10. Sprit withdrawn & mix in the presence of supervision पर्यवेक्षणाखाली शुद्ध मद्यसार काढणे व मिसळणे
The licensee shall keep such accounts as may be prescribed by the Commissioner. These accounts shall be produced for inspection on demand by any officers empowered under section 122 of the Bombay Prohibition Act, 1949.
दररोज आवश्यक असलेल्या शुद्ध मद्यसाराचे प्रमाण पर्यवेक्षण अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत काढले जाईल आणि औषधीय सिद्धपदार्थांच्या उत्पादनात इतर घटकांसह मिसळले जाईल.
**तपशील:**
• **कोण करू शकतो?** - हकीम (इस्लामिक वैद्य) आणि वैद्य (आयुर्वेदिक वैद्य) औषधे बनवताना शुद्ध मद्यसार वापरू शकतात.
• **दर दिवस किती काढायचे?** - त्यांना रोज ज्या प्रमाणात मद्यसार हवेय तितकाच काढता येतो. एकदम काढून ठेवून पुढे वापरू शकत नाहीत.
• **कोण पाहून असणार?** - Government चा supervising officer (पर्यवेक्षण अधिकारी) उपस्थित असून पाहून असतो. तो निश्चित करतो की सरकारला लागणारा excise duty (कर) वापरलेल्या मद्यसाराच्या प्रमाणानुसार सही आहे की नाही.
• **मिसळायचे कसे?** - अधिकाऱ्यांच्या समोर मद्यसार औषधीय सिद्धपदार्थांसह (जसे काढी, चूर्ण इत्यादी) मिसळले जाते.
• **मूल मुद्दा** - यातून सरकारला हीच पक्का पडते की मद्यसार खरोखरच औषधे बनवताना वापरला जात आहे, नाही तर नशेच्या उद्देशाने वापरला जात आहे.
11. Intimation of Starting Operation प्रक्रिया सुरू करण्याची सूचना
- The licensee shall carry on the operations of manufacturing the spirituous preparations either personally or through an agent or servant, duly authorised by him in this behalf by a written nokarnama signed by himself, and counter signed by a Prohibition and Excise Officer not lower in rank than a Sub-Inspector:
Provided that any such nokarnama signed by the licensee shall be valid until such contersignature is refused :
Provided further that, no such nokarnama shall be necessary fbr the coolies and workmen employed by him to assist him in the manufacture of the preparation.
- The licensee shall pay a fee of Re. 1 for each nokarnama issued by him No such nokarnama shall be issued to a person below the age of 21 years.
अर्जदार पर्यवेक्षण अधिकाऱ्यांना शुद्ध मद्यसार इतर घटकांसह मिसळण्याची प्रक्रिया सुरू करण्याच्या त्याच्या इराद्याची किमान २४ तास आधी लेखी सूचना देईल आणि त्यात प्रक्रिया सुरू करण्याची वेळ आणि प्रक्रिया पूर्ण होण्यासाठी लागणारा अंदाजे वेळ नमूद करील. तो ज्या दिवशी पर्यवेक्षण अधिकाऱ्यांना प्रक्रियांसाठी उपस्थित राहणे आवश्यक आहे त्या दिवसांसाठी राज्य शासनाने वेळोवेळी निश्चित केल्याप्रमाणे पर्यवेक्षण शुल्क शासनास आगाऊ भरील.
विस्तार:
• **लेखी सूचना देणे**
तुम्हाला पर्यवेक्षण अधिकाऱ्याला (supervising officer) कमीतकमी २४ तास आधी लिखित सूचना द्यावी लागेल की तुम्ही या काम सुरू करणार आहो.
• **कोणत्या गोष्टीची सूचना?**
सूचनेत असे लिहावे:
- प्रक्रिया कधी सुरू होणार? (कोणता दिवस, कोणती वेळ)
- हे काम पूर्ण होण्यास किती वेळ लागेल? (सुमारे)
• **निरीक्षण शुल्क भरणे**
ज्या दिवस सरकारी अधिकाऱ्यांना तुमचे काम पहायला बसावे लागेल, त्या सर्व दिवसांसाठी तुम्हाला शुल्क आगाऊ भरावे लागेल.
• **शुल्क किती?**
हे रक्कम राज्य शासनाने वेळोवेळी ठरविते — हे अलग-अलग असू शकते.
उदा., जर तुमची प्रक्रिया ५ दिवस चालणार असेल आणि प्रतिदिन निरीक्षण शुल्क ₹५०० असेल, तर तुम्हाला ₹२५,००० आगाऊ भरावे लागेल.
12. Time of Operation प्रक्रिया सुरु करण्याची वेळ
The licensee shall not sell, transfer or sub-let the right of manufacture granted by this licence, not shall he in connection with the exercise of the said right enter into any agreement or arragement which in the opinion of the Collector is of the nature ofa sub-lease.
पर्यवेक्षण अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीची आवश्यकता असलेले कोणतेही काम कोणत्याही दिवशी सूर्यास्तानंतर किंवा सूर्योदयापूर्वी किंवा रविवारी किंवा सार्वजनिक सुट्टीच्या दिवशी मान्य खोलीत चालविले जाणार नाही.
दारू तयार करणारे Hakeem किंवा Vaidya (वैद्य) यांचे काम केवळ दिवसाच्या वेळेत आणि सरकारी अधिकाऱ्याच्या देखरेखीखाली होऊ शकते.
---
विस्तृत माहिती:
**काय म्हणतात हा नियम?**
जर एखाद्या Hakeem किंवा Vaidya ला दारू (rectified spirit) तयार करण्यासाठी परवानगी दिली गेलेली असेल, तर त्यांचे काम खालील नियमांचे पालन करून होऊ शकतेः
**कधी काम चालू केला जाऊ शकतो?**
• केवळ सूर्योदय आणि सूर्यास्त यांच्या दरम्यान
(म्हणजे दिवसाच्या उजाड वेळेत)
• रविवार किंवा सार्वजनिक सुट्टीच्या दिवशी काम करता येणार नाही
**कोण असणे आवश्यक आहे?**
• सरकारी supervising officer (पर्यवेक्षण अधिकारी) हा अनिवार्यपणे उपस्थित असणे आवश्यक आहे
• अधिकारी न असताना काम करता येणार नाही
**उदाहरणः**
उदा., जर Hakeem साहेबला दारू तयार करायचा असेल, तर तो सोमवार दुपारी 2 वाजता करू शकतो, पण रविवारी किंवा रात्री 7 वाजता करू शकत नाही.
**यामागे कारण:**
सरकारी अधिकारी दिवसाच्या वेळेत उपस्थित राहून हे काम योग्यरीतीने होतंय हे पाहू शकेल आणि कायद्यांचे पालन होतंय की नाही हे तपासू शकेल.
13. Storage , Sampling, Labeling of finished products तयार उत्पादनाची साठवणूक, नमुना काढणे व लेबल इत्यादी
The licensee, his heirs, legal representatives or assigness shall have no claim whatso ever to the continuance or renewal of this licence after the expiry of the period fbr which it is granted. It shall be entirely within the discretion of the Collector to permit or not the assignee of the licensee, in case of sale or transfer or the heir or legal representative of the licensee, in case of death, to have the benefit of the licence for the unexpired portion of the term for which it is granted.
14. Storage of Unfinished Products and the balance of the Finished Product अपूर्ण उत्पादन व शिल्लक तयार उत्पादनाचा साठा
This licence may be suspended or cancelled in accordance with the provisions of section 54 or 56 of the Bombay Prohibition Act, 1949.
Granted this.......................... day of..............................19
Seal of the Collector Collector
ज्या अपूर्ण उत्पादनांमध्ये शुद्ध मद्यसार जोडला गेला आहे आणि तयार उत्पादनाची जी शिल्लक पात्रांमध्ये हस्तांतरित आणि सीलबंद केलेली नाही ती मान्य खोलीत, प्रत्येक पात्रातील एकूण प्रमाण आणि शुद्ध मद्यसार दर्शविणारे लेबल पात्रांना चिकटवून ठेवली जाईल.
हा नियम म्हणतो की औषध बनवताना वापरलेल्या अपूर्ण आणि तयार उत्पादनांना कसे साठवायचे.
विस्तारीत समजावणी:
**मुख्य कल्पना:**
Hakeems आणि Vaidyas (आयुर्वेद आणि यूनानी डॉक्टर) औषध बनवायला शुद्ध मद्यसार (rectified spirit) वापरतात. त्यांचे अपूर्ण व तयार उत्पादन नियमातून साठवायला हवे.
**कोणते उत्पादन या नियमाखाली येतात:**
• ज्या औषधांमध्ये शुद्ध मद्यसार मिसळलेला आहे पण अभी तयार झालेले नाहीत (अपूर्ण उत्पादन)
• ज्या औषधांचे उत्पादन संपलेले आहे पण अभी पात्रांमध्ये बंद केलेले नाहीत (तयार उत्पादन)
**साठवण्याचे नियम:**
• हे सर्व उत्पादन **मान्य खोलीत** (approved room) ठेवायला हवेत
• प्रत्येक पात्रावर **लेबल** लागायला हवे
• लेबलमध्ये दोन गोष्टी लिहिलेल्या असाव्यात:
- एकूण औषधाचे प्रमाण (किती लीटर/किलो)
- त्यामध्ये किती शुद्ध मद्यसार आहे
**सोपे उदाहरण:**
जर तुम्ही आरोग्य तेल बनवत आहात आणि त्यात शुद्ध मद्यसार मिसळलेले आहे, तर तेल एका पात्रात ठेवून लेबल लागवायला हवे — "एकूण 50 लीटर, मद्यसार 10 लीटर".
यामुळे सरकारला हिशोब मिळते आणि स्पष्टता राहते.