11A. Power of Gram Sabha and Panchayat Samiti or Zilla Parishad to enforce prohibition or regulate and restrict the sale and consumption of intoxicant.

Notwithstanding anything contained in section 11 or any other provisions of this Act, in respect of any Scheduled Area falling within the jurisdiction of a Gram Sabha and a Panchayat or a Panchayat Samiti or a Zilla Parishad, as the case may be, it shall be competent for such Gram Sabha or a Panchayat or the Panchayat Samiti or the Zilla Parishad to enforce prohibition of any or to regulate or restrict the sale and consumption of intoxicant in Scheduled areas within its jurisdiction :

Provided that, the decision taken by majority of the Gram Sabhas concerned by passing a resolution in the above matter shall be binding on the concerned Panchayat Samiti or the Zilla Parishad, as the case may be.

Explanation.—For the purpose of this section,—

the expression "Gram Sabha", "Panchayat" and "Scheduled Areas" shall have the meanings, respectively assigned to them in the ¹Bombay Village Panchayats Act, 1958¹;
the expression "Panchayat Samitis" and "Zilla Parishads" shall have the meanings respectively, assigned to them in the Maharashtra Zilla Parishads and Panchayat Samitis Act, 1961.

12. Prohibition to manufacture liquor, construct or work any distillery or brewery. दारू तयार करण्यास व दारूची भट्टी किंवा दारू गाळण्याचा कारखाना बांधण्यास किंवा चालविण्यास मनाई.

No person shall —

manufacture liquor;
construct or work any distillery or brewery;
import, export, transport or possess liquor; or
sell or buy liquor.

(अ) दारू तयार करणार नाही ;

(ब) कोणतीही दारूची भट्टी किंवा दारू गाळण्याचा कारखाना बांधणार किंवा चालविणार नाही ;

(क) दारू आयात करणार नाही, निर्यात करणार नाही, तिचे परिवहन करणार नाही किंवा ती जवळ बाळगणार नाही ; अथवा

(ड) दारू विकणार नाही किंवा विकत घेणार नाही.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: Maharashtra मध्ये दारू बनवणे, विक्री करणे, आयात-निर्यात करणे — सब काही मनाई आहे.

विस्तृत समजावून:

**Rule 12 काय म्हणतं:**

हा नियम महाराष्ट्रात दारूशी संबंधित चार मुख्य गोष्टी मनाई करतो—

**(अ) दारू तयार करणे मनाई:**
तुम्ही कधीही दारू (शराब, वाइन, बिअर वगैरे) घरी किंवा कारखान्यात बनवू शकत नाही. हे क्या साध्या किंवा व्यावसायिक उद्देशाने असले तरीही अवैध आहे.

**(ब) दारूची भट्टी किंवा कारखाना बांधणे/चालवणे मनाई:**
तुम्ही दारू गाळण्याचा किंवा तयार करण्याचा कारखाना बांधू शकत नाही. जर तुमच्याकडे असा कारखाना आहे तर तुम्ही त्याला चालवू शकत नाही.

**(क) दारूचा आयात-निर्यात व परिवहन मनाई:**
तुम्ही दारू विदेशातून आणू शकत नाही किंवा बाहेरला पाठवू शकत नाही. तसेच दारू एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी नेणे (परिवहन) करू शकत नाही.

**(ड) दारूची खरेदी-विक्री मनाई:**
दारू विक्री किंवा खरेदी करणे दोन्हीही अवैध आहे. उदा., जर तुम्ही दारू दुकान चालवत असाल किंवा कोणीही दारू विकणार किंवा खरेदी करणार असेल तर हे कायदेशीरपणे गुन्हेगारी आहे.

**परिणाम:**
हे नियम मोडल्यास तुम्हाला दंड किंवा तुरुंगवास होऊ शकतो.

13. Prohibition of Sale etc.. दारूची विक्री, वगैरे करण्यास मनाई.

No person shall—

bottle any liquor for sale;
consume or use liquor; or
use, keep or have in his possession any materials, still, utensils, implement or apparatus whatsoever for the manufacture of any liquor.

(अ) कोणत्याही प्रकारची दारू विकण्यासाठी बाटलीत भरणार नाही ;

(ब) दारूचे सेवन करणार नाही किंवा ती वापरणार नाही ; अथवा

(क) कोणत्याही प्रकारची दारू तयार करण्यासाठी कोणत्याही प्रकारचे साहित्य, दारू गाळण्याची भट्टी, भांडी, साधने किंवा उपकरणे वापरणार नाही, ठेवणार नाही किंवा आपल्याजवळ बाळगणार नाही.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: महाराष्ट्रात दारूची विक्री, सेवन आणि गैरकानूनी निर्मिती करणे पूर्णत: मनाई आहे.

---

Rule 13 — दारूची विक्री आणि निर्मिती कधीच करू शकत नाही

**याचा अर्थ काय आहे:**

Rule 13 म्हणते की महाराष्ट्रात कोणीही व्यक्ती खालीलपैकी काही करू शकत नाही —

**१) दारू बाटलीत भरून विक्री करणे (अ भाग)**
• दारू (विस्की, बीयर, वाइन, इत्यादी) बाटलीत भरून विक्री करणे गैरकानूनी आहे.
• चाहे मोठ्या प्रमाणात किंवा छोट्या प्रमाणात — कोणतीही मात्रा गैरकानूनी आहे.
• उदा., जर तुम्ही घरी दारू बनवून पाड़ोसीला विकले तर हे गुन्हा आहे.

**२) दारूचे सेवन/पान करणे (ब भाग)**
• कोणीही दारू प्या शकत नाही, प्रत्यक्ष वापरु शकत नाही.
• घरी मित्रांसोबत किंवा एकटे — कुठेही पिल्यास हे गुन्हा आहे.
• उदा., बारमध्ये बीयर पीणे हे कानूनी गुन्हा आहे.

**३) दारू बनवण्यासाठी उपकरणे बाळगणे (क भाग)**
• दारू तयार करण्यासाठी भट्टी, बाटल्या, पाइप्स, यंत्रे इत्यादी बाळगणे गैरकानूनी आहे.
• चाहे ते उपकरणे काम न केली असलीच — फक्त ठेवणे हीच अपराध आहे.
• उदा., जर तुमच्याकडे दारू गाळण्यासाठी "स्टिल" मिळाल तर ते ठेवणेही गुन्हा आहे.

**दंड काय होतो:**
दारूचा कोणताही अवैध कामकाज केल्यास ₹5,000 दंड आणि/किंवा 6 महिने तुरुंगवास होऊ शकतो.

14. Prohibition of export, import, transport, sale, manufacture, etc. of intoxicating drugs. मादक औषधिद्रव्ये निर्यात करणे, आयात करणे, त्याचे परिवहन करणे ते विकणे, तयार करणे, वगैरे यास मनाई.

No person shall—

export, import, transport or possess any intoxicating drug;
cultivate or collect the hemp ²[ ]²
use, keep or have in his possession any materials, still, utensils, implements or apparatus whatsoever for the manufacture of any intoxicating drug;
sell or buy any intoxicating drug;
consume or use any intoxicating drug; or
manufacture any intoxicating drug.

(अ) कोणतेही मादक औषधिद्रव्य निर्यात करणार नाही, आयात करणार नाही, त्याचे परिवहन करणार नाही किंवा ते जवळ बाळगणार नाही ;

(ब) भांगेची लागवड करणार नाही, किंवा ती गोळा करणार नाही ;

(क) कोणतेही मादक औषधिद्रव्य तयार करण्याकरिता कोणत्याही प्रकारचे साहित्य, दारू गाळण्याची भट्टी, भांडी, साधने किंवा उपकरणे वापरणार नाही, ठेवणार नाही किंवा आपल्याजवळ बाळगणार नाही ;

(ड) कोणतेही मादक औषधिद्रव्य विकणार नाही किंवा विकत घेणार नाही ;

(ई) कोणत्याही मादक औषधिद्रव्याचे सेवन करणार नाही किंवा ते वापरणार नाही ; अथवा

(फ) कोणतेही मादक औषधिद्रव्य तयार करणार नाही.

फुट नोट: ²

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: महाराष्ट्रात कोणीही दारू, भांग, ड्रग्‍ज किंवा इतर मादक पदार्थ बनवू, विकू, विकत घेऊ, रांगवू, आयात करू किंवा खऱ्या देशांना पाठवू शकत नाही.

---

Rule 14 च्या सहा मुख्य बंदी समजून घ्या:

**(अ) आयात-निर्यात आणि परिवहन मनाई**
तुम्ही दारू, भांग किंवा कोणताही मादक पदार्थ दुसऱ्या देशातून आणू शकत नाही, किंवा बाहेर पाठवू शकत नाही. तसेच त्याचे एक जागेवरून दुसऱ्या जागेवर परिवहन करणेही बंदीत आहे.

**(ब) भांगेची लागवड मनाई**
तुम्ही भांगेचे झाड लावू किंवा त्यात्यून भांग गोळा करू शकत नाही.

**(क) उत्पादन साधने ठेवणे मनाई**
दारू किंवा ड्रग्‍ज बनवण्यासाठी वापरल्या जाणारी कोणतीही भट्टी, भांडी, यंत्रे किंवा साधने तुमच्याकडे असू शकत नाही.

**(ड) खरेदी-विक्री मनाई**
मादक पदार्थ विकणे किंवा विकत घेणे दोन्ही गुन्हे आहेत. दुकान चालवणेही अवैध आहे.

**(ई) सेवन मनाई**
दारू पिणे, ड्रग्‍ज घेणे किंवा कोणताही मादक पदार्थ वापरणे हे अपराध आहे.

**(फ) उत्पादन मनाई**
घरात किंवा कोठेही दारू, भांग किंवा इतर मादक पदार्थ बनवणे सर्वथा प्रतिबंधित आहे.

---

**महत्वाची गोष्ट:** यातील कोणतेही उल्लंघन केल्यास गंभीर दंड आणि तुरुंगवास होऊ शकतो.

15. Prohibition of import, export, transport, sale etc. of sweet toddy. गोड ताडीची आयात, निर्यात, परिवहन, विक्री वगैरेस मनाई.

No person shall—

import, export, transport or possess sweet toddy or nira;
bottle sweet toddy or nira for sale; or
sell or buy sweet toddy or nira.

(अ) गोड ताडी किंवा नीरा आयात करणार नाही, निर्यात करणार नाही, तिचे परिवहन करणार नाही किंवा ती जवळ बाळगणार नाही ;

(ब) गोड ताडी किंवा नीरा विकण्यासाठी बाटलीत भरणार नाही ; अथवा

(क) गोड ताडी किंवा नीरा विकणार नाही किंवा विकत घेणार नाही.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: गोड ताडी (sweet toddy) किंवा नीरा आयात करणे, निर्यात करणे, वाहून नेणे, विक्री करणे—हे सब कायद्यानुसार मना आहे.

---

**विस्तृत माहिती:**

**गोड ताडी / नीरा म्हणजे काय?**
- ताड किंवा नारळीच्या झाडांवरून मिळणारा रस (जो अद्याप दारू बनलेला नाही)
- हा रस अगदी ताजा असताना गोड असतो, पण दिवसानंतर फुंकट होऊन दारूच्या गंधाचा असतो

**कायद्यात काय मनाई आहे:**

**अ) आयात, निर्यात, परिवहन, जवळ ठेवणे**
- दुसरे राज्य किंवा देशातून गोड ताडी मागवणे गैरकायदेशीर आहे
- दुसरे राज्य/देशात पाठवणेही मना आहे
- गाडीने, ट्रकने, रेल्वेने वाहून नेणे मना आहे
- घरी, दुकानी किंवा गोदामात जवळ ठेवणेही परवानगी नाही

**ब) बाटलीत भरून विक्रीसाठी तयार करणे**
- गोड ताडीला बाटलीत भरून विक्रीसाठी सज्ज करणे हे अलग गुन्हा आहे
- जरी विक्री न केली तरीही बाटलीत भरणे गैरकायदेशीर आहे

**क) विक्री किंवा खरेदी करणे**
- गोड ताडी विकणे मना आहे
- दोकान, हॉटेल किंवा कुठल्याही ठिकाणी विकणे गैरकायदेशीर आहे
- गोड ताडी खरेदी करणे (खरीद करणे) हेही कायद्याचे उल्लंघन आहे

**दंड:**
या नियमाचे उल्लंघन केल्यास दंड किंवा तुरुंगवास होऊ शकतो.

16. Prohibition of tapping of toddy producing trees and drawing of toddy. ताडी देणारी झाडे छेदण्यास व त्यापासून ताडी काढण्यास मनाई.

No person shall—

tap any toddy producing tree or permit to be tapped any toddy producing tree belonging to him or in his possession; or
draw toddy from any tree or permit toddy to be drawn from any tree belonging to him or in his possession.

(अ) आपल्या मालकीचे किंवा आपल्या कब्जात असलेले कोणतेही ताडी देणार झाड छेदणार नाही किंवा ते छेदण्याची परवानगी देणार नाही; अथवा

(ब) आपल्या मालकीच्या किंवा आपल्या कब्जात असलेल्या कोणत्याही झाडापासून ताडी काढणार नाही किंवा त्यापासून ताडी काढण्याची परवानगी
देणार नाही.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

**थोडक्यात:** ताडी देणारी झाडे छेदून किंवा त्यापासून ताडी काढून बेचणे हे अवैध आहे — भले तेही झाड तुमचे असो.

---

**तपशील:**

**हा नियम काय म्हणतो?**

कोणतीही व्यक्ती ताडी देणारी झाडे (नारळ, खजूर वगैरे) छेदू शकत नाही किंवा त्यापासून ताडी काढू शकत नाही — हे सरकारला परवानगी देलेल्या लाइसन्सधारकांचा काम आहे.

**दोन गोष्टी मनाई आहेत:**

1. **झाड छेदणे (Tapping)** — ताडी निघावी म्हणून झाडात कोरण करणे किंवा छेद करणे हे करू शकत नाही, भले तेही झाड तुमचे असो.

2. **ताडी काढणे (Drawing)** — झाडापासून ताडी बाहेर काढून घेणे किंवा दुसर्याला काढू द्यावे हेही होत नाही.

**उदा.,** जर तुमच्या बागेत नारळाची झाड आहे आणि तुम्ही त्यापासून ताडी काढू लागलात, तर हे गुन्हेगारी आहे.

**कोणचे झाड असो तरी मनाई?**

हो — भले झाड तुमचे असो, भाड्याने घेतलेले असो किंवा दुसर्याचे असो, कोणचेही झाड छेदू किंवा ताडी काढू शकत नाही.

**याचा उद्देश्य काय?**

ताडीवर सरकारचा नियंत्रण ठेवण्यासाठी, जेणेकरून ती नियमितपणे लायसन्सधारकांद्वारे काढली जाऊन शुल्क वसूल केले जाऊ शकेल.