरकारला कर वगैरेची गणना सरळ होते।
7. Storage molasses मळीची साठवणूक
A producer of molasses shall store molasses in leak-proof tanks or pits which shall be kept in good condition. All storage tanks and pits shall be completely covered. All openings, doors and windows leading to the storage tanks or pits shall be fitted with expanded metal and secured with excise locks, the keys of which shall be kept by the Officer appointed by the Commissioner for supervision (herein after referred to as "the Officer").
Provided that a producer of molasses shall store molasses in fully covered leak proof steel tanks which shall be kept in good condition. All openings, doors and windows leading to the steel storage tanks shall be fitted with expanded metal and secured with excise locks, the keys of which shall be kept by the officer appointed by the Commissioner for supervision (herein after referred to as "the officer"). Substituted by C.S.E. Notification dt. 24-9-2015
मळीचे उत्पादक मळी गळतीरहित टाक्या किंवा खड्ड्यांमध्ये साठवणे करतील जी चांगल्या स्थितीत ठेवल्या जातील. सर्व साठवण टाक्या आणि खड्डे पूर्णपणे झाकलेले असतील. साठवण टाक्या किंवा खड्ड्यांकडे जाणारी सर्व उघडी, दरवाजे आणि खिडक्या विस्तृत धातूच्या जाळीने सজ्ज केल्या जातील आणि उत्पादन शुल्क तालेबंदीने सुरक्षित केल्या जातील, ज्यांच्या चावी आयुक्त यांनी पर्यवेक्षणासाठी नियुक्त केलेल्या अधिकारी (यानंतर "अधिकारी" असे संदर्भित) यांच्याकडे ठेवल्या जातील.
परंतु आयुक्त उत्पादकाच्या साखर कारखान्यात वर्तमान परिस्थितीनुसार तर्जनीय असलेल्या अटींवर, मळीचे उत्पादक मळी कच्च्या खड्ड्यांमध्ये साठवू शकतात, जर अशा उत्पादकाच्याकडे एका हंगामाच्या अंदाजे मळी उत्पादनापेक्षा जास्त मळीचा साठा असेल.
**मुख्य नियम:**
• **मळीची साठवणूक कसी असावी?**
मळी गळतीरहित टाक्या किंवा खड्ड्यांमध्ये ठेवावी जी चांगल्या स्थितीत असावीत. सर्व टाक्या-खड्डे पूर्णपणे झाकलेले असावेत.
• **सुरक्षा व्यवस्था:**
टाक्या-खड्ड्यांकडे जाणारे सर्व दरवाजे, खिडक्या आणि उघडी विस्तृत धातूच्या जाळीने बंद करावीत.
इस्पेक्टर किंवा सरकारी अधिकारी यांनी excise lock लावून ताळेबंदी करावी.
• **चाव्या कोण रक्षण करतो?**
या lock च्या चाव्या Collector किंवा आयुक्त यांनी नियुक्त केलेल्या अधिकारी ("Officer") यांच्याकडे असतील.
उत्पादकाकडे चाव नाही — सरकारी अधिकारी संपूर्ण नियंत्रण ठेवतो.
• **कच्चे खड्डे कधी वापरू शकतो?**
जर तुमच्या साखर कारखान्यात एक हंगामातील अंदाजे उत्पादनापेक्षा जास्त मळी साठा असेल, तर Collector यांची परवानगी घेऊन कच्च्या खड्ड्यांमध्येही साठवू शकतो.
• **स्टील टाक्या (नवीन नियम):**
अब मळी केवळ पूर्णपणे झाकलेल्या स्टील टाक्यांमध्येच साठवावी.
हीही वरच्या नियमांप्रमाणे अधिकारी ताळेबंदीने सुरक्षित असावी.
**सोप्या भाषेत:** सरकार मळीचा कडेकोर हिशेब ठेवते — उत्पादक हवेतून मळी दुकानावर पाठवू शकत नाही. सर्व काही अधिकारी नजरेसमोर ताळेबंदीतून होते.
8. Weighment of molasses before storage साठवणुकीच्या आधी मळीचे वजन करणे
The producer of molasses shall weigh molasses before it is stored in the storage tanks or pits. [***]
मळीचा उत्पादक मळी संचयन टाक्यांमध्ये किंवा खड्ड्यांमध्ये साठवण्यापूर्वी मळीचे वजन करेल। जर नियम ६ द्वारे प्रदान केलेल्या तराजूयंत्रणा का देखभाल केली जात नसेल तर मळीचे वजन त्याचे घनफळ आणि घनता यांद्वारे निश्चित केले जाऊ शकते।
विस्तृत समजावून सांगता:
• मळीचा उत्पादक (ज्यो मळी बनवतो) त्याला tank किंवा pit मध्ये साठवण्याआधी वजन करणे आवश्यक आहे.
• हे वजन दोन पद्धतीने केले जाऊ शकते:
१) तराजू यंत्रणेने (weighing machine) — हीच मुख्य आणि सर्वोत्तम पद्धती आहे.
२) जर तराजू यंत्रणा नसेल किंवा सुस्थितीत नसेल, तर मळीचे volume (घनफळ) आणि density (घनता) मापून त्याचे वजन काढले जाऊ शकते.
उदा.: जर तुमचा तराजू खराब असेल तर तुम्ही मळीचे लिटर किंवा घन मीटर मापून आणि त्याची घनता जाणून गणित करून वजन निश्चित करू शकता.
• हे नियम इसलिए आहे कारण मळीचे सठीक वजन मापन साठवणुकीचा रेकॉर्ड, सरकारी कर आणि supply नियंत्रणासाठी महत्वाचे आहे.
9. Tanks for measuring or weighing molasses मळी मोजण्यासाठी किंवा तोलण्यासाठी टाक्या
[* * *] Deleted by C.S.E. Notification dt. 24-9-2015
विस्तृत समजूत:
**टाक्यांवर झाकणी व ताळी:**
• कारखान्यात मळी मोजण्या किंवा तोलण्यासाठी जी टाक्या वापरली जातात, त्यांवर expanded metal (जाली धातुच्या) झाकणी असणी गरजेची आहे.
• या झाकण्यांवर अबकारी विभागाची ताळी लागली असावी — म्हणजे कोणी लपुन-लपुन मळी घेऊ शकत नाही.
**मळी पंप करण्याचा क्रम:**
• पहिल्यांदा मळीला centrifuges (एक मशीन) द्वारे स्वच्छ व वेगळे करावे लागते.
• त्यानंतर तो साफ मळी पंपच्या माध्यमातून मापन/वजन टाक्यांमध्ये पाठवावा लागतो.
**कुंड्या आणि ग्रहण टाक्यांवर नियंत्रण:**
• मळी ओढून आणण्याच्या कुंड्या आणि ग्रहण टाक्यांचे शेवटचे भाग (end portions) देखील expanded metal ने झाकले असावेत.
• यामुळे कोणीही आसानीने हातने किंवा अन्य माध्यमातून मळी चोरून घेऊ शकत नाही.
**का असे नियम?**
मळी महत्वाचा कच्चा माल आहे (दारू बनवण्यासाठी). सरकारला (अबकारी विभागाला) हे सुनिश्चित करायचे असते की कारखान्यात मळीची कोणतीही चोरी न होऊ शकेल किंवा नियंत्रण न सुटेल.
10. Internal Transport of molasses मळीची अंतर्गत वाहतूक
[* * *] Deleted by C.S.E. Notification dt. 24-9-2015
विस्तृत समजावणी:
**मळी कसे हलवावी:**
• मापन किंवा वजन टाक्यातून मळी सरळ बंद नलिका (पाईप) माध्यमे storage tank पर्यंत पाठवावी.
• याचा अर्थ मळी खुल्या नलिकेतून वाहू शकत नाही — सर्व नलिका बंद असली पाहिजेत.
**लॉक कसे लावावे:**
• या बंद पाइपवर जर कोणी steam pipe जोडतात (वाष्प टाकण्यासाठी), तर त्यांचे सर्व connection आणि fittings "excise lock" (सरकारी ताळे) लावून सील करावेत.
• ही सावधानी इसलिए आवश्यक आहे कारण मळीत छेडछाड होऊ नये किंवा चोरी न होऊ नये.
**कशासाठी हा नियम:**
उदा., जर तुमच्या warehouse मध्ये मळी साठवलेली असेल, तर तुम्हाला government supervisor आणि excise officer यांच्या देखरेखीखाली हे काम करावे लागेल. ताळे लावल्यामुळे कोणी गुप्तपणे मळी बाहेर काढू शकत नाही.
हा नियम transparency आणि नियंत्रण राखण्यासाठी आहे.
11. Inlets and Outlets of molasses storage tank मळीची साठवणूक टाक्यांमधून आत व बाहेर वाहतूक
The storage tanks shall have only one or two inlets for receiving molasses and only one outlet for issuing molasses. The inlets and outlets shall be locked with excise locks.
साठवणूक टाक्यांमध्ये मळी प्राप्त करण्यासाठी फक्त एक किंवा दोन इनलेट आणि मळी जारी करण्यासाठी फक्त एक आउटलेट असावे. इनलेट आणि आउटलेट अबकारी कुलुपांनी बंद असावेत.
**तपशीलवार समजावून:**
• **इनलेट म्हणजे काय?** - मळी टाक्यात आत करण्याचे पाइप किंवा नळ. यामध्ये फक्त एक किंवा दोन हे असू शकतात.
• **आउटलेट म्हणजे काय?** - मळी टाक्यातून बाहेर काढण्याचे पाइप किंवा नळ. यामध्ये फक्त एक हे असू शकते.
• **का असे नियम?** - मळीचा हिसाब ठेवायला आसान व्हावा. जर बरेच inlets/outlets असतील तर अवैध मार्गातून मळी चोरी होऊ शकते.
• **Excise lock म्हणजे काय?** - हे एक विशेष सरकारी कुलूप असते, जो Excise विभागाच्या अधिकार्याने लावला जातो. यामुळे without permission कोणीही टाक्य खोलू शकत नाही.
• **व्यावहारिक उदाहरण:** जर तुमच्याकडे मळी साठवणूक warehouse असेल, तर तुम्ही inlets/outlets नियमानुसार लावून excise official ला दाखवायला हवे. ते आपल्या कुलुपाने ते बंद करतील.
• **उल्लंघन केल्यास?** - नियमांचा उल्लंघन केल्यास दंड किंवा कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.
12. Overhead, Underground or Surface closed tanks वरील, भूमिगत, किंवा पृष्ठभाग बंद टाक्या
If molasses be supplied in tank wagons by a producer of molasses, he may install overhead, underground or surface closed tanks for loading tank wagons. He shall keep tanks in good condition to prevent leakage or deterioration of molasses. The inlet and outlet connections of such tanks shall be secured with excise locks.
जर मळीचा उत्पादक मळी टँक वॅगनांद्वारे पुरवठा करत असेल, तर तो टँक वॅगन भरण्यासाठी ऊर्ध्वरेखीय, भूमिगत किंवा पृष्ठभागावरील बंद टाक्या स्थापित करू शकतो. तो मळीच्या रिसावा किंवा खराबीपासून टाळण्यासाठी टाक्या चांगल्या स्थितीत ठेवल्या पाहिजेत. अशा टाक्यांचे इनलेट आणि आउटलेट जोडणी अबकारी कुलूपांद्वारे सुरक्षित केली पाहिजेत.
विस्तारित समजावून:
• मळीचे उत्पादक (जो कारखाना मळी बनवतो) अगर टँक वॅगनमध्ये मळी भरणे हे काम असेल तर तीन प्रकारच्या टाक्या बनवू शकतो:
- उपरोक्त (वरील) टाक्या
- भूमिगत (जमिनीखालील) टाक्या
- पृष्ठभाग (जमिनीवर) बंद टाक्या
• या टाक्यांचा मुख्य उद्देश टँक वॅगन भरण्यासाठी मळी साठवणे आहे.
• टाक्यांची दखभाल अत्यंत महत्वाची आहे:
- टाक्या सर्वदा चांगल्या स्थितीत ठेवावी
- कोणतीही गळती रोखावी
- मळीचा खराबी होऊ नये म्हणून संरक्षण करावे
• सर्वात महत्वाचे — सुरक्षा नियम:
- जिथे मळी आत येते (inlet) आणि बाहेर जाते (outlet) त्या दोन्ही जागेवर एक्साइज (अबकारी) कुलूप लावणे अनिवार्य आहे
- ही कुलूप सरकारी निरीक्षक लावतो, ताकि गोपनीय हिसाब ठेवता येईल आणि चोरी रोखता येईल
हा नियम म्हणजे सरकार म्हणतेय — "तुमची टाक्या सुरक्षित आणि नियंत्रित असावी, मळीचा रिसाव किंवा चोरी होऊ नये."
13. Key of Excise locks अबकारी कुलुपांची चावी
The key of excise locks in all the above cases shall remain with the officers.
वरील सर्व प्रकरणांमध्ये अबकारी कुलुपांची चावी अधिकाऱ्यांकडे राहील.
---
**तपशील:**
• **कुलुप म्हणजे काय?**
दारू किंवा गुळ ठेवण्याच्या गोदामांना सरकार विशेष कुलुप (lock) लावते, ज्यामुळे कोणी लपक्यात ते सामान काढू शकत नाही.
• **चावी कोणकडे राहील?**
या कुलुपांची चावी सरकारी अधिकाऱ्यांकडे (Excise Inspector किंवा त्यांचा प्रतिनिधी) राहते, मालकांकडे नाही.
• **हे का केले जाते?**
हे नियंत्रण ठेवण्यासाठी केले जाते, जेणेकरून:
- दारू/गुळ बेकायदेशीरपणे काढली जाऊ शकत नाही
- सरकारी निरीक्षण कधीही संभव आहे
- साठ्यामध्ये हेराफेरी होऊ शकत नाही
• **व्यावहारिक उदाहरण:**
जर तुमच्याकडे दारूचा licensed warehouse असेल, तरी तुमच्याकडे त्या कुलुपांची चावी नाही. जेव्हा तुम्हाला दारू काढायची असेल, तेव्हा Excise अधिकारी आपली चावी घेऊन आले पाहिजेत.
• **शिक्षा:**
जर कोणी बेकायदेशीरपणे ही चावी बदलण्याचा किंवा कुलुप तोडण्याचा प्रयत्न करेल, तर गंभीर दंड आणि तुरुंगवास होऊ शकतो.
---
**साधारण भाषेत:** सरकार तुमच्या दारू/गुळाच्या दुकानात सरकारी ताळी लावते आणि चावी आपली ठेवते, जेणेकरून तुम्ही बेकायदेशीरपणे काहीही करू शकत नाही.
14. Losses or Dryage of molasses मळीचा तोटा किंवा कोरडेपणा
The licensee shall not admit losses or dryage of molasses in storage or in transit.
- without the sanction of the Collector, when the losses or drayage exceed 1 percent, and
- without the sanction of the Commissioner, when such losses or drayage exceed 2 percent.
When the losses or drayage in storage or in transit are upto 1 percent, the licensee shall report them to the local Prohibition and Excise Officer