29. Books to be maintained in licensed shop परवानाप्राप्त दुकानात नोंदवह्या ठेवणे

The licensee shall purchase at his cost the Accounts Register in Form TD-6 and Visit Book, and maintain them, correctly.¹[The ]The¹ Visit Book and the Accounts Register shall be page-numbered and got sealed with the seal of the Superintendent, and properly kept in the licensed shop for inspection of officers to record their inspection remarks there in. The Visit Book and ¹[Accounts Register]Accounts Register¹ shall not be removed from the licensed shop at any time except under proper written authority and the licensee will be responsible for their safe custody.

परवानाधारक स्वखर्चाने नमुना टीडी-६ मधील हिशोब नोंदवही आणि भेट पुस्तक खरेदी करेल आणि ते योग्यरित्या ठेवेल. भेट पुस्तक आणि हिशोब नोंदवही पृष्ठ क्रमांकित असतील आणि अधीक्षकांच्या मुद्रेने मुद्रांकित करून घेतल्या जातील आणि अधिकाऱ्यांनी त्यांचे तपासणी अभिप्राय नोंदविण्यासाठी तपासणीसाठी परवानाप्राप्त दुकानात योग्यरित्या ठेवल्या जातील. भेट पुस्तक आणि हिशोब नोंदवही योग्य लेखी प्राधिकाराशिवाय कोणत्याही वेळी परवानाप्राप्त दुकानातून काढल्या जाणार नाहीत आणि परवानाधारक त्यांच्या सुरक्षित अभिरक्षेसाठी जबाबदार असेल.

फुट नोट: ¹

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: परवानाधारकाला दुकानात दोन महत्वाचे नोंदवही ठेवायचे आहेत - हिशोबाची नोंदवही आणि भेट पुस्तक - आणि त्यांची योग्य काळजी घेणे अनिवार्य आहे.

विस्तृत माहिती:

• परवानाधारकाला (दारुचा licence असलेल्या दुकानदारला) स्वतःच्या खर्चावर दोन गोष्टी खरेदी करायच्या आहेत - "Accounts Register" (Form TD-6) आणि "Visit Book" (भेट पुस्तक).

• या दोन्ही पुस्तकांचे पृष्ठ क्रमांक असावेत. उदा., पृष्ठ 1, 2, 3... असे.

• ही पुस्तकें Superintendent (अधीक्षक) यांच्या मुद्रेने मुद्रांकित करून घेणे जरुरी आहे. याचा मतलब दुकानदारने यथातथत्व (authenticity) दाखवायचे आहे.

• ही पुस्तकें दुकानात ठेवायची आहेत जेणे करून Government officers तपासणी करताना त्या पुस्तकांमध्ये आपल्या टिप्पण्या लिहू शकतील.

• या पुस्तकांना दुकानातून बाहेर नेता येणार नाही - अगर Government चा लेखी (written) परवानगी असेल तरच नेता येईल.

• परवानाधारकाला या पुस्तकांची पूर्ण जबाबदारी आहे. जर ती हरवली किंवा खराब झाली तर परवानाधारक जबाबदार आहे.

सरल भाषेत: हा नियम म्हणतोय की दारुची दुकान चालवणार्‍याने आपल्या खर्चावर अकाउंट्स रजिस्टर आणि भेट पुस्तक ठेवायची आहे, ती सुरक्षितपणे दुकानात राखायची आहे, आणि कधीही बाहेर नेता येणार नाही.

30. Licensee to abide by Act. Rule, etc. परवानाधारक कायदा व नियम इत्यादीचे पालन करण्यास बांधील असणे

The licensee shall abide by the conditions of his licence and the provisions of the Act and the rules, regulations and orders made there under.

परवानाधारक आपल्या परवान्याच्या अटींचे आणि अधिनियमाच्या आणि त्याखाली केलेले नियम, विनियम व आदेश यांच्या तरतुदींचे पालन करेल.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात:
जिला दारू दुकान (toddy shop) चलवणार्‍या व्यक्तीला licence च्या सर्व अटी आणि कायदे-नियमांचे कठोरपणे पालन करावे लागते.

---

विस्तृत समझ:

**Rule 30 काय सांगते:**

• जर तुम्हाला toddy shop चलवण्याचा licence मिळाला तर तुम्ही त्या licence वर लिहिलेल्या सर्व अटी मानायला बांधील आहात.

उदा., जर licence वर लिहिले असेल "सकाळ 8 वाजता खोलून संध्याकाळी 8 वाजता बंद करावे" — तर तुम्हाला तशाच वेळेत दुकान चालू करावी लागेल.

• Maharashtra Toddy Shops (Licensing) And Toddy Trees (Tapping) Rules, 1968 हा संपूर्ण कायदा आणि त्या अंतर्गत काढलेले सर्व नियम-विनियम तुम्हाला पाळावे लागतात.

• Collector किंवा अधिकारी जी कोणतीही आदेश देतील, ती तुम्हाला मानायला हवी.

**उदाहरणे:**
- दारू विक्रय केवळ परवानाप्राप्त व्यक्तीचेच केले जाऊ शकते
- वय 18 वर्षापेक्षा कमी व्यक्तीला दारू विकू नये
- सोडलेल्या दिवशी दुकान बंद ठेवावी
- सर्व नोंद (register) योग्य ठेवाव्या लागतात

**हे न केल्यास काय होते:**
तुमचा licence रद्द केला जाऊ शकतो किंवा दंड ठोसला जाऊ शकतो.

30A. Delated वगळण्यात आले

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात:
Rule 30A हा नियम हटवून दिला गेला आहे (deleted), म्हणून तो आता लागू नाही.

विस्तृत माहिती:

• **नियम हटवलेला आहे** - Rule 30A पूर्वी Maharashtra Toddy Shops (Licensing) and Toddy Trees (Tapping) Rules, 1968 मध्ये होता, पण तो आता रद्द करण्यात आला आहे.

• **आता वैध नाही** - हा नियम आता कोणावरही लागू होत नाही. जर कोई या नियमाचा संदर्भ देणार असेल तर तो अब्बल मानला जाणार नाही.

• **कारण काय?** - सरकारने समजले की हा नियम आवश्यक नाही किंवा त्याची जागा दुसरा नियम घेतला, म्हणून तो हटवला.

अशा प्रकारे तुम्हाला Rule 30A बद्दल काळजी घेण्याची गरज नाही.

30B. Permit for tapping trees and transport of toddy to distillery ताडीचे झाड छेदण्याचे व आसवनीला ताडी वाहतूक करण्याचा परवाना

Notwithstanding anything contained in these rules or the conditions of the licence, any holder of licence in Form I (being a licence for constructing and working a distillery for the manufacture of spirit under the Maharashtra Distillation of Spirit and Manufacture of Potable Liquor Rules, 1966), may apply in Form TD-4 for permission to tap toddy-producing trees and obtain a permit in Form TD-5 for tapping such trees and drawing toddy therefrom and transport it to his licensed distillery premises for distillation of spirit; and thereupon, except as provided in this rules, all other provisions of these rules including the conditions of licence in Form TD-1 there to shall apply mutatis mutandis to such licensee.

या नियमांमध्ये किंवा परवान्याच्या अटींमध्ये काहीही असले तरी, (महाराष्ट्र मद्यार्क आसवन व सेवनयोग्य मद्य उत्पादन नियम, १९६६ अन्वये मद्यार्क उत्पादनासाठी आसवनी बांधण्याचा आणि चालविण्याचा परवाना असलेल्या) नमुना-I मधील परवान्याचा कोणताही धारक ताडी देणाऱ्या झाडांचे छेदन करण्याची आणि अशा झाडांचे छेदन करण्याचा आणि त्यातून ताडी काढण्याचा परवाना नमुना टीडी-५ मध्ये मिळविण्यासाठी आणि त्याच्या परवानाप्राप्त आसवनी परिसरात मद्यार्क आसवनासाठी वाहतूक करण्यासाठी नमुना टीडी-४ मध्ये अर्ज करू शकतो; आणि त्यानंतर, या नियमात तरतूद केलेल्या प्रमाणे वगळता, नमुना टीडी-१ मधील परवान्याच्या अटींसह या नियमांच्या इतर सर्व तरतुदी अशा परवानाधारकास आवश्यक त्या फेरफारांसह लागू होतील.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

**थोडक्यात:** आसवनी चालविणाऱ्या व्यक्तीला आपल्या आसवनीसाठी ताडी मिळविण्यासाठी ताडीचे झाड छेदण्याचा परवाना मिळू शकतो.

---

**विस्तृत समजावून सांग:**

**कोण अर्ज करू शकतो?**
- जो व्यक्ती महाराष्ट्रात आसवनी (distillery) चालवण्याचा परवाना राखतो — म्हणजे जो मद्यार्क (spirit) बनवतो.

**कसे परवाना मिळतो?**
- आसवनी धारकाला Form TD-4 मध्ये अर्ज करावा लागतो.
- Collector/District Officer अर्ज मंजूर केल्यावर Form TD-5 मधील **permit** मिळतो.

**परमिटने काय करू शकतो?**
- ताडीचे झाड छेदू शकतो.
- झाडांचे तोड करून ताडी (raw toddy) काढू शकतो.
- ती ताडी आपल्या परवानाप्राप्त आसवनीत वाहून नेऊ शकतो.
- तिथे मद्यार्क तयार करू शकतो (distillation process).

**कोणत्या नियमांना विषय असतो?**
- Form TD-1 मधील सर्व अटी व नियम लागू होतात.
- इतर सामान्य ताडी दुकानांचे नियम त्यांच्यावर लागू होतात (जेथे आवश्यक असेल).

**सोप्या भाषेत:**
आसवनीचा मालिक आपल्या आसवनीला कच्ची ताडी मिळविण्यासाठी सरकारकडून परवाना घेऊ शकतो आणि स्वतः झाड छेदून ताडी काढू शकतो — परंतु ती ताडी फक्त आपल्या आसवनीत मद्य बनवण्यासाठीच वापरू शकतो, दुकानात विक्रीसाठी नाही.

31. Suspension or cancellation of licence परवाना निलंबन किंवा रद्द करणे

The licence may be suspended or cancelled in accordance with the provisions of section 54 or 56 of the Act.

अधिनियमाच्या कलम ५४ किंवा ५६ च्या तरतुदींनुसार परवाना निलंबित किंवा रद्द केला जाऊ शकतो.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: तुमचा toddy shop परवाना (licence) सरकार कायद्यानुसार रद्द किंवा थोडक्यासाठी बंद करू शकते.

---

**तपशील:**

**परवाना निलंबन (Suspension) म्हणजे काय?**
• परवाना थोडक्यासाठी बंद करणे — म्हणजे तुमचा दारू दुकान काही महिनांसाठी चालू करू शकत नाही
• निर्धारित मुदत संपल्यानंतर परवाना परत मिळू शकतो
• उदा., जर कायद्याचा उल्लंघन केला तर ६ महिनांसाठी निलंबित केले जाऊ शकते

**परवाना रद्दीकरण (Cancellation) म्हणजे काय?**
• परवाना पूर्णपणे खत्म करणे — तुमचा दुकान कायमची बंद होते
• पुन्हा नव्या सिरे परवाना घेण्यासाठी अर्ज करावा लागतो
• उदा., गंभीर उल्लंघन केल्यास परवाना कायमची रद्द केला जाऊ शकतो

**कोणी हे करते?**
• Collector (जिल्हा प्रशासन) किंवा Commissioner (महानगरपालिका) हे निर्णय घेतात
• कलम ५४ आणि ५६ नुसार कारण असले पाहिजे

**कोणत्या कारणांसाठी?**
• कायद्याचा उल्लंघन करणे
• दारूची अवैध विक्री करणे
• शराबी व्यक्तीला दारू देणे
• परवान्याच्या शर्तींचा भंग करणे

**आपल्याला अधिकार आहे:**
• निलंबन किंवा रद्दीकरणाचे कारण लिखित स्वरूपात मागू शकता
• अपील (appeal) करू शकता उच्च अधिकाऱ्यांकडे

31A. Licensee not entitled to any compensation परवानाधारक कोणत्याही नुकसान भरपाईसाठी पात्र नाही

The licensee shall not be entitled to any compensation,—

if any of the trees in respect of which a tree tapping permit is granted to him is withdrawn in the public interest, or
if his shop is re-auctioned for failure to pay any Government dues.

परवानाधारक कोणत्याही भरपाईस पात्र असणार नाही, —

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: परवानाधारकाला (दारू दुकान किंवा तोडी व्यवसाय करणाऱ्याला) काही परिस्थितीत कोणतीही भरपाई मिळणार नाही.

विस्तार:

**Rule 31A म्हणजे काय?**
या नियमानुसार, जर तुमच्याकडे toddy shop किंवा tree tapping (झाड छेदन) का licence असेल, तरीही दोन परिस्थितीत तुम्हाला कोणतीही नुकसान भरपाई मिळणार नाही.

**पहिली परिस्थिती - सार्वजनिक हितासाठी झाड काढून घेतले जाणे:**
• जर तुम्हाला दिलेल्या झाडांपैकी कोणतेही झाड सरकार सार्वजनिक हितासाठी (रस्ता, शाळा, रुग्णालय बनवण्यासाठी) काढून घेतले, तर तुम्हाला कोणतीही भरपाई द्यावी लागणार नाही.

उदा., जर तुमच्याकडे 50 झाडांचा परवाना असेल आणि सरकार 10 झाडे काढून घेतली, तर नुकसान भरपाई मागू शकत नाही.

**दुसरी परिस्थिती - शासकीय देणे न भरल्यामुळे दुकान पुन्हा लिलाव:**
• जर तुम्ही शासकीय देणे (rent, tax, fee इत्यादी) न भरल्यास, सरकार तुमच्या दुकानाचा पुन्हा लिलाव करू शकते.

• जर असे झाले, तर तुम्हाला कोणतीही क्षतिपूर्ती मिळणार नाही.

उदा., जर तुमच्या license वर 5,000 रुपये देणे बाकी असेल आणि सरकार दुकान नीलाम केली, तर तुम्ही "मला नुकसान झाले" असा दावा करू शकत नाही.

**सरळ शब्दांत:** ही नियम तुम्हाला सावध करते — परवाना मिळून तरीही नुकसान भरपाईची खात्री नाही.

32. Saving बचत

Nothing in these Rules shall apply to Neera, or affect the operation of any special rules, for the tapping of trees, for any purposes ¹[other]other¹ than for selling toddy by retail sale under these Rules.

या नियमांतील कोणतीही गोष्ट नीराला लागू होणार नाही किंवा या नियमांखाली किरकोळ विक्रीने ताडी विकण्याव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही उद्देशाने झाडे छेदण्याच्या कोणत्याही विशेष नियमांच्या कार्यवाहीवर परिणाम करणार नाही.

फुट नोट: ¹

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: Rule 32 म्हणते की नीरा आणि दुसऱ्या विशेष कामांसाठी झाडे छेदणे या नियमांच्या बाहेर आहे.

---

**विस्तृत अर्थ:**

• या Rule 32 मधील कोणतेही नियम **नीरा** (ताडी न तयार केलेली साच्या झाडांची रस) वर लागू होत नाहीत.
उदा., जर तुम्ही नीरा विकत असाल तर या ताडी-दुकान नियमांचा तुमच्यावर बंधन नाही.

• या नियमांचा उद्देश फक्त **किरकोळ विक्रीने ताडी विकणे** (retail toddy selling) हे नियंत्रित करणे आहे.

• जर झाडे छेदणे **इतर कारणांसाठी** असेल — उदा., लाकूड मिळवणे, औषध बनवणे, किंवा दुसरे उद्योग — तर त्यासाठी **वेगळे विशेष नियम** लागू होऊ शकतात, आणि या Rule 32 त्यांच्यावर अडथळा आणत नाही.

• म्हणजे, या नियमांचा व्याप फक्त **ताडी-दुकान व्यापार** (toddy shop business) पर्यंत मर्यादित आहे — बाकी सर्व कामांसाठी अलग नियम आहेत.

---

**सरळ भाषेत:** हा नियम म्हणतो की "आमचे ताडी-दुकान नियम फक्त ताडी विक्रीला लागू आहेत, नीराला किंवा दुसऱ्या उद्देशांना नाही."