Maharashtra Excise Manual
Page 13 of 1109

17. Prohibition of possession etc., of opium. अफू जवळ बाळगणे, वगैरे यास मनाई.

17. Prohibition of possession etc., of opium. अफू जवळ बाळगणे, वगैरे यास मनाई.

No person shall—

  1. (a) possess opium;
  2. (b) transport opium;
  3. (c) import or export opium;
  4. (d) sell or buy opium; or
  5. (e) consume or use opium.
सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
थोडक्यात: अफू (opium) हे सर्वांसाठी पूर्णपणे मनाई आहे — ते रাखणे, वाहून नेणे, विकणे, खरेदी करणे किंवा वापरणे सर्व बेकायदेशीर आहे.

विस्तृत समजावणी:

या नियमात अफूबद्दल पाच गोष्टी पूर्णपणे मनाई आहेत:

**(अ) अफू जवळ बाळगणे (possess)**
तुमच्याकडे अफू ठेवणे पाप आहे — घरात हो, दुकानात हो किंवा कोणतीही जागी हो.

**(ब) अफूचे परिवहन करणे (transport)**
एका जागेवरून दुसऱ्या जागेवर अफू वाहून नेणे, ट्रकने किंवा इतर साधनाने वाहून नेणे मनाई आहे.

**(क) अफूची आयात-निर्यात (import/export)**
अफू बाहेरून आणि-तर आणणे किंवा बाहेरला पाठवणे दोन्ही गुन्हेगारी आहे.

**(ड) अफू विकणे किंवा खरेदी करणे (sell/buy)**
अफू व्यापार करणे — विकणे वा विकत घेणे — या दोन्ही गोष्टींना मनाई आहे.

**(ई) अफूचे सेवन (consume/use)**
अफू खाणे, धूम्रपान करणे किंवा कोणत्याही रूपात वापरणे हे गुन्हे आहे.

**काय होतील?**
हे कोणी केल्यास तुम्हाला कारागारी शिक्षा (तुरुंगवास) आणि/किंवा दंड भरावा लागू शकतो. अधिक गंभीर प्रकरणांत जाहिरातीत बेरीज वाढते.

सरळ म्हणजे: अफू पूर्णपणे बंदी आहे.

18. Prohibition of sale to minors. अज्ञान व्यक्तींना मादक द्रव्य विकण्यास मनाई.

No licensed vendor and no person in the employ of such licensed vendor or acting with the express or implied permission of such licensed vendor on his behalf shall sell or deliver any intoxicant 2to any person who is a minor2 whether for consumption by such person or by other person and whether for consumption on or off the premises of such licensed vendor.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
थोडक्यात: दारूचा licence असलेल्या दुकानदाराला किंवा त्याच्या कर्मचारीला **18 वर्षाखालील मुलांना** कोणतेही दारू किंवा नशेची गोष्ट विकणे किंवा देणे **कठोरपणे मनाई** आहे।

---

**विस्तारलेली माहिती:**

**कोण पोलीस केला जाऊ शकतो?**
• दारूचा licence असलेला दुकानदार
• त्या दुकानदाराच्या दुकानात काम करणारे कर्मचारी
• दुकानदाराच्या परवानगीने (मोठेपणाने किंवा मुन्तमल्लिकपणे) त्याच्या वतीने काम करणारी कोणतीही व्यक्ती

**कोणालाही विकणे मनाई आहे?**
• **18 वर्षाखालील कोणत्याही व्यक्तीला** — मुलांना किंवा तरुणांना दारू विकणे पूर्ण मनाई

**कोणत्या परिस्थितीत?**
• मग ते दारू अशा अल्पवयस्क व्यक्तीने स्वतः पिण्यासाठी असो
• किंवा इतरांना देण्यासाठी असो
• किंवा दुकानातच पिण्यासाठी असो
• किंवा दुकानाबाहेर पिण्यासाठी असो

**उदा.:** जर एक 16 वर्षाचा मुलगा किंवा मुलगी दारूच्या दुकानात आला आणि मागे तर, "नाही! तुम्ही अल्पवयस्क आहात. मी तुम्हाला दारू विकू शकत नाही" असे सांगणे अनिवार्य आहे.

**हे नियम **सर्वांसाठी** लागू आहे** — अधिकारी, पोलीस, मिलिटरी, कोणीही 18 वर्षाखाली असेल तर दारू विकणे गुन्हा आहे।

---

**शिक्षा:** हे नियम मोडल्यास गंभीर दंड आणि licence रद्द होऊ शकते।

19. Deleted. वगळण्यात आले.

Deleted by Bom. 22 of 1960. s. 10.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
थोडक्यात: हा नियम आता मराठवाड्यात लागू नाही कारण तो 1960 साली रद्द करण्यात आला.

विस्तृत माहिती:

• **Rule 19 काय होती?** - हा नियम ताडी (ताड आणि नारियळ यांच्या रसापासून बनवलेले पेय) विकण्यास मनाई करीत होता.

• **हे नियम कधी रद्द झाले?** - सन 1960 साली मुंबई राज्य कायदा क्रमांक 22 च्या कलम 10 अन्वये हा नियम रद्द करण्यात आला.

• **याचा अर्थ?** - आज (2024 साली) तुम्ही हा नियम कुठेही वापरू शकत नाही. हा खाली पडलेला/मृत कायदा आहे.

• **व्यावहारिक उदाहरण:** जर कोई तुम्हाला असे म्हणाले की "Rule 19 अन्वये ताडी विकणे मनाई आहे", तर तुम्ही सांगू शकता - "नाही, तो नियम 1960 साली रद्द झाला आहे. तो आता वैध नाही."

---

**सरळ भाषेत:** हा एक जुना नियम आहे जो आता काम करत नाही. तुम्ही याचा हवाल देऊ शकत नाही कारण तो अनेक दशके आधी हटवून दिला गेला.

20. Prohibition or production etc, of charas. चरसाचे उत्पादन करणे, वगैरे यास मनाइ

No person shall—

  1. (a) produce,
  2. (b) manufacture,
  3. (c) possess,
  4. (d) export,
  5. (e) import,
  6. (f) transport,
  7. (g) buy,
  8. (h) sell,
  9. (i) consume, or
  10. (j) use,

charas.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
**थोडक्यात:**
चरस (एक नशेवाली पदार्थ) तयार करणे, रাखणे, विकणे, खरेदी करणे, वापरणे — हे सब काही पूर्णपणे मनाई आहे। कोणीही हे करू शकत नाही.

---

**विस्तृत समजावून:**

**Rule 20 म्हणते की कोणतीही व्यक्ती चरसाचे हे काम करू शकत नाही:**

• **उत्पादन करणे (Produce)** — चरस बनवण्याची प्रक्रिया सुरू करणे, वाढवणे, किती मात्रा तयार करणे — सब मनाई.

• **तयार करणे (Manufacture)** — कच्च्या पदार्थापासून चरस तयार करणे, प्रक्रिया केल्यास मनाई.

• **जवळ बाळगणे (Possess)** — चरस घरात, दुकानात, कुठेही राखणे, लपवून ठेवणे — सब मनाई. भरपूर पैसे असल्यातरी एक ग्रामही नाही ठेवू शकत.

• **निर्यात करणे (Export)** — विदेशात चरस भेजणे मनाई.

• **आयात करणे (Import)** — बाहेरून चरस आणणे मनाई.

• **वाहून नेणे (Transport)** — एका जागेवरून दुसऱ्या जागेवर चरस नेणे मनाई.

• **खरेदी करणे (Buy)** — कोणाकडून चरस घेणे, पैसे देऊन किंवा विनापैसेही मनाई.

• **विकणे (Sell)** — चरस विकून पैसे कमावणे मनाई.

• **सेवन करणे (Consume)** — चरस खाणे, पिणे, फुंकणे — सब मनाई.

• **वापरणे (Use)** — कोणत्याही प्रकारे चरसचा वापर करणे मनाई.

---

**सरल शब्दात:** चरस हा पूर्णपणे बंदी पदार्थ आहे. त्याचा कोणतेही काम करणे — उत्पादन, बिक्री, खरेदी, वापर, वाहतूक — कुठेहीही अवैध आहे.

21. Alteration of Denatured Spirit. विप्रकृत केलेल्या मद्यसारात बदल करणे.

No person shall—

  1. (a) alter or attempt to alter any denatured spirit by dilution with water or by any method whatsoever, with the intention that such spirit may be used for human consumption, whether as a beverage or internally as a medicine or in any other way whatsoever; or
  2. (b) have in his possession any denatured spirit in respect of which he knows or has reason to believe that such alteration or attempt has been made.
सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
थोडक्यात: विप्रकृत (खराब केलेल्या) मद्यसारात कोणतेही बदल करणे किंवा त्याला पाणी मिसळणे — हे करता येणार नाही. कारण या बदलानंतर ते लोक पिऊ शकतात आणि गावस करू शकते.

---

**विस्तृत समजावून सांगणे:**

**विप्रकृत मद्यसार म्हणजे काय?**
• दारू बनवताना काही प्रकारचे दारू — जसे शिल्पकलेसाठी किंवा यंत्रांसाठी — त्यात विषारी पदार्थ मिसळून खराब केले जातात.
• हे दारू लोकांनी पिऊ नये म्हणून हे केले जाते.
• कारण पिल्यास मृत्यू किंवा गंभीर आजार होऊ शकतो.

**Rule 21 मध्ये काय मनाई आहे?**

**भाग (अ) — बदल करण्यावर मनाई:**
• तुम्ही विप्रकृत दारूमध्ये पाणी मिसळून किंवा इतर कोणत्याही पद्धतीने त्यात सुधार करू शकत नाही.
• हा बदल केल्यास लोक ते दारू मानून पिऊ शकतात — हे करू शकत नाही.
• उदा., जर तुमच्याकडे खराब दारू असेल आणि तुम्ही त्यात पाणी मिसळून "ठीक" करायचा प्रयत्न केला — तरीही हे अपराध आहे.

**भाग (ब) — ज्या दारूमध्ये बदल झाला आहे त्याला जवळ बाळगू शकत नाही:**
• जर तुमच्याला हे माहीत असेल किंवा सकारण वाटत असेल की या दारूमध्ये कोणी बदल केला आहे — तरीही तुम्ही त्याला जवळ बाळगू शकत नाही.
• म्हणजे, घरात ठेवणे हेही गुन्हा आहे.

**दंड:**
• हे केल्यास ₹500 दंड किंवा 6 महिने तुरुंगवास किंवा दोन्ही शक्य आहे.

4[21A. Alteration of denatured spirituous preparation.]4

No person shall—

  1. (a) alter or attempt to alter any denatured spirituous preparation by dilution with water or by any method whatsoever, with the intention that such preparation may be used for human consumption as an intoxicating liquor; or
  2. (b) have in his possession any denatured spirituous preparation in respect of which he knows or has reason to believe that such alteration or attempt has been made.

22. Prohibition of allowing any premises to be used as common drinking house. कोणतीही जागा दारूचा गुत्ता म्हणून वापरण्यासाठी परवानगी देण्यास मनाई

No person shall—

  1. (a) open or keep or use any place as a common drinking house; or
  2. (b) have the care, management or control of or in any manner assist in conducting the business of any place opened, or kept or used as a common drinking house.
सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)
**थोडक्यात:** कोणताही व्यक्ती बिनलाइसन्सी दारू पिण्याची जागा (गुत्ता) उघडू शकत नाही, चालू ठेवू शकत नाही किंवा तिच्या व्यवस्थापनात मदत करू शकत नाही।

---

**विस्तृत समजावून:**

**Rule 22 काय सांगतो:**

हा नियम दारूचा अवैध गुत्ता चालविण्यास सरळ मनाई करतो। म्हणजे कोणतीही जागा दारू पिण्यासाठी सार्वजनिकपणे सुलभ असू शकत नाही (जर तिच्याकडे योग्य licence नसेल तर)।

**दोन मुख्य गोष्टी:**

**(अ) गुत्ता उघडणे किंवा चालविणे मनाई:**
- कोणीही व्यक्ती "common drinking house" (सार्वजनिक दारूचा ठेका) उघडू शकत नाही
- किंवा असलेले गुत्ते चालू ठेवू शकत नाही
- उदा., जर तुमची एखादी दुकान किंवा खोली असेल आणि तिथे लोकांना दारू पिण्याची जागा दिली तर हे गैरकाय आहे

**(ब) गुत्त्याचा व्यवस्थापन किंवा मदत करणे मनाई:**
- जरी तुमने गुत्ता उघडला नाही तरी त्याच्या व्यवस्थापनात, देखरेखीत किंवा धंद्यात कोणतीही मदत करू शकत नाही
- उदा., जर कोई गुत्ता चलवतो आणि तुम्ही त्याला दारू परिवहन करून देता, पैसे संभाळता किंवा ग्राहकांना बसवता तर तुमही अपराधी आहात

**दंड:**
- हे केल्यास ₹10,000 पर्यंत दंड किंवा 6 महिने तुरुंगवास किंवा दोन्ही होऊ शकतात
- पुन्हा केल्यास दंड दुप्पट होऊ शकतो

**मुद्दा:** फक्त **लाइसन्सी दारू दुकाने** किंवा **परवानगी असलेल्या ठिकाणीच** दारू विक्रयीत किंवा सेवन केला जाऊ शकतो।

5[22A. Prohibition of issuing prescription for intoxicating liquor except by registered medical practitioners.]5

  1. (1) No person other than a registered medical practitioner, shall issue any prescription for any intoxicating liquor.
  2. (2) No registered medical practitioner shall prescribe such intoxicating liquor, unless he believes in good faith after careful medical examination of the person for whose use such prescription is sought, that the use of such intoxicating liquor by such person is necessary, and will afford relief to him from some known ailment.