48. Permits for consumption or use of intoxicating drugs or opium. मादक औषधीद्रव्ये किंवा अफू सेवन करण्यास किंवा वापरण्यास परवाने
-
The 1State1 Government may, by rules or an order in writing, authorise an officer to grant 2permits2 for the 3consumption or use3 of 4intoxicating drugs4 5or opium5 in such quantities as may be prescribed.
-
Such 2permits2 shall be granted on the certificate of the Medical Board.
48A. Permits to be non transferable. परवाने अहस्तांतरणीय असणे.
9Permits granted under sections 40, 40A, 40B, 41, 46, 46A, 47 or 48 shall be non-transferable.9
कलम 40, 40-अ, 40-ब, 41, 46, 46-अ, 47 किंवा 48 अन्वये मंजूर केलेले परवाने अहस्तांतरणीय असतील.
विस्तारित समजावणी:
• Rule 48A म्हणते की जर तुम्हाला दारू विक्रय किंवा वापरासाठी परवाना दिला गेला, तर तो सिर्फ तुमच्याच नावावर असतो.
• हा परवाना तुम्ही कोणाला transfer किंवा देता येत नाही — न विक्रय करून, न भाड्याने, न भेटीने.
उदा., जर तुमच्याकडे दारूची दुकान चालवण्याचा licence असेल आणि तुम्ही आता व्यापार बंद करू इच्छाल, तर:
- तुम्ही त्या licence ला दुसऱ्या व्यक्तीला देता किंवा विकता येत नाही
- तुम्हाला Collector कडे जाऊन परवाना रद्द करावा लागतो
कोणते परवाने अहस्तांतरणीय आहेत?
- कलम 40: संपूर्ण प्रतिबंध क्षेत्रात वैद्यक आणि औषध उद्देशाने
- कलम 40-अ: संपूर्ण प्रतिबंध क्षेत्रात औद्योगिक उद्देशाने
- कलम 40-ब: संपूर्ण प्रतिबंध क्षेत्रात विज्ञान संशोधन उद्देशाने
- कलम 41: अंशत: प्रतिबंध क्षेत्रात विक्रय
- कलम 46: अंशत: प्रतिबंध क्षेत्रात खरेदी आणि भांडवरण
- कलम 46-अ: वैद्यकीय उद्देशाने
- कलम 47: शराब तयार करणे
- कलम 48: शराब आयात/निर्यात
हा नियम म्हणून आहे की प्रत्येक परवाना त्या विशिष्ट व्यक्तीच्या योग्यतेवर आणि विश्वासावर दिलेला असतो — म्हणून कोणी दुसरा तो वापरू शकत नाही.
49. Exclusive privilege of the Government. शासनाचा अनन्य विशेषाधिकार.
10Notwithstanding anything contained in this Act, the State Government shall have the exclusive right or privilege of importing, exporting, transporting, manufacturing, bottling, selling, buying, possessing or using any intoxicant, hemp or toddy, and whenever under this Act or any rules or orders made there under any intoxicant fees are levied and collected for any licence, permit, pass, authorisation or other permission given to any person for any such purpose, such fees shall be deemed to include the rent or consideration for the grant of such right or privilege to that person by or on behalf of the State Government.10
शासनाचा मादक द्रव्ये, इत्यादी आयात करण्याचा अनन्य विशेषाधिकार आणि आकारल्या जाणा-या फीमध्ये संबंधित व्यक्तीला असा विशेषाधिकार देण्याबद्दलच्या भाड्याचा किंवा मोबदल्याचा समावेश असणे. या अधिनियमात काहीही अंतर्भूत असले तरी, राज्य शासनाला, कोणतेही मादक द्रव्य, भांग किंवा ताडी यांची आयात करण्याचा, निर्यात करण्याचा, वाहतूक करण्याचा, निर्मिती करण्याचा, ती बाटलीत भरण्याचा, त्यांची विक्री करण्याचा, खरेदी करण्याचा, ती जवळ बाळगण्याचा किंवा त्यांचा वापर करण्याचा अनन्य अधिकार किंवा विशेषाधिकार असेल आणि या अधिनियमान्वये किंवा त्याखाली तयार केलेल्या कोणत्याही नियमान्वये किंवा आदेशान्वये, कोणत्याही व्यक्तीला कोणत्याही अशा, प्रयोजनासाठी देण्यात आलेल्या कोणत्याही लायसनसाठी, परवान्यासाठी, पासासाठी, प्राधिकारपत्रासाठी किंवा अन्य परवानगीसाठी कोणतीही फी आकारण्यात आणि वसूल करण्यात आली असेल त्या बाबतीत, अशा फी मध्ये राज्य शासनाकडून किंवा त्याच्या वतीने त्या व्यक्तीला असा अधिकार किंवा विशेषाधिकार दिल्याबद्दलच्या भाड्याचा किंवा मोबदल्याचा समावेश होत असल्याचे मानण्यात येईल.
**सोप्या भाषेत समजा:**
• शासनाला दारू, भांग, ताडी आणि इतर नशीब वस्तूंचा एकमेव मालिक आहे — इतर कोणीही सरकारच्या परवानगीशिवाय ही गोष्टी आयात, निर्यात किंवा विक्री करू शकत नाही.
• जर तुम्हाला दारूचा shop चालवायचा असेल, तर तुम्हाला शासनाकडून licence घ्यावा लागेल.
• तुम्ही जी fee भरता ती सरकारला भाड्याचा पैसा आहे — असे मानले जाते की तुम्हाला सरकारने त्या व्यवसायाचा अधिकार (विशेषाधिकार) भाड्याने दिला आहे.
**उदाहरण:**
मान करा तुम्ही ₹50,000 licence fee भरता. हे ₹50,000 हा कमिशन किंवा लाभ नाही — हा शासनाला दारूचा व्यवसाय करण्याचा अधिकार देण्याबद्दलचा भाड़ा आहे.
**म्हणजे काय होते?**
शासनला हे income आहे आणि तुम्हाला अधिकार आहे, पण सर्वोच्च मालकी शासनाची असतेच.
50. Deleted. वगळण्यात आले.
[Warehousing of opium] Deleted by Bom. 22 of 1960, s. 34.
(अफू वखारीत ठेवणे.) हे कलम सन 1960 चा मुंबई अधिनियम क्रमांक 22, कलम 34 अन्वये वगळण्यात आले.
Rule 50 हा कायदा आता वापरात नाही — तो 1960 साली रद्द करण्यात आला.
विस्तृत माहिती:
• **काय होते Rule 50 मध्ये?**
हा कायदा अफूचे (opium) warehouse किंवा गोदामात ठेवणे याबद्दल बोलत होता — म्हणजे अफू एका जागेवर साठवणे.
• **हे कलम का वगळण्यात आले?**
सन 1960 साली मुंबई अधिनियम क्रमांक 22 मधील कलम 34 अन्वये हा Rule 50 रद्द करण्यात आला.
• **आता याचा अर्थ काय?**
आजकाल अफू गोदामात ठेवल्याबद्दल हा विशेष कायद्याचा नियम लागू होत नाही. इतर कायदे असतील तर त्या लागू होतात.
• **तुम्हाला हे जाणून घेणे का महत्वाचे?**
जर तुम्ही कधी पुरानी कायदेशीर कागदपत्रे पाहता किंवा अफू विषयक कायदे शिकत असता, तर तुम्हाला हे रद्द झालेले कलम पुन्हा वापरायचे नाही.
**निष्कर्ष:** Rule 50 आता इतिहास आहे — वर्तमान कानूनात याचा कोणताही प्रभाव नाही.
51. Deleted. वगळण्यात आले.
[Rules for sale, etc. of warehoused intoxicant or hemp] Deleted by Bom. 22 of 1960, s. 34.
(वखारीत ठेवलेले मादक द्रव्य किंवा भांग यांची विक्री वगैरे यांसाठी नियम.) हे कलम सन 1960 चा मुंबई अधिनियम क्रमांक 22, कलम
34 अन्वये वगळण्यात आले.
विस्तारीत माहिती:
• **Rule 51 काय होता?**
यह rule warehouse मध्ये (गोदामात) ठेवलेल्या दारू आणि भांग यांची विक्री कशी करायची यावर नियम बनवते होता.
• **आता स्थिती काय आहे?**
हा rule आता वापरात नाही. सन 1960 मध्ये (मुंबई अधिनियम क्रमांक 22, कलम 34 द्वारे) हे rule पूर्णपणे रद्द करण्यात आले.
• **सोपेपणे सांगायचे तर:**
तुम्ही Rule 51 वर मत लक्ष द्या — हा आता कायदा नाही. जर warehouse मध्ये दारू किंवा भांग ठेवायचे असेल किंवा विकायचे असेल तर आज लागू असलेले नियम अनुसरण करा, Rule 51 नव्हे.
अधिक जाणकारी हवी असल्यास सध्या कोणते नियम लागू आहेत हे विचारा.