shall, on conviction, be punished fbr each offence with imprisonment for a term which may extend to 1six1 months or with fine which may extend to 2five thousand rupees2 or with both.
78. Penalty for misconduct by licensed vendor or manufacturer. लायसन दिलेल्या विक्रेत्याने किंवा माल तयार करणा-या व्यक्तीने गैरवर्तन केल्याबद्दल शास्ती.
mixes or permits to be mixed with the said intoxicant any noxious drug or any foreign ingredient likely to add to the actual or apparent intoxicating quality or strength or any article prohibited by any rule made under this Act or water except fbr the purpose of reducing liquor to the strength prescribed in the licence, or any diluting or colouring substance or any ingredient whatsoever likely to render the intoxicant inferior in quality whether such ingredient is or is not prohibited as aforesaid, when of such admixture, shall not amount to the offence of adulteration under section 272 of the Indian Penal Code, or
sells or keeps or exposes for sale as foreign liquor, which liquor he knows or has reason to believe to be country liquor, or
marks the cork of any bottle, or any bottle, case, package or other receptacle containing country liquor, or uses any bottle, case, package or other receptacle containing country liquor, with any mark thereon or on the cork there of with the intention of causing it to be believed that such bottle, case, package or other receptacle contains foreign liquor, when such act shall not amount to an offence of using a false trade mark with intent to deceive or injure any person under section 482 of the Indian Penal Code, or
sells any intoxicant which is not of the nature, substance and quality or other receptacle, with any mark thereon or on the cork there of with the intention of causing it to be believed, that such bottle, case, package or other receptacle contains foreign liquor, when such act shall not amount to the offence of selling goods marked with a counterfeit trade mark under section 486 of the Indian Penal Code, or
sells any intoxicant which is not of the nature, substance and quality demanded by the purchaser or keeps or exposes fbr sale any intoxicant which is not of the nature, substance and quality authorised by the terms of the licence to be kept for sale by the holder of the licence,
shall, on conviction, be punished for each such offence with imprisonment fbr a term which may extend to 3one year and with fine which may extend to ten thousand rupees3.
या अधिनियमान्वये कोणतेही भादक द्रव्य विकण्यासाठी किंवा तयार करण्यासाठी लायसन धारण करणारी जी कोणतीही व्यक्ती किंवा अशा व्यक्तीच्या नोकरीत असलेली कोणतीही व्यक्ती किंवा तिच्या स्पष्ट किंवा गर्भित परवानगीने तिच्या वतीने काम करणारी कोणतीही व्यक्ती-
(अ) अशा मादक द्रव्यात, ज्यामुळे तिचा प्रत्यक्ष किंवा बाह्र मादक गुण किंवा तीव्रता यात वाढ होईल असे कोणतेही उपद्रवकारक औषधिद्रव्य किंवा कोणतेही विजातीय घटकद्रव्य मिसळील किंवा मिसळण्याची परवानगी देईल अथवा या अधिनियमान्वये केंलेल्या कोणत्याही नियमान्वये प्रतिषिद्ध असा कोणताही पदार्थ त्यात मिसळील किंवा मिसळण्याची परवानगी देईल किंवा लायसनमध्ये विहित केलेल्या तीव्रतेइतकी दारूची तीव्रता कमी करण्याच्या कारणाव्यतिरिक्त इतर कारणासाठी त्यात पाणी मिसळील किंवा मिसळण्याची परवानगी देईल अथवा पातळ करणारा किंवा रंग आणणारा कोणताही पदार्थ किंवा असे मादक द्रव्य ज्यामुळे दर्जात कमी ठरेल अस कोणतेही घटकद्रव्य-मग असे घटकद्रव्य वर सांगितल्याप्रमाणे प्रतिषिद्ध
असो किंवा नसो-मिसळील किंवा मिसळण्याची परवानगी देईस व जेव्हा असे अपमिश्रण भारतीय दंड संहिता, कलम 272 अन्वये अपमिश्रणाबाबत अपराध होत नसेल तेव्हा, अथवा
(ब) जी दारू देशी असल्याचे त्यास माहीत आहे किंवा ती तशी आहे असे वाटण्यास त्यास कारण आहे अशी दारू परदेशी दारू म्हणून विकील किंवा विक्रीसाठी ठेवील किंवा मांडील, अथवा
(क) कोणत्याही बाटलीचे बूच किंवा देशी दारू असलेली कोणतीही बाटली, पेटी, संवेष्टन किंवा इतर पात्र यावर त्या बाटलीत, पेटीत, संवेष्टनात किंवा इतर पात्रात परदेशी दारू आहे असे वाटावे या इराद्याने निशाणी करील अथवा देशी दारू असलेली कोणतीही बाटली, पेटी, संवेष्टन किंवा इतर पात्र, त्यावर किंवा त्याच्या बुचावर असलेल्या कोणत्याही निशाणीसह, अशा इराद्याने वापरील व जेव्हा असे कृत्य भारतीय दंड संहिता, कलम 482 अन्वये कोणत्याही व्यक्तीस फसविण्याच्या इराद्याने किंवा तिचे नुकसान करण्याच्या इराद्यांने खोटे व्यापारचिन्ह म्हणून वापरण्याचा अपराध होत नसेल तेव्हा, अथवा
(ड) ठराविक जातीचे, द्रव्याचे व दर्जाचे नसलेले किंवा इतर पात्रात असलेले असे कोणतेही मादक द्रव्य, त्यावर किंवा त्याच्या बुचावर असलेल्या कोणत्याही निशाणीसह, अशा बाटलीत, पेटीत, संवेष्टनात किंवा इतर पात्रात परदेशी दारू आहे असे वाटावे या इराद्याने विकील आणि जेव्हा असे कृत्य भारतीय दंड संहिता, कलम 486 अन्वये नकली व्यापारचिन्ह ज्यावर आहे असा माल विकण्याचा अपराध होत नसेल तेव्हा, अथवा
(ई) खरेदीदाराने मागितलेल्या जातीचे, द्रव्याचे व दर्जाचे नसेल असे कोणतेही मादक द्रव्य विकील किंवा लायसन धारण करणा-या व्यक्तीला तिच्या लायसनच्या अटीप्रमाणे ज्या जातीचे, द्रव्याचे किंवा दर्जाचे मादक द्रव्य विकण्याचा अधिकार नाही असे कोणतेही मादक द्रव्य विक्रीसाठी ठेवील किंवा मांडील,
तिला, सिद्धापराध ठरविण्यात आले असता, अशा प्रत्येक अपराधाबद्दल एक वर्षापर्यंत वाढविता येऊ शकेल इतक्या मुदतीच्या कारावासाची आणि दहा हजार रुपयांपर्यंत वाढविता येऊ शकेल इतक्या द्रव्यदंडाची शिक्षा होईल.
---
**विस्तृत व्याख्या:**
हा नियम licence धारण करणाऱ्या विक्रेत्यांना (किंवा त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना) दारूचे गैरवर्तन करण्यासाठी शिक्षा देतो.
**कोणकोणते काम केल्यास शिक्षा होते:**
**(अ) दारूमध्ये खराब गोष्टी मिसळणे:**
- दारूमध्ये विषारी औषधे किंवा विजातीय घटक मिसळणे
- ज्या गोष्टीमुळे दारूची शक्ती वाढते असी कोणतीही चीज मिसळणे
- पाणी मिसळणे (license मधील ताकद कमी करण्याशिवाय)
- रंग किंवा खराब करणारी कोणतीही गोष्ट मिसळणे
- उदा., जर तुमच्याकडे दारूचा licence असेल आणि तुम्ही तिजोरीमध्ये रसायन मिसळाल तर हे गुन्हा आहे.
**(ब) देशी दारू विदेशी असे विकणे:**
- देशी दारू खरेदीदारांना विदेशी दारू असे सांगून विकणे
- उदा., देसाई/ठेठ दारू म्हणून विकलेली दारू "विदेशी" असे साठी विकणे
**(क) खोटी बाटली/पॅकेजिंग:**
- देशी दारू असलेली बाटली "विदेशी दारू" असे दिसते असा निशाण करणे
- गलत लेबल किंवा नकली चिन्ह लावणे
- उदा., सस्त्या दारूची बाटली महाग दारूचे डिझायनर चिन्ह लावून विकणे
**(ड) गलत गुणवत्ता असलेली दारू विकणे:**
- खरेदीदारांनी मागितलेल्या प्रकारचीची नसलेली दारू विकणे
- licence ने परवानगी न दिलेल्या प्रकारची दारू ठेवणे/विकणे
- उदा., जर तुमच्याला केवळ विशिष्ट ब्रँड विकण्याची परवानगी आहे आणि तुम्ही इतर ब्रँड विकाल तर हे गुन्हा
---
**शिक्षा:**
- **तुरुंगवास:** १ वर्षापर्यंत
- **दंड:** १०,००० रुपये पर्यंत
- हे प्रत्येक गुन्ह्याबद्दल वेगळा दंड असू शकतो (जर एकाच वेळी २ गुन्हे झाले तर २ वेळा शिक्षा)
79. Liability for act of servants. नोकरांच्या अपराधाबद्दल लायसनदाराची जबाबदारी.
या अधिनियमान्वये दिलेले लायसन, परवाना, पास किंवा प्राधिकारपत्र धारण करणा-या व्यक्तीने, तिच्या नोकरीत असलेल्या कोणत्याही व्यक्तीने किंवा या अधिनियमाच्या तरतुदींअन्वये तिच्या स्पष्ट किंवा गर्भित परवानगीने तिच्या वतीने काम करणा-या कोणत्याही व्यक्तीने केलेल्या अपराधाच्याबाबतीत, असा अपराध होऊ नये म्हणून आपण सर्व योग्य व वाजवी उपाययोजना केल्या होत्या असे सिद्ध न केल्यास, असा अपराध जणू तिनेच केला होता असे समजून, त्याबद्दल तिला जबाबदार धरण्यात येईल. तसेच प्रत्यक्ष अपराध करणा-या व्यक्तीलाही त्याबद्दल जबाबदार धरण्यात येईल :
---
विस्तृत समजावून:
• **licence धारकांची जबाबदारी** - जर तुमच्याकडे दारूचा licence, permit, pass किंवा कोणतेही अधिकार पत्र आहे, तर तुम्ही संपूर्ण जबाबदार आहात.
• **नोकर किंवा कर्मचारी काय केला तरी** - तुमचे नोकर, कर्मचारी किंवा तुमच्या स्पष्ट/गर्भित परवानगीने काम करणारा कोणीही अपराध केला, तर तुम्ही देखील दोषी मानले जाता.
• **उदा.** - तुमचा दुकानदार गैरकानूनपणे दारू विकला, तर तुम्ही आणि तो दोघेही जबाबदार.
• **तुम्हाला बचाव करायचा असेल तर** - सिद्ध करावे लागेल की तुम्ही अपराध रोखण्यासाठी सर्व योग्य आणि वाजवी उपाय केले होते.
• **काय काय उपाय मानतात** - कर्मचार्यांना प्रशिक्षण देणे, नियम समजावून सांगणे, काम पाहणे, CCTV लावणे, नियमितपणे तपास करणे वगैरे.
• **दोष्टपणा** - तुमचा नोकर खूप सावधान आणि विश्वस्त होता, पण तरीही गैरकाम केला - असे सिद्ध करता येत नाही तर तुमचा बचाव कमजोर मानला जाईल.
• **अंतिम बाब** - प्रत्यक्ष अपराधी (जो गैरकाम केला) आणि तुम्ही दोघेही शिक्षा पाऊ शकता.