the name of the Government distillery or warehouse 1[or any licensed distillery or warehouse]1 from which the applicant desires to purchase duty-free spirit;
the quantity of duty-free rectified spirit required by the applicant during the period of the licence;
the quantity of rectified spirit which the applicant is allowed to have in his possession at any one time under the licence held by him;
the quantity of rectified spirit which the applicant is allowed to buy in the aggregate in any one month under the licence held by him;
the number and date of the licence held by the applicant and the designation of the authority which granted it.
(3) When the application under sub-rule (7) is made on behalf of an educational institution, the application shall be accompanied by a certificate granted by the Director of Education or the Educational Inspector or any other departmental head approved by the Commissioner in that behalf showing the number of students studying at the institution and the quantity of duty-free rectified spirit required there in for educational purpose.
16-B.
On receipt of the application under sub-rule (7) of rule 16-A, the Collector shall make such enquiries as he deems necessary and if he is satisfied—
that duty-free rectified spirit is required by the applicant for bona fide research or educational purpose;
where such spirit is required on behalf of an institution, museum or picture gallery, that such institution is a bona fide research or educational institution or a museum or picture gallery, as the case may be;
that there is no objection to issue duty-free rectified spirit to the applicant, 2[he may sanction the application by an order exempting the applicant from payment of excise duty stating there in]2 the quantity of duty-free rectified spirit which may be issued to the applicant:
Provided that no such application other than that made on behalf of Government, Municipal or 4[Zilla Parishad]4 institution or an educational institution or a museum or picture gallery 3[shall be considered by the Collector]3 unless the applicant has executed a bond for Rs. 500 in Form B for the proper observance of these rules and the conditions of the order of exemption.
नियम १६-A च्या उप-नियम (१) अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, जिल्हाधिकारी त्यांना आवश्यक वाटतील अशा चौकशा करतील आणि जर त्यांची खात्री पटली की- (i) शुल्कमुक्त शुद्ध मद्यार्क आवश्यक आहे...
विस्तृत समजावणी:
**Collector काय करतो?**
• अर्ज मिळाल्यावर Collector चौकशा करतो
• तपासून घेतो की हे मद्य खरोखर संशोधन किंवा शिक्षणासाठी लागतंय का
**कोणला शुल्कमुक्त मद्य मिळू शकतो?**
• जर संशोधन किंवा शिक्षणाच्या साच्या उद्देशाने मद्य हवेय
• उदा., कॉलेज, विज्ञान प्रयोगशाळा, संग्रहालय (museum) असल्यास
**संस्थेची तपासणी:**
• जर एखादी संस्था, संग्रहालय वा चित्रदीर्घा (picture gallery) अर्ज करत असेल, तर Collector हे पाहतो की ते खरोखर शिक्षण किंवा संशोधनाचे संस्थान आहे का
**अर्ज मंजूर होणे:**
• जर सर्व गोष्टी ठीक असली, तर Collector एक आदेश दितो
• या आदेशात म्हणतो की फलाना व्यक्तीला किती प्रमाणात शुल्कमुक्त मद्य दिले जाऊ शकतो
**महत्वाची अट:**
• Government, नगरपालिका किंवा जिल्हा परिषद संस्था असल्यास सरळ permission मिळतो
• इतरांना अर्ज करायचा असल्यास ₹500 च्या bond (हमी पत्र) साथ Form B भरून सुमिट करावे लागतो
• हे bond म्हणजे आपण कायद्याचे पालन करू आणि दारू योग्यरित्या वापरू या वचनावर स्वाक्षर करणे आहे
**थोडक्यात:** संशोधन/शिक्षणाच्या साच्या कामासाठी शुल्कमुक्त मद्य मिळू शकतो, पण Collector ला तयारीदेखी पटले पाहिजे आणि आवश्यक अटी पूरी व्हाव्या पाहिजेत.
216-C.2
A copy of the order of exemption from excise duty issued to the applicant under rule 16-B, shall be sent to the Superintendent/District Inspector of Prohibition and Excise concerned and the Officer-in-charge of distillery or warehouse from which the applicant is authorised to obtain duty-free rectified spirit.
नियम १६-B अंतर्गत अर्जदाराला जारी केलेल्या उत्पादन शुल्क सूट आदेशाची प्रत संबंधित अधीक्षक/दारूबंदी आणि उत्पादन शुल्क जिल्हा निरीक्षक आणि अधिकाऱ्याला पाठवली जाईल.
विस्तृत समजावणी:
• **कोण पाठवतो?** - Collector/अधिकारी जो शुल्क सूट आदेश मंजूर करतो तो हा आदेश पाठवतो.
• **कोणाला पाठवतो?**
- संबंधित **Superintendent/District Inspector of Prohibition and Excise** (दारूबंदी आणि उत्पादन शुल्क विभागाचा अधीक्षक/जिल्हा निरीक्षक)
- **Distillery किंवा Warehouse चा Officer-in-charge** (अर्थात ज्या जागेवरून applicant ला duty-free spirit देणार आहे)
• **का पाठवतो?** - जेणेकरून सर्वांना माहिती असेल की हा व्यक्ती शुल्क न देता spirit घेऊ शकतो. यामुळे गोंधळ होणार नाही.
• **सरल उदाहरण:** मान करा, एक pharma कंपनी दारू (rectified spirit) वापरून दवा बनवतो. सरकार त्याला शुल्क न देता spirit देते. तर सरकार हा आदेश warehouse आणि excise officer दोघांनाही सांगतो - "या कंपनीला शुल्क मुक्त spirit देऊ शकता."
**मुख्य बाब:** हा नियम फक्त कागदपत्र (आदेश) पाठवण्याबद्दल आहे - जेणेकरून सर्व जणांना माहिती असेल आणि गोंधळ न होता काम होऊ शकेल.
16-D.
The order of exemption shall remain in force for such period as may be specified in the order;
Provided that, the 4[Collector]4 may, at any time during the currency of the order cancel or modify it for any adequate reason.
सूट आदेश आदेशात निर्दिष्ट कालावधीसाठी अंमलात राहील; परंतु, जिल्हाधिकारी आदेशाच्या चालू कालावधीत कधीही तो रद्द किंवा सुधारित करू शकतात.
दारूच्या उत्पादन शुल्कातून सूट (छूट) देणारा आदेश जितका काळ सांगितला असेल तितका काळ लागू राहतो, पण Collector त्याला कधीही रद्द किंवा बदलू शकतो.
विस्तारित समजावणी:
• **आदेश किती काळ लागू राहतो?**
सूट आदेशात ज्या कालावधीसाठी लिहिलं असेल तितका काळ तो सक्रिय राहतो.
उदा., जर ३ वर्षांसाठी सूट दिलेली असेल तर ३ वर्ष लागू राहील.
• **Collector पुढे काय करू शकतो?**
Collector हा आदेश अंमलात असताना कधीही त्याला रद्द (cancel) करू शकतो किंवा बदलू (modify) शकतो.
• **रद्द किंवा सुधार का केला जाऊ शकतो?**
कोणतेही पर्याप्त कारण असेल तर - उदा., जर सूट घेणारी कंपनी कायदेभंग करीत असेल, किंवा परिस्थिती बदलली असेल, किंवा शासनाच्या धोरणात बदल झाला असेल.
• **नोटिस आपल्याला मिळेल का?**
हा नियम असे सांगत नाही की Collector आगाऊ नोटिस देईल - तो सरळ रद्द किंवा सुधारू शकतो, पण सरावी Collector सामान्यत: आपल्याला कारण दाखवण्याची संधी देईल.
• **महत्वाचे:**
तुम्हाला सूट मिळालेली असेल तरी ते सदा पक्का नाही - Collector त्याला कधीही बदलू शकतो.
16-E.
No duty-free rectified spirit shall be issued to any person holding a licence except from a 4[Government distillery or warehouse or any licensed distillery or warehouse]4 and except on presentation by him of an order of exemption 3[before the Officer-in-charge of the Government distillery or warehouse or any licensed distillery or warehouse]3.
शासकीय डिस्टिलरी किंवा वेअरहाऊस किंवा कोणत्याही परवानाधारक डिस्टिलरी किंवा वेअरहाऊसमधून आणि सूट आदेश सादर केल्याशिवाय परवाना धारण करणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीला शुल्कमुक्त शुद्ध मद्यार्क जारी केला जाणार नाही.
---
**विस्तृत समजावणी:**
• **कोणाला हे लागू होते?** जे व्यक्ती किंवा कंपनीला दारूचा licence आहे (उदा., दारू विक्रेता किंवा निर्माता).
• **कोठून मिळते?** शुल्कमुक्त दारू फक्त दोन जागांवरूनच दिला जातो:
- शासकीय (Government) डिस्टिलरी किंवा warehouse
- परवानाधारक (licensed) डिस्टिलरी किंवा warehouse
• **काय दाखवायचे?** दारू मागताना तुम्हाला "सूट आदेश" (exemption order) दाखवायचा पाहिजे. हा एक अधिकृत कागद असतो जो सरकारकडून किंवा अधिकृत अधिकाऱ्याकडून मिळतो, ज्यात लिहिलं असते की तुम्हाला शुल्कमुक्त दारू घेऊ शकता.
• **कोणाला सूट आदेश दाखवायचा?** जी व्यक्ती डिस्टिलरी/warehouse चलवते (Officer-in-charge) त्याला सूट आदेश सादर केला पाहिजे.
• **उदाहरण:** मराठवाड्यातील एक दारू निर्माता (licence धारक) शासकीय डिस्टिलरीला जाऊन म्हणतो - "मुझे ₹5000 मूल्याचा शुल्कमुक्त दारू हवा आहे." पण तो तुरंत मिळणार नाही. प्रथम तुम्हाला "सूट आदेश" दाखवायचा पाहिजे. तेव्हर डिस्टिलरीचा अधिकारी तुम्हाला तो दारू देईल.
**सोपी समजून घेण्याची गोष्ट:** हा नियम म्हणून देताहे की शुल्कमुक्त दारू कोणास कोणतीही ठिकाणून मिळणार नाही - फक्त अधिकृत जागांवरूनच मिळेल आणि सरकारी परवानगी असायलाच हवी.