1[50. Amended by G N., H D., No. BPA. H17/CR-249/ Exc-2, dated 8th April 2022.]1 (M.G,Pt.IV-B.p, 10,11).
2[51. Amended by G. N., HD., No. BWR. 0320/CR-68(part-l)/Exc-3, dated 4th May 2022.]2 (M.G,PE·B.p.3).
Whereas the Government of Bombay considers that the rules herein after appearing should be brought into force at once;
Now, therefore, in exercise of the powers conferred by section 143 read with sections 52 and 53 of the Bombay Prohibition Act, 1949 (Bom. XXV of 1949), the Government of Bombay is pleased to make the following rules, namely:
1. Title शीर्षक.
A special permit for the possession and use of any intoxicant, mhowra flowers or molasses for medicinal, scientific research, educational and such other purposes 3[shall be granted in Form 'A' in the Schedule hereto, on payment of a fee of one rupee in advance.]3
या नियमांना महाराष्ट्र विदेशी मद्य (रोख विक्री, विक्री नोंदवही, इत्यादी) नियम, 1969 असे म्हणता येईल.
**तपशील:**
• या नियमांचा उद्देश विदेशी दारू (परदेशात बनवलेली दारू - जसे whiskey, rum, vodka इ.) याच्या विक्रीबाबतचे नियम ठरवणे आहे.
• "रोख विक्री" म्हणजे दारू विकताना तुरंतच पैसे घेणे - क्रेडिट वर विक्री नाही.
• "विक्री नोंदवही" म्हणजे दारू किती विकलं, कोणाला विकलं, किती पैसे मिळाले - याचा रेकॉर्ड ठेवणे.
• हे नियम 1969 सालापासून लागू आहेत आणि अजूनही चालू आहेत.
• अगर तुम्हाला दारूचा licence आहे, तर तुम्हाला ही नियमावली पाळायला हवी - म्हणजे रोख पैसेत विकायचं आणि नोंदवही ठेवायची.
**साधारण भाषेत:** हा नियमांचा नाव आहे - याला असे बोलता येईल असं म्हणून ठरवण्यात आलं आहे.
1A. Title of Rules
4[These rules may be called the Special Permit and Licences Rules, 1952]4
2. Extent व्याप्ती
Nothing in rule 1 shall apply to an intoxicant to which the provisions of section 30 or section 31 of the Act apply.
हे नियम संपूर्ण महाराष्ट्र राज्यातील सर्व जागेवर लागू होतात।
विस्तारित माहिती:
• **"Extent" म्हणजे काय?**
Rule 2 हा नियम सांगतो की हे सर्व नियम महाराष्ट्रच्या कोणत्याही भागात लागू होतात।
• **कुठे लागू होते?**
महाराष्ट्रातील सर्व जिल्हे, शहरे, गावे — सर्वत्र हे नियम समान रीतीने लागू होतात।
• **व्यावहारिक अर्थ:**
उदा., जर तुमचा विदेशी दारू (Foreign Liquor) ची दुकान मुंबई, पुणे किंवा नागपूर कुठे असली तरी हे नियम तुम्हाला पाळावे लागतील। सर्वत्र एकच नियम आहे।
• **दारू विक्रय करताना कशाचा काळजी घ्यायचा?**
कॅश रजिस्टर, विक्रय नोंदी (Sales Register) आणि इतर औपचारिकता — हे सब काही महाराष्ट्रभरात समानरूपे पाळावे लागतात।
सोपेपणे — हा नियम सर्व महाराष्ट्रावर सारखेच बांधकोरक आहे। कोणीही स्थानिक अपवाद करू शकत नाही।
3. Definitions व्याख्या
5[A permit authorising the possession of any stock of any intoxicant mhowra flowers, or molasses by a holder there of who does not hold any licence or permit for such stock shall be in Form 'B' in the Schedule hereto. A fee of annas eight shall be paid, in advance, for such permit.]5
या नियमांमध्ये, संदर्भाने अन्यथा आवश्यक न असल्यास,–
---
**विस्तृत समजावून:**
**(1) "Act" = मुंबई दारूबंदी अधिनियम, 1949**
- ह्या नियमांचा आधार कुणी असलेला मुख्य कायदा हा आहे.
**(2) "Foreign Liquor Rules" = विदेशी दारूचे नियम, 1953**
- विदेशी दारू विक्रय, परवानगी इत्यादी बद्दल मुख्य नियम असलेले कायदे.
**(3) "Foreign Liquor" = विदेशी दारू**
- Foreign Liquor Rules मध्ये जसे परिभाषित केले आहे, तसेच.
**(4) "Form" = फॉर्म/अर्ज पत्र**
- या नियमांच्या शेवटी जोडलेले official forms.
**(5) "Licensee" = licence धारक**
- ज्या व्यक्तीकडे दारू खरेदी, ठेवण किंवा विक्रय करण्याचे licence आहे.
**(6) "Licensing Authority" = परवानगी देणारा अधिकारी**
- ज्याकडे licence देण्याची शक्ती आहे (सामान्यतः Collector).
**(7) "Mild Liquor" = हलके दारू**
- Foreign Liquor Rules मध्ये परिभाषित केलेल्या प्रकारचे.
**(8) "Permit-holder" = परमिट धारक**
- जिच्याकडे permit आहे आणि ज्याला licence धारकाकडून दारू खरेदी करण्याची परवानगी आहे.
**(9) "Purchaser" = खरेदीदार**
- जो व्यक्ती हलके दारू खरेदी करू शकतो.
**(10) "इतर शब्द"**
- या नियमांमध्ये वापरलेले जर इतर शब्द परिभाषित नसतील, तर Foreign Liquor Rules मध्ये त्यांचे अर्थ काय आहे तो वापरावा.
4. Prohibition on sale of foreign liquor except for cash रोख रकमेशिवाय विदेशी मद्यविक्रीवर बंदी
6[A permit authorising the possession by the Head of a Consulate or a Trade Mission, of any stock of foreign liquor not covered by a permit granted under rule 1 or rule 3 or under the Bombay Foreign Liquor Rules, 1953, shall be in Form 'C' in the Schedule No fee shall be charged for such permit.]6
A परवानाधारक नाही करावे sell any विदेशी मद्य except for cash :
2 [परंतु असे की the holder of 3 [Trade and Import and Club परवाना] may sell विदेशी मद्य on credit.]
दारूचा licence असणाऱ्याला विदेशी मद्य केवळ रोख पैशांसाठीच विकावे लागते — क्रेडिटमध्ये नाही. परंतु Trade, Import आणि Club licence असणाऱ्यांना credit देऊन विकण्याची परवानगी आहे.
---
विस्तृत समजावून सांगणे:
**मुख्य नियम:**
• जर तुमच्याकडे दारूचा licence आहे, तर तुम्ही विदेशी मद्य (परदेशातील दारू) केवळ **रोख रुपयांसाठी** विकू शकता.
• क्रेडिटमध्ये (उधारीने) विकू नका — म्हणजे ग्राहकाकडून सरळ पैसे घ्या, नाहीतर मद्य मत दिलात.
**अपवाद (Exception):**
• जर तुमच्याकडे **Trade licence** आहे (होलसेलर/व्यापारी), तर तुम्ही दारू क्रेडिटवर (उधारीने) विकू शकता.
• जर तुमच्याकडे **Import licence** आहे (आयात करणारे), तर तुमही क्रेडिटवर विकू शकता.
• जर तुमच्याकडे **Club licence** आहे (क्लबसाठी), तर तुमही क्रेडिटवर दारू दिलू शकता.
**उदाहरण:**
दारूची दुकान चालवणाऱ्या दुकानदारला रोख रुपये घेऊन दारू विकावी लागते. पण होलसेल व्यापारी किंवा क्लब मालकाला क्रेडिट देऊन विकण्याची मुभा आहे.
**नियम तोडल्यास:** दंड आणि licence रद्द होऊ शकतो.
5. Duplicate cash memo to be made by the licensee, etc परवानाधारकाने बनवलेला डुप्लिकेट कॅश मेमो इ.
7[(1) The person in charge of a hotel, restaurant or canteen, 8or the Secretary of any club, duly authorised for the purpose desiring to sell mild liquor9[or wines or both]9 by retail to any person for consumption on the premises of such hotel, restaurant, canteen or club, shall apply to the Collector for a licence in Form 'D' of the Schedule 10[accompanied by a chalan evidencing payment of a fee of 11[one hundred rupees]1110
12[(2) Applications received under sub-rule (1), shall be considered by a Committee consisting of the following members, namely:
| Sl. No. | Member | Position |
|---|---|---|
| (1) | Collector of the District | Chairman. |
| (2) | Commissioner of Police or his representative who is not below the rank of Deputy Commissioner of Police. | Member |
| (3) | Superintendent of Police of the District except in Greater Bombay. | Member |
| (4) | Chief Executive Officer of the Zilla Parishad of the District and in case of Greater Bombay area the Municipal Commissioner or his representative not below the rank of Deputy Municipal Commissioner. | Member |
| (5) | Superintendent of Prohibition and Excise of the District. | Member Secretary |
12]
**तपशील:**
• **कोण बनवतो?**
परवानाधारक (licence असलेला व्यक्ती) किंवा त्याचा अनुमती प्राप्त एजंट/नोकर हा cash memo बनवतो।
• **किती प्रत बनवावे?**
सामान्यतः 2 प्रत (duplicate) बनवाव्या लागतात।
उदा., जर तुमच्याकडे दारूची दुकान असेल तर दारू विकताना एक पावती तुम्ही रखून घ्याल, एक ग्राहकाला द्याल।
• **स्वाक्षर कोण करतो?**
परवानाधारक, त्याचा एजंट किंवा नोकर — यांना हे cash memo स्वाक्षरित करावे लागतात।
• **अधिक प्रत बनवता येते का?**
हो! जर तुम्हाला 2 पेक्षा जास्त प्रत बनवायचे असतील (उदा., 3 किंवा 4), तर licensing authority (Collector किंवा संबंधित अधिकारी) यांचीपूर्वलिखित परवानगी घ्याव्या लागते।
उदा., जर तुमच्या दुकानात अनेक विक्रय होतात, तर तुम्ही अनुरोध करून 3 प्रत परवानगी मिळवू शकता।
• **हा नियम का?**
यामुळे दारूचा विक्रय नियंत्रण राहतो आणि अवैध विक्रय रोखता येतो।