2. Extent व्याप्ती

No licence under sub-rule (1B) shall be granted in respect of any hotel or restaurant which shall bear a name of the national personalities or any subsequent change in the name of national personalities and shall not bear the name of any of the Forts declared by the Central Government as protected monuments under the Ancient Monuments Preservation Act, 1904 (7 of 1904) and by the State Government as protected monuments under the Maharashtra Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains Act, 1960 (Mah. XII of 1961), as specified in the Schedule-II appended to these rules.

No licence under this rule shall be granted for a period beyond the 31st March next following the date of the commencement of the licence.

हे नियम संपूर्ण महाराष्ट्र राज्याला लागू राहतील.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: हे नियम महाराष्ट्रातील सर्व ठिकाणी लागू आहेत.

विस्तृत समजावून:

• हे Bombay Foreign Liquor Rules, 1953 हे महाराष्ट्र राज्यातील कोणत्याही शहरात, गावात किंवा परिसरात लागू राहतात.

• म्हणजे, तुम्ही मुंबई, पुणे, नागपूर, अकोला - कुठेही असाल, हे नियम तुमच्यावर लागू होतात.

• विदेशी दारूचा व्यापार, लायसन्स घेणे, दारू विक्री करणे - सर्व गोष्टींवर हेच नियम पाळावे लागतात.

• राज्यातील कोणीही person किंवा व्यापारी यांना हे नियम मानणे अनिवार्य आहे.

उदा., जर तुमच्या शहरातून विदेशी दारू import करायची असेल किंवा shop चालवायचा असेल, तर तुम्हाला या नियमांचे पालन करावे लागतील.

3. Definitions व्याख्या

Any person desiring to renew a licence shall, thirty days before the date of expiry of the licence, apply for the renewal thereof. Every such application shall be accompanied by a challan evidencing payment of an application fee of Rs. 25.

या नियmaanतील विषयात किंवा संदर्भात त्याविरुद्ध काही नसल्यास -

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

मराठी अनुवाद (Marathi Translation)

व्याप्ती हे नियम संपूर्ण महाराष्ट्र राज्याला लागू राहतील. सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)थोडक्यात: हे नियम महाराष्ट्रातील सर्व ठिकाणी लागू आहेत. विस्तृत समजावून: • हे हे महाराष्ट्र राज्यातील कोणत्याही शहरात, गावात किंवा परिसरात लागू राहतात. • म्हणज...

# Rule 3: व्याख्या (Definitions)

थोडक्यात: या नियमांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या महत्त्वाच्या शब्दांचे अर्थ काय आहेत हे सांगते हे नियम।

---

## मुख्य व्याख्या (Key Definitions):

**कायदा (Act)** = मुंबई दारूबंदी कायदा १९४९ हे मूळ कायदा आहे।

**Club अनुज्ञप्तीधारक** = ज्याला या नियमांतर्गत club licence मिलेला आहे अशी व्यक्ती।

**देशी दारू** = महाराष्ट्र देशी दारू नियम, १९७३ मध्ये दिलेली व्याख्या आहे तीच वापरली जाते।

**विदेशी दारू** = पिण्यायोग्य, शुल्क भरलेली विदेशी दारू, जी खालील प्रकारची असू शकते:
- (i) **Spirits** = Brandy, Whisky, Rum, Gin वगैरे
- (ii) **Wines** = Champagne, Port, Sherry, Burgundy इत्यादी (कमीत कमी 5% अल्कोहल असणे आवश्यक)
- (iii) **Fermented liquor** = Beer, Ale, Cider वगैरे (5% पेक्षा जास्त अल्कोहल)
- (iv) **Mild liquor** = 5% पेक्षा कमी अल्कोहल असलेली दारू
- (v) **Local liquor** = काजू, महुआ किंवा इतर फळांपासून स्थानिकपणे तयार केलेली दारू

**उत्पादन शुल्क पर्यवेक्षण** = दारूबंदी आणि उत्पादन शुल्क विभागाचे कर्मचारी दारूचे तपासणी आणि नियंत्रण करतात।

**Licensed premises** = ज्या जागेला licence मिलेली आहे ती जागा (दुकान, होटेल इत्यादी)।

**Permit-holder** = ज्याकडे permit (परवाना) आहे अशी व्यक्ती, किंवा विदेशी पर्यटकासाठी जारी केलेला liquor permit असलेली व्यक्ती।

**Wholesale विक्री** = licensed retailers किंवा wholesalers ना दारू विकणे।

**Unit (मद)** = दारूचे मापन:
- 750 मि.ली. spirit किंवा देशी दारू = 1 unit
- 1000 मि.ली. spirit = 1 unit
- 1500 मि.ली. wine = 1 unit
- 2600 मि.ली. beer/fermented liquor = 1 unit

**Growler** = 1-5 लिटर धारण करणारे भांडे, जिथे microbrewery किंवा restaurant-brewery परवानाधारक kegs वरून beer भरून देतात।

**Prescription** = नोंदणीकृत डॉक्टरने दिलेले औषधपत्र (वैद्यकीय उद्देशांसाठी दारू मिळवण्यासाठी)।

**Privilege personage** = कायद्याच्या कलम ४१ अंतर्गत विशेष अधिकार असलेली व्यक्ती।

---

**नोट:** या नियमांमध्ये व्याख्या न केलेल्या शब्दांचा अर्थ मुंबई दारूबंदी कायदा १९४९ मध्येच शोधावा लागेल।

4. Application for licence

Any licence granted under sub-rule (1) may be renewed by the Collector for a period not exceeding one year at a time on payment of the same fee as prescribed under sub-rule (1).

Provided that, licence granted to restaurants shall be renewed on recovery of fee on following scale; namely:—

(1)	Village/town/city with population upto 3 lakhs	30,000
(2)	city with population of 3 lakhs & above but below 10 lakhs	35,000
(3)	city with population of 10 lakhs and above but below 20 lakhs	60,000
(4)	city with population of 20 lakhs and above.	65,000

Provided that, the licence fee and renewal fee for hotel shall not be less than the fee prescribed for restaurant on the basis of population.

विदेशी दारूची घाऊक आयात आणि विक्री करण्याची इच्छा असलेल्या कोणत्याही व्यक्तीने या नियमांना जोडलेल्या फॉर्म एफ.एल./ए-१ मध्ये जिल्हाधिकाऱ्यांकडे अर्ज करावा.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: विदेशी दारूची घाऊक विक्री करायची असेल तर Collector कडे अर्ज करावा लागतो आणि ₹500 fee भरावी लागते.

---

**विस्तृत समजावून:**

**कोण अर्ज करू शकतो?**
- जो कोणही विदेशी दारूची (परदेशातून आणलेली दारू) घाऊक विक्री करू इच्छित असेल तो व्यक्ती

**कुठे अर्ज करावा?**
- Collector किंवा Superintendent of State Excise यांच्याकडे

**कोणत्या फॉर्मात अर्ज करावा?**
- Form F.L./A-1A - हा फॉर्म नियमांच्या साथ मिळतो

**अर्जाबरोबर काय सामग्री लागते?**
- ₹500 ची fee (शुल्क) एक chalan (रसीद) च्या माध्यमातून भरून सबूत देणे गरजेचे आहे

**licence मिळाल्यानंतर काय?**
- दोन लाइसन्स मिळतात:
1. **Trade licence** - घाऊक विक्रीसाठी
2. **Import licence** - विदेशातून दारू आयात करण्यासाठी

**सोप्या भाषेत:**
मान लाच तुम्हाला परदेशातून विविध ब्रँडचा विस्की, वाइन वगैरे आणून महाराष्ट्रात दुकानदारांना विकायचे आहे. तर तुम्हाला पहिलं Collector कडे Form F.L./A-1A भरून ₹500 fee घेऊन अर्ज द्यावा लागेल. मंजूरी मिळाल्यानंतर तुम्ही आयात आणि विक्री करू शकता.

46. Admission of partners

(1) No person shall be recognised as partner of a hotel licensee unless the partnership has been declared to the Collector before such licence is granted and the names of the partners have been entered jointly in the licence, or if the partnership is entered into after the granting of the licence, unless the Collector agrees on application made to him to alter the licence and to add the name or names of the partner or partners in the licence.

(2) Except with the previous sanction of the Collector no person recognised as partner under sub-rule (1) shall be allowed to withdraw from the partnership and to have his name as partner deleted from the licence.

46A. Transfer of Licence

The Collector may permit the transfer of a licence from one name to another after the licence in Form FL-III is granted.

जिल्हाधिकारी फॉर्म एफएल-III मध्ये अनुज्ञप्ती मंजूर झाल्यानंतर एका नावावरून दुसऱ्या नावावर अनुज्ञप्ती हस्तांतरणास परवानगी देऊ शकतात.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: Collector हा विदेशी दारूचा licence एका व्यक्तीच्या नावावरून दुसऱ्या व्यक्तीच्या नावावर हस्तांतरित करण्याची परवानगी देऊ शकतो.

विस्तृत समजावणी:

• **licence हस्तांतरण म्हणजे काय?**
जर तुमच्याकडे विदेशी दारू विकण्याचा licence आहे आणि तुम्ही ते दुसऱ्या व्यक्तीला देऊ इच्छित असाल, तर यालाच "transfer" म्हणतात.

• **Form FL-III कोण?**
Form FL-III हा विदेशी दारूचा licence देण्यासाठीचा अधिकृत फॉर्म आहे. हा फॉर्म मंजूर झाल्यानंतरच transfer शक्य आहे.

• **Collector कोण हस्तांतरण करू शकतो?**
जिल्हाधिकारी (Collector) हा या प्रक्रियेला मंजूरी देतो — हा निर्णय पूर्णपणे तिच्या अधिकारात आहे. तो transfer मंजूर करू किंवा नाकारू शकतो.

• **व्यावहारिक उदाहरण:**
उदा., राज यांना दारूचे shop चालवण्याचा licence आहे. राज सेवानिवृत्त होण्याचा विचार करत आहेत आणि त्यांचे भाई प्रकाश ही दुकान चालवू इच्छितात. तर राज-प्रकाश दोघे Collector कडे अर्ज करू शकतात, आणि Collector मंजूरी देऊ शकतो.

• **महत्वाचा मुद्दा:**
हे transfer अनिच्छुक नाही — Collector कडे पूर्ण स्वातंत्र्य आहे. तर नियमांच्या आधारे किंवा सार्वजनिक हितामुळे तो नाकारू शकतो.

46B. Transfer of Licence from one site to another

The Collector may permit the transfer of a licence from one site to another within same district after the licence in Form FL-III is granted.

जिल्हाधिकारी फॉर्म एफएल-III मध्ये अनुज्ञप्ती मंजूर झाल्यानंतर त्याच जिल्ह्यातील एका जागेवरून दुसऱ्या जागेवर अनुज्ञप्ती हस्तांतरणास परवानगी देऊ शकतात.

सोपी मराठी (सरळ भाषेत स्पष्टीकरण)

थोडक्यात: दारूचा licence एका जागेवरून दुसऱ्या जागेवर हलवता येतो, पण एकच जिल्ह्यात राहावे लागतो आणि Collector ला परवानगी देणे आवश्यक आहे.

---

**विस्तारपूर्वक समजावून:**

• **कोण परवानगी देतो?** - जिल्ह्याचा Collector (जिल्हाधिकारी).

• **काय हलवता येतं?** - दारूचा licence (दुकान किंवा वेअरहाऊसचा).

• **कुठे हलवता येतं?** - एकच जिल्ह्यातील दुसऱ्या जागेवर. उदा., पुण्यातील दुकान पुण्याच जिल्ह्यातील दुसरी जागेवर हलवता येतं, पण नाशिकला नाही.

• **कधी हलवता येतं?** - फॉर्म FL-III मध्ये licence मंजूर झाल्यानंतर. याचा अर्थ असा की तुमच्याकडे पहिल्यांदा licence आला असावा, त्यानंतरच हलवू शकता.

• **व्यावहारिक उदाहरण:** - तुमचा दारूचा licence मुंबई शहरातील एका ठिकाणी असेल, तर तुम्ही त्याच मुंबई शहरात किंवा मुंबई जिल्ह्यातील दुसऱ्या ठिकाणी हलवू शकता. पण मुंबईला लागून असलेल्या दुसऱ्या जिल्ह्यात (जसे ठाणे) हलवू शकत नाही.

• **नोंद:** - हे नियम फक्त परदेशी दारुसाठी आहे (विदेशी whisky, brandy वगैरे).

Sign in to continue reading

15 days of full content access — every Act, Rule, Regulation, GR, notification and Ex-DC-authored guide. No card required.
पूर्ण मजकूर पाहण्यासाठी साइन इन करा