HOMETHE BOMBAY DENATURED SPIRIT RULES, 1959
View all order & notifications Forms / Schedules
G. N., R.D., NO. DNS. 1057/31550, dated 14th March, 1959
📜 ORIGIN: G.N., dated 1959 (as amended).
✅ STATUS: In force, as amended.
📖 PRINTED MANUAL REFERENCE: Paragraph {54}, printed 2023 Excise Manual (page range 355-410).
In exercise of the powers conferred by section 143 of the Bombay Prohibition Act, 1949 (Bom, XXV of 1949), and in supersection of all the notifications in so far as they relate to the import, export, transport, sale, use or possession of denatured spirit, the Government of Bombay hereby makes the following Rules, namely :
मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९ (मुंबई XXV सन १९४९) च्या कलम १४३ द्वारे प्रदान केलेल्या अधिकारांचा वापर करून आणि विप्रकृत मद्यार्काच्या आयात, निर्यात, वाहतूक, विक्री, वापर किंवा ताब्याशी संबंधित सर्व अधिसूचना रद्द करून, मुंबई शासन खालील नियम बनवीत आहे:
📋 AT A GLANCE: These Rules govern the manufacture, storage, transport, possession and sale of denatured spirit in Maharashtra, prescribing licence types (D.S. I to D.S. VII), prescribed denaturants, working hours, warehousing and enforcement provisions under the Bombay/Maharashtra Prohibition Act, 1949.
- Amended by G.N. of 25-7-1963
- Amended by G.N. of 4-11-1968
- Amended by G.N. of 23-8-1966
- Amended by G.N. of 8-2-1961
- Amended by G.N. of 6-9-1973
- Amended by G.N. of 21-11-1998
- Amended by G.N. of 16-3-1988
- Amended by G.N. of 28-11-1988
- Amended by I8-8-2008
- Amended by 10-4-2008
- Amended by G.N. dt. 7-12-2020
📜 मूळ: G.N., dated 1959 (as amended).
✅ स्थिती: प्रभावी, दुरुस्त्यांसह.
📖 मुद्रित उत्पादन शुल्क पुस्तिका संदर्भ: परिच्छेद {54}, मुद्रित 2023 उत्पादन शुल्क पुस्तिका (पान श्रेणी 355-410).
📋 एका दृष्टिक्षेपात: हे नियम महाराष्ट्रात विप्रकृत मद्यार्काचे उत्पादन, साठवणूक, वाहतूक, बाळगणे व विक्री यांचे नियमन करतात आणि मुंबई/महाराष्ट्र दारूबंदी अधिनियम, 1949 अंतर्गत परवाना प्रकार (D.S. I ते D.S. VII), विहित विप्रकृतीकारके (denaturants), कामकाजाचे तास, गोदाम व अंमलबजावणी तरतुदी विहित करतात.
Short Title and Extent शीर्षक आणि व्याप्ती
1. Short Title and Extent.
ते संपूर्ण महाराष्ट्र राज्याला लागू होतात.
या नियमांना मुंबई विप्रकृत मद्यार्क नियम, १९५९ म्हणता येईल.
ते संपूर्ण महाराष्ट्र राज्याला लागू होतात.
Definitions व्याख्या
2. Definitions.
In these Rules, unless there is anything repugnant to the subject or context—
(3) "Form" means a form appended to these Rules;
(4) "household" means a group of persons residing and messing jointly as the member of one domestic unit;
(5) "licence" means a licence granted under these Rules;
(6) "licensed premises" means premises in respect of which a licence or a permit has been granted under these Rules;
(7) "licensee" means a person who has been granted a licence under these Rules;
1(8) "Ordinary Denatured Spirit" means Spirit, 100 litres of which consist of 99.75 litres of Rectified Spirit, 0.25 litres of Pyridine Bases, 1/2 gm (5 particles per million) of Crystal Violet & 5 gms of (50 particles per million) of Denatonium Saccharide or Denatonium Benzoate mixed according to the process described by the Commissioner under condition 6 of the licence in Form DS-1.1
(9) "pass" means a pass granted under these rules;
(10) "permit" means a permit granted under these rules;
(11) "permit-holder" means a person who has been granted a permit under these rules;
(13) "retail licensees" means a person holding a licence under rule 35;
(16) "wholesale licensee" means a person holding a licence under rule 33;
(17) "warehouse" means any part or parts of a Government or licensed distillery or bonded warehouse which the Commissioner may appoint as a place for the receipt, storage or denaturation of spirit and for storage and issue of denatured spirit therefrom;
(18) "wholesale sale" means sale to retail or wholesale licensees and includes sale to persons holding licences in Form D.S. IV. [D.S.V. appended to these rules or D.S.P. I appended to the Maharashtra Denatured Spirituous Preparations Rules, 1963] in quantities not less than [five litres1 at a time;
(19) The expressions "ordinary denatured spirit", "methylated industrial denatured spirit" and "special industrial denatured spirit" means ordinary denatured spirit, methylated industrial denatured spirit and special industrial denatured spirit manufactured in accordance with the process prescribed by regulations made in that behalf by the Commissioner under the Act.
या नियमांमध्ये, विषय किंवा संदर्भात काही विसंगत नसल्यास-
"अधिनियम" म्हणजे मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९;
या नियमांच्या उद्देशाने "बाटली" म्हणजे ६५० मिलीलिटर क्षमतेची बाटली;
"विप्रकृत मद्यार्क" म्हणजे D.S.I नमुन्यात वर्णन केलेल्या प्रक्रियेनुसार विप्रकृत केलेला शुद्ध मद्यार्क;
"नमुना" म्हणजे या नियमांना जोडलेला नमुना;
"घर" म्हणजे एका घरगुती एककाचे सदस्य म्हणून एकत्र राहणाऱ्या आणि भोजन करणाऱ्या व्यक्तींचा समूह;
"परवाना" म्हणजे या नियमांतर्गत मंजूर केलेला परवाना;
"परवानाधारक परिसर" म्हणजे ज्या परिसरासंबंधी या नियमांतर्गत परवाना किंवा परमिट मंजूर केले गेले आहे अशी परिसर;
"परवानाधारक" म्हणजे या नियमांतर्गत परवाना मंजूर केलेली व्यक्ती;
"सामान्य विप्रकृत मद्यार्क" म्हणजे मद्यार्क, ज्याच्या १०० लिटरमध्ये ९९.७५ लिटर शुद्ध मद्यार्क, ०.२५ लिटर पायरीडिन बेस, १/२ ग्रॅम असतात...
"पास" म्हणजे या नियमांतर्गत मंजूर केलेला पास;
"परमिट" म्हणजे या नियमांतर्गत मंजूर केलेला परमिट;
"परमिट धारक" म्हणजे या नियमांतर्गत परमिट मंजूर केलेली व्यक्ती;
५ * * * * *
"किरकोळ परवानाधारक" म्हणजे नियम ३५ अंतर्गत परवाना धारण करणारी व्यक्ती;
"विशेष विप्रकृत मद्यार्क" म्हणजे D.S.I नमुन्यातील अट ६ मध्ये वर्णन केलेल्या प्रक्रियेनुसार कोणताही विप्रकृतक मिसळून विप्रकृत केलेला मद्यार्क...
"मद्यार्क" म्हणजे ६६ O.P. ताकदेपेक्षा कमी नसलेला शुद्ध मद्यार्क आणि त्यात निरपेक्ष अल्कोहोल समाविष्ट आहे;
"अधीक्षक" म्हणजे राज्य उत्पादन शुल्क अधीक्षक आणि "निरीक्षक" म्हणजे राज्य उत्पादन शुल्क निरीक्षक;
"घाऊक परवानाधारक" म्हणजे नियम ३३ अंतर्गत परवाना धारण करणारी व्यक्ती;
"वेअरहाऊस" म्हणजे शासकीय किंवा परवानाधारक डिस्टिलरी किंवा बाँडेड वेअरहाऊसचा कोणताही भाग ज्याला आयुक्त मद्यार्काच्या विप्रकृतीकरणाचे ठिकाण म्हणून नियुक्त करू शकतात;
"घाऊक विक्री" म्हणजे किरकोळ किंवा घाऊक परवानाधारकांना विक्री आणि त्यात D.S.IV, D.S.V नमुन्यात परवाने धारण करणाऱ्या व्यक्तींना विक्री समाविष्ट आहे;
"सामान्य विप्रकृत मद्यार्क", "मिथाइलेटेड औद्योगिक विप्रकृत मद्यार्क" आणि "विशेष औद्योगिक विप्रकृत मद्यार्क" या अभिव्यक्तींचा अर्थ...
Rule 2 मध्ये या नियमांमध्ये वापरलेल्या सर्व महत्त्वाच्या शब्दांची व्याख्या दिलेली आहे ताकि सर्वांना समान अर्थ समजेल.
---
**विस्तृत व्याख्या:**
• **Act** = मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९ — हा मूळ कायदा आहे.
• **Bottle** = ६५० मिलीलिटर क्षमतेची बाटली — कितीही द्रव असो, ६५० मिली क्षमतेची बाटली "बाटली" मानली जाते.
• **Denatured Spirit** = शुद्ध मद्यार्क ज्यामध्ये खास रसायन मिळवून खराब केले गेले आहे. हे पिण्यासाठी वापरता येत नाही — फक्त औद्योगिक कामासाठी वापरता येते.
• **Form** = या नियमांच्या शेवटी दिलेले नमुने (अर्ज फॉर्म वगैरे).
• **Household** = एका घरातून एकत्र राहणारे आणि भोजन करणारे लोक.
• **Licence** = या नियमांतर्गत अधिकारांकडून मिळालेली परवानगी.
• **Licensed Premises** = ज्या दुकान/गोदामला परवाना किंवा परमिट मिळालेला आहे.
• **Licensee** = परवाना धारण करणारी व्यक्ती.
• **Ordinary Denatured Spirit** = विशेष रसायन (Pyridine, Crystal Violet, Denatonium) मिळवून विप्रकृत केलेला मद्यार्क.
• **Pass** = या नियमांतर्गत मंजूर केलेला प्रवास परवाना.
• **Permit** = या नियमांतर्गत मंजूर केलेली परमिट.
• **Permit-holder** = परमिट धारक व्यक्ती.
• **Retail Licensee** = नियम ३५ अंतर्गत किरकोळ विक्रीचा परवाना धारणकर्ता.
• **Special Denatured Spirit** = आयुक्तांच्या अनुमतीने वेगळ्या रसायन मिळवून विप्रकृत केलेला मद्यार्क.
• **Spirit** = ६६ O.P. (Overpoof) ताकदीचा शुद्ध मद्यार्क — निरपेक्ष अल्कोहोल समाविष्ट.
• **Superintendent** = उत्पादन शुल्क विभागाचा अधीक्षक.
• **Inspector** = उत्पादन शुल्क विभागाचा निरीक्षक.
• **Wholesale Licensee** = नियम ३३ अंतर्गत घाऊक विक्रीचा परवाना धारक.
• **Warehouse** = शासकीय किंवा परवानाधारक डिस्टिलरीतील गोदाम जिथे मद्यार्क विप्रकृत, साठवले जातात.
• **Wholesale Sale** = किरकोळ/घाऊक परवानाधारकांना ५ लिटरपेक्षा कमी नसलेल्या प्रमाणात विक्री.
-
Circular 22 Nov 2022 issued by commissioner state exciseविशेष / साधारण विप्रकृत मदयार्क बनवितांना वापरावयाच्या डिनेचरंटच्या प्रमाणा बाबत Proportions of Denaturant to be used for manufacturing SDS / ODS
-
Circular 30 Nov 2022 issued by commissioner state exciseDenaturant Percentage while manufacturing SDS and ODS, विशेष विप्रकृत अथवा सर्व साधरण विप्रकृत मदयार्क बनवताना वापरावयाच्या डिनेचरंट च्या प्रमाणा बाबत Oil company transaction ऑइल कंपनी बाबत
Prohibition to Denaturing Spirit मद्यार्क विप्रकृत करण्यास मनाई
3. Prohibition to Denaturing Spirit.
No person shall denature spirit except under a licence under these rules and in accordance with the process [prescribed by the State Government in that behalf].
या नियमांतर्गत परवान्याशिवाय आणि राज्य शासनाने त्या संबंधात विहित केलेल्या प्रक्रियेनुसार वगळता कोणतीही व्यक्ती मद्यार्क विप्रकृत करणार नाही.
---
**तपशील:**
• **मद्यार्क विप्रकृत करणे (Denaturing Spirit) म्हणजे काय?**
दारू (spirit) ला विषारी पदार्थ मिक्स करून त्याला खराब बनवणे. हे करून दारू मानवी वापरासाठी अयोग्य बनवले जाते.
• **परवान्याशिवाय हे काम करु नका:**
कोणीही व्यक्ती किंवा कंपनी सरकारकडून licence घेतल्या विना दारू खराब करू शकत नाही.
• **Licence कसे मिळवायचे?**
तुम्हाला राज्य शासनाकडे अर्ज करणा लागेल आणि त्यांच्या नियमांनुसार परवान्याची मागणी करणी लागेल.
• **सरकारने जी प्रक्रिया ठरवली ती पाळणी करणी:**
Licence मिळल्यानंतर दारू खराब करताना राज्य शासनाने ठरवलेल्या नियमांचे अनुसरण करणे आवश्यक आहे. गलत पद्धतीने हे काम करु शकत नाही.
• **काय होऊ शकते, जर नियम तोडले तर?**
Licence विना किंवा सरकारी प्रक्रिया न पाळता हे काम केल्यास दंड किंवा कारावास होऊ शकतो.
**सोप्या शब्दात:** दारू खराब करायचंय तर सरकारी परवानगी घ्या आणि सरकारचे नियम पाळ.
Application for licence परवान्याकरिता अर्ज
4. Application for licence.
Any person desiring to denature spirit [manufactured or stored] by him under bond and sell such spirit shall apply to the Commissioner for a licence for the denaturation of spirit and sale thereof. The application [shall be accompanied by a challan evidencing payment of a fee of one hundred rupees for such application and] shall contain the following particulars, namely:
(1) Name and address of the applicant.
(2) Place where spirit will be stored.
(3) Place where spirit is to be denatured.
(4) Number and date of licence for manufacturing spirit.
बाँड अंतर्गत त्याच्याद्वारे उत्पादित किंवा साठवलेला मद्यार्क विप्रकृत करू आणि असा मद्यार्क विकू इच्छिणारी कोणतीही व्यक्ती मद्यार्काच्या विप्रकृतीकरण आणि विक्रीसाठी परवान्यासाठी आयुक्तांकडे अर्ज करेल.
दारू विप्रकृत (रंग/वास काढून) करून विकू इच्छिणाऱ्यांनी Commissioner कडे licence साठी अर्ज करावा लागतो — त्यात काही महत्वाची माहिती समाविष्ट असावी लागते.
विस्तृत माहिती:
**licence मिळवायचे कधी?**
• तुमच्याकडे bond अंतर्गत दारू बनवलेली किंवा साठवलेली असेल
• आणि ती दारू विप्रकृत करून (म्हणजे रंग/वास काढून) विकू इच्छित असेल
• तर तुम्हाला licence लागतो
**अर्ज कसा करावा?**
• आयुक्त (Commissioner) कडे अर्ज द्यावा लागतो
• अर्जासोबत ₹100 fee भरणे आवश्यक आहे (challan/रसीद लागते)
**अर्जात कोणती माहिती असावी लागते?**
1. **तुमचे नाव आणि पत्ता** — अर्जदारचे संपूर्ण नाव आणि घर/office चा पत्ता
2. **दारू कुठे साठवणार?** — warehouse/गोदाम चा पत्ता आणि विवरण
3. **दारू कुठे विप्रकृत करणार?** — कुठल्या जागेवर हे काम चालेल
4. **पहिल्या licence चे तपशील** — ज्याच्या अंतर्गत दारू बनवली, त्या licence चा क्रमांक आणि तारीख
**याचा अर्थ:**
Government ला तुमच्या प्रत्येक कामाचे हिशेब पहायचा आहे — दारू कुठून आली, कुठे आहे, कुठे बदलणार — सगळं नियमात ठेवायचं आहे.
Grant of Licence परवाना देणे
5. Grant of Licence.
On receipt of the application under rule 4, the Commissioner may make such inquiries as he may deem necessary and if he is satisfied that there is no objection to grant the licence applied for, he may grant to the applicant a licence in Form D.S.I on payment of a 1[fee (inclusive of consideration) of 5[Rs. 2000 for one year]]1.
नियम ४ अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, आयुक्त त्यांना आवश्यक वाटतील अशा चौकशा करू शकतात आणि जर त्यांची खात्री पटली की अर्जित परवाना मंजूर करण्यास कोणतीही आक्षेप नाही, तर ते परवाना मंजूर करू शकतात.
---
**विस्तृत समजावून:**
• **अर्ज आल्यानंतर:** जेव्हा नियम 4 नुसार कोणीतरी दारु बनवण्याचा licence घेण्यासाठी अर्ज देतो, तेव्हा Commissioner त्यांची नोंद करतात.
• **चौकशा करण्याचा अधिकार:** Commissioner आपल्या निर्णयानुसार आवश्यक वाटतील अशी चौकशा-पडताळ कर्ू शकतात — उदा., अर्जदारचा चरित्र, पुरेसे गोदाम आहे की नाही, इत्यादी.
• **अनुमती असेल तर:** जर Commissioner ची खात्री पटली की अर्जदारला licence देण्यास कोणताही कायदेशीर आक्षेप नाही, तर ते licence मंजूर करू शकतात.
• **परवाना कोणत्या फॉर्ममध्ये:** licence "Form D.S.I" या नमुन्यानुसार दिला जातो.
• **Fee भरणे आवश्यक:** licence घेण्यासाठी **₹2000 वार्षिक** fee (एका वर्षासाठी) भरावे लागते. हा fee licence देण्याची किंमत समजावून घ्या.
• **उदा.:** जर तुम्हाला दारु बनवण्याचा licence घायचा असेल, तर अर्ज दिल्यानंतर Commissioner तुमच्या व्यवसाय, सुविधा, कागदपत्रे पहातील आणि जर सब कुछ ठीक असेल तर licence देतील — पण त्यापूर्वी ₹2000 भरावे लागेल.
Existing license-holders
6[5A. Existing licence-holders.]6
On the commencement of the Bombay Denatured Spirit (Amendment) Rules, 1988, a licence granted under rule 5 for a period of five years prior to such commencement, the period of which does not expire on the 31st March 1988, shall be deemed to have come to an end on the 31st March 1988 and it shall further be deemed to be a fresh annual licence granted with effect from 1st April 1988, in terms of the said amendment rules:
Provided that a holder of such licence shall—
(i) Within a period of two months from such commencement be required to pay the difference, if any, in licence fee, in proportion to the licence fees already paid by him under rule 5 as it stood prior to such commencement and the licence fees payable in terms of the said amendment rules;
(ii) be given credit for the licence fee paid by him under the said rule 5 as it stood prior to such commencement and be entitled to refund, if any, due in proportion to the unexpired period of the licence and the licence fees payable under the amended provisions, which shall be paid to him within a period of two months.
Explanation—For determining the 'difference, if any, in licence fee payable in terms of the said amendment rules', 'credit' to be given and 'refund if any due' mentioned in clauses (i) and (ii) above respectively, the following method shall be adopted:
The licence fee paid under rule 5 as it stood before the commencement of the Bombay Denatured Spirit (Amendment) Rules, 1988, being the fee for a total period of five years, a sum calculated by multiplying the number of complete years of unexpired portion of the period of licence as on the 31st March 1988 by an amount equal to one fifth of the total amount of licence fee already so paid shall be treated as at the credit of such licence-holder. If this amount is less than the annual fee as prescribed in the said amendment rules, the licensee shall have to pay the difference between the amount at his credit and the amount payable under the amendment rules. If the amount at the credit of licensee is more than the annual fee prescribed under the said amendments rules, the licensee shall be entitled to a refund of the differential amount:
Provided further that, where a licence-holder fails to pay the difference, if any, in the licence fee payable in terms of the said amendment rules within a period of two months from the commencement of the said amendment rules, his licence shall be treated as cancelled.
मुंबई विप्रकृत मद्यार्क (सुधारणा) नियम, १९८८ च्या प्रारंभी, अशा प्रारंभापूर्वी पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी नियम ५ अंतर्गत मंजूर केलेला परवाना, ज्याचा कालावधी समाप्त होत नाही...
१९८८ सुधारणा अधिनियमाच्या वेळी जुने ५-वर्षीय licence होते तर तो ३१ मार्च १९८८ला संपुष्टात येतो आणि १ एप्रिल १९८८ पासून नवीन १-वर्षीय licence मानला जातो — पण तुम्हाला fee मधील फरक भरावा लागू शकतो किंवा refund मिळू शकतो.
---
विस्तारित समजावून सांगा:
**काय बदललं?**
• पहिल्यांदा ५ वर्षांचा licence होता
• आता प्रत्येक वर्षी नवीन licence घ्यावा लागतो (हे नियम बदलले गेले)
**३१ मार्च १९८८ला काय होतं?**
• तुमचा जुना licence संपतो — भले ही तुमच्यात समय बाकी असेल
• १ एप्रिल १९८८पासून नवीन १-वर्षीय licence मिळतो (आपोआप)
**Fee मध्ये काय बदल?**
पहिल्यांदा तुमने ५ वर्षांसाठी जे पैसे दिले, त्यातून:
- प्रत्येक वर्षाचा भाग = (एकूण दिलेला fee) ÷ 5
उदा., जर तुमने ₹5,000 दिले होते तर प्रत्येक वर्षाचा = ₹1,000
**आता नवीन rule नुसार annual fee वेगळा असेल तर:**
1. जुन्या rule अंतर्गत तुमच्यात जितके पैसे credit होतात त्यात नवीन fee ज्यादा असेल तर → **तुम्हाला फरक भरावा लागतो** (२ महिन्यात)
2. जर तुमचा credit ज्यादा असेल तर → **तुम्हाला refund मिळतो**
**अगत्य गोष्ट:**
• फरक २ महिन्यात भरायला हवा
• जर नहीं भरले तर licence cancel होतो
Renewal Of licence परवान्याचे नूतनीकरण
1[6. Renewal Of licence.]1
A licence granted under rule 5 may be renewed on payment of an application fee of Rs. 25 and renewal fee, same as prescribed in rule 5 for a period not exceeding one year at a time, but not beyond 31st day of March next following the date of commencement of the licence.
नियम ५ अंतर्गत मंजूर केलेला परवाना रु. २५ अर्ज शुल्क आणि नियम ५ मध्ये विहित नूतनीकरण शुल्क भरून एका वेळी एक वर्षापेक्षा जास्त नसलेल्या कालावधीसाठी, परंतु ३१ मार्चच्या पुढे नाही, नूतनीकरण केला जाऊ शकतो.
---
**विस्तृत समजावून:**
• **परवाना नवीन करणे म्हणजे काय?**
तुमच्याकडे denatured spirit चा licence असेल आणि तो संपत असेल, तर तुम्ही त्यास नूतनीकरण करून घेऊ शकता.
• **किती रुपये भरावे लागतील?**
दोन शुल्क आहेत:
- अर्ज शुल्क: ₹25
- नूतनीकरण शुल्क: नियम 5 मध्ये जेवढा लिहिला आहे तेवढा (हे काहीसा ₹25-₹50 असावे)
• **किती मुदतीसाठी नवीन होऊ शकतो?**
एक वर्षासाठी (१२ महिने). तुम्ही आणखी १२ महिने, अन् अशा प्रकारे चालू ठेवू शकता.
• **महत्वाचा नियम:**
परवानाचे नूतनीकरण **३१ मार्चच्या आधीच** पूर्ण केलेच पाहिजे. उदा., जर तुमचा licence १५ मार्चला संपत असेल, तर तुम्ही १५ मार्चपर्यंत किंवा १६ मार्चला नूतनीकरण अर्ज दिल्यास, ते ३१ मार्चपूर्वी मंजूर व्हायला हवे.
• **उदाहरण:**
तुमचा licence १ एप्रिलला संपणार असेल, पण नियमानुसार नूतनीकरण ३१ मार्चला किंवा त्यापूर्वी होणे आवश्यक आहे.
Existing renewals विद्यमान नूतनीकरण
2[6A. Existing renewals.]2
On the commencement of the Bombay Denatured Spirit (Amendment) Rules, 1988, a renewal of a licence, granted under rule 6 for a period of five years prior to such commencement, the period of which does not expire on the 31st March 1988 shall be deemed to have come to an end on the 31st March 1988 and it shall further be deemed to be a fresh annual renewal granted with effect from the 1st April 1988 in terms of the said amendment rules:
Provided that, a holder of such renewed licence shall—
(i) within a period of two months from such commencement be required to pay the difference, if any, in the renewal fee, in proportion to the renewal fee already paid by him under the rule 6 as it stood prior to such commencement and the renewal fees payable in terms of the said amendment rules;
(ii) be given credit for the renewal fee paid by him under the said rule 6 as it stood prior to such commencement and be entitled to refund, if any, due in proportion to the unexpired period of licence and the renewal fees payable under the amended provisions, which shall be paid to him within a period of two months.
Explanation—For the purpose of determining the amount of difference, credit or refund referred in clauses (i) and (ii) above, the method prescribed in the Explanation below first proviso to rule 5A shall be followed.
मुंबई विप्रकृत मद्यार्क (सुधारणा) नियम, १९८८ च्या प्रारंभी, अशा प्रारंभापूर्वी पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी नियम ६ अंतर्गत मंजूर केलेले परवाना नूतनीकरण...
विस्तारात:
**नियम ६A काय म्हणतो?**
• जून १९८८ नंतर जुने नियम संपून नवीन नियम लागू झाले.
• तुमच्याकडे जर पुराणी नियम १६ अंतर्गत ५-वर्षीय licence होता आणि तो ३१ मार्च १९८८ नंतर संपणार होता, तर असा मानला जाईल की तो ३१ मार्च १९८८ला संपला.
• १ एप्रिल १९८८ पासून तुमचा licence आपोआप नवीन नियमानुसार १-वर्षीय licence बन जाईल.
**तुम्हाला अतिरिक्त fee भरावा लागणार का?**
• जर नवीन नियमानुसार वार्षिक fee जास्त असेल, तर तुम्हाला फरक भरावा लागेल.
• हे पैसे २ महिन्यांमध्ये भरावे लागतील.
**तुम्हाला परत पैसे मिळणार का?**
• जर तुम्ही जास्त fee भरलेले असेल (कारण ५-वर्षीय licence होता), तर तुम्हाला परत पैसे मिळतील.
• परत पैसे हे उरलेल्या licence कालावधीच्या प्रमाणात मिळतील.
• परत भरणे २ महिन्यांमध्ये केले जाईल.
**उदा.:** तुम्ही ५ वर्षांसाठी ₹५,००० fee दिले होते. नवीन नियमानुसार वार्षिक fee ₹१,५०० असेल आणि तुमचे licence २ वर्ष बाकी होते, तर तुम्हाला ₹३,००० परत मिळू शकतात.
Bond बंधपत्र
7. Bond.
No licence under rule 5 shall be granted to any applicant, unless he has executed a bond in Form 1A1 for the amount of Rs. 1,000 for the due observance of the conditions of the licence and of the rules, regulations and orders made under the Act.
अर्जदाराने परवान्याच्या अटी आणि या नियमांच्या तरतुदींचे योग्य पालन करण्यासाठी रु. १,००० रकमेसाठी A नमुन्यात बाँड अंमलात आणल्याशिवाय नियम ५ अंतर्गत कोणताही परवाना मंजूर केला जाणार नाही.
विस्तारित समजावणी:
• **बाँड म्हणजे काय?**
बाँड हा एक कायदेशीर कागद आहे ज्यामध्ये आप वचन देता की licence च्या सर्व अटींचे आणि नियमांचे पालन करू.
• **किती रक्कम?**
तुम्हाला रु. १,००० (हजार रुपये) रकमेसाठी हा बाँड द्यावा लागतो.
• **कधी द्यावा?**
licence परवाना मिळण्यापूर्वीच हा बाँड तुम्हाला form 'A' मध्ये अंमलात आणून द्यावा लागतो. बिना बाँडचे licence मिळणार नाही.
• **हे पैसे तुम्हाला परत मिळतील का?**
हा बाँड सुरक्षेची रक्कम आहे. जर तुम्ही licence च्या सर्व नियमांचे योग्य पालन केले, तर licence संपल्यावर तुम्हाला ही रक्कम परत मिळते.
• **उदा.:**
जर तुमच्याकडे denatured spirit (विषारी दारू) विक्रय करण्याचा licence आहे, तर तुम्हाला आगाऊ रु. १,००० देऊन हा बाँड करावा लागतो. याने सरकारला खात्री असते की तुम्ही कायदा मानून व्यवसाय करणार आहात.
Obtaining Spirit मद्यार्क प्राप्त करणे
8. Obtaining Spirit.
The licensee shall not obtain the spirit required by him for denaturation from any place except from the warehouse.
परवानाधारक विप्रकृतीकरणासाठी त्याला आवश्यक असलेला मद्यार्क गोदामातून वगळता इतर कोठूनही मिळवणार नाही.
---
**विस्तृत समजावूण:**
• तुमच्याकडे जर spirit denatured करण्याचा licence आहे, तर तुमच्या गरजेचा सर्व spirit फक्त निर्धारित warehouse (सरकारी गोदाम) मधूनच मिळवा लागेल।
• "Denatured spirit" म्हणजे नियमानुसार बदल करून अपयोगी केलेली spirit — जी पिण्यासाठी व्यवहार्य नाही.
• तुम्ही कधीही spirit कोणत्याही सरकारी warehouse व्यतिरिक्त स्थानावरून घेऊ शकत नाही:
- उदा., कोणताही खाजगी गोदाम
- उदा., दुसरा कोणताही licensee
- उदा., बाजारातून किंवा अनधिकृत व्यापारी कडून
• यामागे कारण: सरकारकडे नियंत्रण राहते — spirit किती घेतली, कुठे वापरली, याचा हिशेब सरकार ठेवू शकते.
• जर तुम्ही यापेक्षा वेगळ्या जागेतून spirit घेतलात, तर हे नियमाचं उल्लंघन आहे आणि तुमचा licence रद्द होऊ शकतो किंवा penalty आपल्यावर आरोपित होऊ शकते.
**सरल शब्दात:** सरकारी warehouse = एकमेव स्रोत। इतर कुठूनही नाही! 🚫
Permission for Removal of Spirit मद्यार्क काढण्याची परवानगी
9. Permission for Removal of Spirit.
The licensee shall not remove any spirit from the warehouse of denaturation except with the written permission of the Officer-in-charge of the warehouse.
परवानाधारक गोदामाच्या प्रभारी अधिकाऱ्याच्या लेखी परवानगीशिवाय विप्रकृतीकरणासाठी गोदामातून कोणताही मद्यार्क काढणार नाही.
विस्तार:
• **कोण पालन करतात हा नियम?**
Denatured spirit licence असलेल्या लोकांना (licensee) हा नियम मानायचा असतो.
• **काय करू नये?**
लेखी परवानगीशिवाय warehouse (गोदाम) मधून कोणताही spirit काढू नयेत.
• **कोणकडून परवानगी घ्यावी?**
Warehouse के प्रभारी अधिकारी यांच्याकडून लिखित (लेखी) परवानगी घेणे बंधनकारक आहे.
• **उदाहरण:**
मान्या तुमच्याकडे denatured spirit बनवायचा licence आहे. तुमच्या warehouse मध्ये 500 लीटर spirit आहे. तुम्ही त्यातून 100 लीटर काढायचे आहे — तर warehouse के प्रभारीकडून लेखी परवानगी (written permission) घेऊन नंतरच काढू शकता. परवानगी न घेता काढल्यास कायद्याचे उल्लंघन होतं आणि दंड होऊ शकतो.
• **हे नियम का आहे?**
Denatured spirit विषारी असतो. सरकारला नियंत्रण ठेवायचं असते की हे spirit कसे आणि कुठे वापरले जाते, म्हणून हा नियम आहे.
Approval Of Denaturant विप्रकृत करणाऱ्या घटकास मान्यता
1[9A.]1
No denaturant shall be added to or mixed with spirit unless such denaturant is approved by the Officer-in charge, Industrial Research Laboratory, Poona or Industrial Research Laboratory, Matunga, Bombay. 5[or of any other laboratory notified in this behalf by Government from time to time in the official Gazette or the Director, Haffkine Institute for Training, Research Testing, Bombay]5 7[or Director, Vasantdada Sugar Institute, Pune]7.
औद्योगिक संशोधन प्रयोगशाळा, पुणे किंवा औद्योगिक संशोधन प्रयोगशाळा, माटुंगा, मुंबई येथील प्रभारी अधिकाऱ्याने मंजूर केलेला विप्रकृतक वगळता कोणताही विप्रकृतक मद्यार्कात मिसळला जाणार नाही.
दारूमध्ये विशेष रासायनिक पदार्थ (denaturant) मिसळण्यासाठी सरकारी प्रयोगशाळेचीच मंजूरी लागते.
**विस्तारित समजावणी:**
**हा नियम काय म्हणतो:**
• दारू (spirit) ला विषारी बनवण्यासाठी विशेष रासायनिक पदार्थ मिसळले जाते जेणेकरून लोक त्या दारूचा सेवन न करता फक्त औद्योगिक कामात वापर करतात.
• या विषारी पदार्थाला "denaturant" म्हणतात.
**कोणची मंजूरी लागते:**
• असा denaturant मिसळण्याआधी खालील सरकारी प्रयोगशाळेकडून लिखित मंजूरी घेणे अनिवार्य आहे:
१. औद्योगिक संशोधन प्रयोगशाळा (Industrial Research Laboratory), पुणे
२. औद्योगिक संशोधन प्रयोगशाळा (Industrial Research Laboratory), माटुंगा, मुंबई
३. हाफकाइन संस्था, मुंबई
४. वसंतदादा साखर संस्था, पुणे
५. सरकारने समय-समयी राजपत्रात जाहीर केलेली इतर प्रयोगशाळा
**का हे नियम:**
• बिनमंजूरीचा denaturant वापरल्यास त्या रासायनिक पदार्थामुळे मानवाला गंभीर विषबाधा होऊ शकते.
• सरकारी प्रयोगशाळेचे तज्ञ पहिलांच तपासून मंजूरी देतात की हा पदार्थ सुरक्षित आणि प्रभावी आहे का.
**सरल भाषेत:**
जर तुम्हाला औद्योगिक कामासाठी दारू विषारी बनवायचीय तर पहिलांच सरकारी प्रयोगशाळेला विचारून मंजूरी घ्या. विना मंजूरीने असे केल्यास कायद्याचा उल्लंघन होईल.
Appointment of Authorized person अधिकृत व्यक्तीची नियुक्ती
10. Appointment of Authorized person.
The licensee shall not absent himself at any time from the licensed premises unless he appoints a person, approved in writing in this behalf by the Commissioner, to act on his behalf during his absence and furnishes such person with a power-of-attorney authorising him to act on his behalf in all matters relating to the licence granted under rule 5.
परवानाधारक त्याच्या अनुपस्थितीत त्याच्या वतीने कार्य करण्यासाठी आयुक्तांनी त्या संबंधात लेखी मंजूर केलेली व्यक्ती नियुक्त केल्याशिवाय परवानाधारक परिसरातून कधीही अनुपस्थित राहणार नाही.
Licence धारकाने अगर दारूचा परवाना असलेल्या व्यक्तीने जर दुकान/warehouse सोडून जायचा असेल, तर आधी आयुक्तांकडून मंजूरी घेऊन दुसरी व्यक्ती नियुक्त करावी लागते.
---
**विस्तारपूर्वक समजा:**
**मुख्य नियम:**
- Licence असलेली व्यक्ती (licensee) दुकान किंवा warehouse कधीही रिकामी सोडू शकत नाही.
- जर तुला कुठे जायचं असेल, तर आयुक्तांनी (Commissioner) लेखीत मंजूरी दिलेली दुसरी व्यक्ती तेथे नियुक्त करावी लागते.
**कोण नियुक्त करायचा?**
- तुझ्या जागी बसून काम करायला एक विश्वासू व्यक्ती हवी.
- ही व्यक्ती आयुक्तांकडून लेखीत मंजूरी घेतली असावी.
- उदा., तुमचा आत्मीय किंवा कर्मचारी असू शकतो.
**काय दस्तऐवज लागतात?**
- तुम्हाला त्या व्यक्तीला **power-of-attorney** (वकिलनामा) देायचा असतो.
- हा दस्तऐवज म्हणून सांगतो की "तू माझ्या वतीने सर्व काम हाताळू शकतोस."
- यातून licence संबंधित सर्व विषय या नियुक्त व्यक्तीला सभांडित केले जातात.
**साधारण उदाहरण:**
तुमच्याकडे दारूचा licence आहे. तुम्हाला शहरात जायचं आहे. तर आयुक्तांकडून मंजूरी घेऊन तुमचा भाऊ किंवा विश्वासू कर्मचारी दुकानात बैसेल आणि license संबंधित सर्व काम तो हाताळेल.
**फायदा:**
- Licence सक्रिय राहते.
- कायद्यात कोणताही उल्लंघन होत नाही.
Supply of Power-of-attorney copy to Officer-in-charge of the warehouse गोदामाच्या प्रभारी अधिकाऱ्याला मुखत्यारपत्राची प्रत पुरवणे
11. Supply of Power-of-attorney copy to Officer-in-charge of the warehouse.
The licensee shall give a copy of the power-of-attorney to the Officer-in-charge of the warehouse.
परवानाधारक गोदामाच्या प्रभारी अधिकाऱ्याला मुखत्यारपत्राची प्रत देईल.
---
**विस्तारित समजूत:**
• **मुखत्यारपत्र म्हणजे काय?**
मुखत्यारपत्र हा एक कायदेशीर कागद आहे, ज्यामध्ये तुम्ही एखाद्या दुसऱ्या व्यक्तीला तुमच्या नावाने काम करण्याचा अधिकार देता.
उदा., जर तुमच्याकडे दारूचा licence आहे, पण तुम्ही दूरवर आहात, तर तुम्ही एखाद्या विश्वस्त व्यक्तीला power-of-attorney द्या आणि तो तुमच्या नावाने काम करू शकतो.
• **Officer-in-charge कोण आहे?**
हा अधिकारी गोदामात (warehouse) दारूचा भार पाहतो. तो दारू रक्षित आहे, खरे प्रमाणात आहे, असे तपासतो.
• **तुम्हाला काय करावे लागेल?**
जर तुमच्याकडे दारूचा licence आहे आणि तुम्ही power-of-attorney बनवले असेल, तर त्याची एक कॉपी गोदामच्या प्रभारी अधिकाऱ्याला देणे आवश्यक आहे.
• **का देणे गरजेचे आहे?**
सरकारी अधिकारी नियंत्रण ठेवू शकतात. त्यांना कोण तुमच्या नावाने काम करू शकतो, हे माहित असावे.
• **परिणाम?**
हे न केल्यास नियम तोडले मानले जाऊ शकते आणि तुमच्या licence रद्द होऊ शकते.
Duty on any Loss of Spirit मद्यार्काच्या कोणत्याही हानीवर शुल्क भरणे
12. Duty on any Loss of Spirit.
The licensee shall be liable to pay duty in respect of any loss of spirit due to leakage or otherwise if such loss is in the opinion of the Commissioner excessive and has not been satisfactorily explained to him by the licensee.
गळती किंवा अन्य कारणामुळे मद्यार्काच्या कोणत्याही हानीवर, जर अशी हानी आयुक्तांच्या मते अत्याधिक असेल आणि समाधानकारकपणे स्पष्ट केली नसेल तर परवानाधारक शुल्क भरण्यास जबाबदार असेल.
विस्तार:
• **हानी किती मोठी असली तरी सर्वत्र शुल्क लागत नाही** — छोट्या-मोट्या नुकसानीसाठी duty देण्याची गरज नाही. पण जर हानी खूप मोठी असेल (उदा., एका महिन्यात 500 लिटर गळून गेले), तर आयुक्त तुमच्याकडे कारण विचारतील.
• **"अत्याधिक" म्हणजे काय?** — हे Commissioner ठरवतो. अगर तुम्हाला 1% नुकसान होऊ शकते जे सामान्य मानले जाते, पण 10% होऊ शकते तर ते अत्याधिक असेल.
• **तुम्हाला explain करायची संधी आहे** — जर तुम्ही Commissioner ला सांगू शकलात की "आमचे tank टुटले होते" किंवा "पाईप मध्ये छिद्र होते" — अशा मजबूत कारणाने — तर शुल्क माफ होऊ शकते.
• **समाधानकारक explain न झाल्यास penalty** — अगर तुमचे कारण कमजोर असेल, तर तुम्हाला हरवलेल्या दारूचा पूरा duty (excise tax) भरावा लागेल. उदा., जर 100 लिटर हरवली तर त्या ₹500-1000 duty भरायची जबाबदारी तुमची.
• **दस्तऐज ठेवा** — तुमच्याकडे tank inspection रिपोर्ट, maintenance records, किंवा leakage proof असेल तर Commissioner ला convince करणे सोपे होते.
Taking Samples of the spirit मद्यार्काचे नमुने घेणे
13. Taking Samples of the spirit.
(1) The Commissioner, the Officer-in-charge of the warehouse or any officer deputed by the Commissioner in that behalf may at any time take samples of the spirit, denatured spirit or denaturants used by the licensee for analysis free of cost and send them to the 3[Officer-in-charge of the Industrial Research Laboratory, Poona or of the Industrial Research Laboratory, Matunga, Bombay]3, 6[or of any other laboratory notified under rule 9A by Government, from time to time, or Director, Haffkine Institute for Training, Research and Testing, Bombay]6 7[or Director, Vasantdada Sugar Institute, Pune]7 for analysis.
(2) If 3[the Officer-in-charge]3 6[or the Commissioner as the case may be,]6 certifies that the spirit is insufficiently denatured, the licensee shall denature the spirit again by adding such more denaturants as are necessary and send it to 3[the Officer-in-charge]3 6[or the Commissioner]6 for examination through the Officer-in-charge of the warehouse and obtain a certificate from 3[the Officer-in-charge]3 6[or the Commissioner]6 that the spirit has been satisfactorily denatured.
प्रभारी अधिकारी किंवा आयुक्तांनी प्रमाणित केले की मद्यार्क अपुरा विप्रकृत आहे तर परवानाधारक...
प्रभारी अधिकारी किंवा आयुक्तांनी अहवाल दिला की मद्यार्क समाधानकारकपणे विप्रकृत म्हणून प्रमाणित केला जाऊ शकत नाही तर...
आयुक्त, गोदामाचा प्रभारी अधिकारी किंवा आयुक्तांनी त्या संबंधात नियुक्त केलेला कोणताही अधिकारी कधीही मद्यार्काचे नमुने घेऊ शकतो.
प्रभारी अधिकारी किंवा आयुक्तांनी प्रमाणित केले की मद्यार्क अपुरा विप्रकृत आहे तर परवानाधारक...
प्रभारी अधिकारी किंवा आयुक्तांनी अहवाल दिला की मद्यार्क समाधानकारकपणे विप्रकृत म्हणून प्रमाणित केला जाऊ शकत नाही तर...
Manufacture spirit of any kind other than Ordinary Denatured Spirit सामान्य विप्रकृत मद्यार्कव्यतिरिक्त इतर मद्यार्क तयार करणे
14. Manufacture spirit of any kind other than Ordinary Denatured Spirit.
(2) If the licensee is permitted to manufacture special industrial denatured spirit under the proviso to sub-rule (1), the Commissioner shall make an endorsement to that effect on the licence.
उप-नियम (१) च्या परंतुकानुसार परवानाधारकाला विशेष औद्योगिक विप्रकृत मद्यार्क उत्पादित करण्याची परवानगी असल्यास, आयुक्त योग्य नोंद करतील.
परवानाधारक सामान्य विप्रकृत मद्यार्काव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही प्रकारचा मद्यार्क उत्पादित करणार नाही: परंतु परवानाधारक आयुक्तांच्या परवानगीने विशेष औद्योगिक विप्रकृत मद्यार्क उत्पादित करू शकतो.
उप-नियम (१) च्या परंतुकानुसार परवानाधारकाला विशेष औद्योगिक विप्रकृत मद्यार्क उत्पादित करण्याची परवानगी असल्यास, आयुक्त योग्य नोंद करतील.
Quantity of ordinary denatured spirit to be manufacture उत्पादनासाठी सामान्य विकृत मद्यार्काचे प्रमाण
15. Quantity of ordinary denatured spirit to be manufacture.
Except with the permission of the 2[Collector]2 the licensee shall not manufacture at any one time less than 1[2,000 bulk litres]1 of ordinary denatured spirit.
जिल्हाधिकाऱ्यांच्या परवानगीशिवाय परवानाधारक एका वेळी २,००० बल्क लिटरपेक्षा कमी सामान्य विप्रकृत मद्यार्काचे उत्पादन करणार नाही.
दारू बनवणाऱ्या कारखान्याला एका वेळी किमान २,००० बल्क लिटर उत्पादन करावे लागते — कमी प्रमाणात बनवू शकत नाहीत, जर Collector ची विशेष परवानगी मिळाली तरच.
विस्तारित समजावणी:
• **नियमाचा मुख्य उद्देश:**
जिल्हाधिकाऱ्यांना हे नियंत्रण देण्यात आले की कोणाला छोट्या प्रमाणात या दारूचे उत्पादन करायचे नाही, कारण हे सरकारी नियंत्रणात असावे.
• **कौन लागू होतो:**
जर तुमच्याकडे denatured spirit (विकृत मद्यार्क) बनवण्याचा licence असेल, तर तुम्ही एका वेळी किमान २,००० बल्क लिटर बनवून टाकावे लागतील.
• **कमी प्रमाणात बनवायचे असेल तर:**
जर तुम्हाला २,००० लिटरपेक्षा कमी बनवायचे असेल, तर तुम्हाला जिल्हाधिकारी (Collector) कडून विशेष परवानगी (permission) घेऊन तरच बनवू शकता.
• **साधारण उदाहरण:**
उदा., जर तुमच्याकडे licence असेल आणि तुमची आर्थिक परिस्थिती कमकुवत असेल, तर तुम्ही Collector कडे अर्ज करून त्यांना माहिती देऊन कमी प्रमाणात (उदा., १,००० लिटर) बनवण्याची परवानगी मागू शकता.
• **हे नियम का:**
सरकार हे सुनिश्चित करते की फक्त गंभीर आणि संघटित कारखाने हे काम करतात, अनौपचारिक किंवा लहान उत्पादन नियंत्रणाबाहेर न राहो.
Working Day and Hour for business of denatured spirit विप्रकृत मद्यार्काच्या व्यवसायासाठी कामकाजाचा दिवस आणि तास
16. Working Day and Hour for business of denatured spirit.
Except with the permission of the 1[Collector]1 the licensee shall not transact any business of denatured spirit on a Sunday or a public holiday and on any other day 2[except between the hours of 8 a.m. and 12 noon and 1.30 p.m. and 5.30 p.m.]2.
जिल्हाधिकाऱ्यांच्या परवानगीशिवाय परवानाधारक रविवार किंवा सार्वजनिक सुट्टीच्या दिवशी आणि इतर कोणत्याही दिवशी सकाळी ८ ते सायंकाळी ५ वाजेव्यतिरिक्त विप्रकृत मद्यार्काचा कोणताही व्यवसाय करणार नाही.
**मुख्य नियम:**
• **रविवार आणि सार्वजनिक सुट्टी:** तुम्ही या दिवशी बिलकूलही विप्रकृत मद्यार्काचा व्यवसाय करू शकत नाही — जर Collector यांची विशेष परवानगी असेल तरच केल्या जाते.
• **इतर दिवस (सोमवार ते शनिवार):** तुम्ही ठरावीक वेळमर्यादेतच व्यवसाय करू शकता:
- सकाळ ८ ते १२ मध्यान्ह
- दुपारी १.३० ते सायंकाळी ५.३०
• **उदा.:** जर तुमच्याकडे विप्रकृत मद्यार्काचा licence असेल आणि तुम्ही रविवारी shop उघडू लागल्यास हे कायद्याचे उल्लंघन होईल.
• **अपवाद:** जर Collector यांची लिखित परवानगी असेल, तर तुम्ही रविवार किंवा सुट्टीलाही काम करू शकता.
**व्यावहारिक सल्ला:**
अपनी licence शर्तीत तुमच्या काम करण्याचे वेळ लिखित असावे. जर वेळ बदलायचा असेल तर Collector यांना अर्ज करावा.
Measures for sale of Denatured Spirit विप्रकृत मद्यार्काच्या विक्रीसाठी वजन व मापे
17. Measures for sale of Denatured Spirit.
(1) The licensee shall not sell any denatured spirit except by means of measures.
(2) The licensee shall provide such measures in his licensed premises as may be approved by the Commissioner.
परवानाधारक त्याच्या परवानाधारक परिसरात आयुक्तांनी मंजूर केल्याप्रमाणे वजन व मापे प्रदान करेल.
परवानाधारक वजन व मापांद्वारे वगळता कोणताही विप्रकृत मद्यार्क विकणार नाही.
परवानाधारक त्याच्या परवानाधारक परिसरात आयुक्तांनी मंजूर केल्याप्रमाणे वजन व मापे प्रदान करेल.
Maintenance Accounts and Monthly Returns हिशोब ठेवणे आणि मासिक अहवाल
(1) The licensee shall maintain accounts and submit returns as provided in sub-rule (3). The accounts shall be producted by the licensee on demand for inspection by the Commissioner or any other officer empowered under clause (a) of section 77 or section 122 of the Act.
(2) The accounts and montly returns in respect of a licence for the denaturation of Indian-made rectified spirit including absolute alcohol under bond and for the sale of denatured spirit from the warehouse shall be maintained by the officer-in-charge of the warehouse and shall be initialled by the holder of the said licence in token of having verified them.
(3) The accounts shall be maintained in the following forms, namely:
(a) Register of rectified spirit received under bond shall be in Form D.S. XII.
(b) Vat account of rectified spirit shall be in Form D. S. XIII.
(c) Stock accounts of rectified spirit shall be in Form D. S. XIV
(d) Register of denaturation operations shall be in Form D. S. XV
(e) Vat account of denatured spirit shall be in Form D. S. XVI.
(f) Stock account of denatured spirit shall be in Form D. S. XVII.
(g) Register of issues of denatured spirit to shops or manufactories shall be in Form D.S. XVIII
(4) The montly retumes shall be furnished to the Commissioner by the 7th of each month in Form D.S. XIX. (Stock account of rectified spirit intended for denaturation) and Form D.S. XX (Stock account of denatured spirit).
(5) The accounts of rectified spirit and the two classes of denatured spirit, namely, (a) ordinary denatured spirit and (b) specially denatured spirit shall be kept separately.
(6) On the arrival of the consignment of rectified spirit at a warehouse the officer-in-charge of the warehouse shall fill in columns 1 to 8 of the register in Form D.S. XII copying the necessary particulars from the pass accompaning the spirit. After examining the seals of the casks, he shall ascertain and enter in the appropriate column of the register in Form D.S. XII, the quantity and the strength of the each cask. The Proof litres shall then be calculated for each cask, and the deficiency or increase in proof litres in transit, as the case may be, shall be entered in the register.
(7) In the case of spirit transferred from the warehouse spirit store to the denaturing room, the spirit transferred shall be shown as "issued under bond," in the warehouse spirit stock account (Register in Form D. S. XXI) issue register (Register in Form D. S. XXII) and vat account register (Register in Form D. S. XXIII). The particular required in the Register in Form D. S. XII shall then be entered from the warehouse issue register (Register in Form XXII), the quantity issued being accepted as received without loss.
(8) On receipt of a requisition to issue denatured spirit, the officer-in-charge of the warehouse shall enter it in the register of issue in Form D. S. XVIII. He shall then have the spirit to be removed drawn from the storage vat in his presence and that of the licensee or his agent, and shall examine, gauge and test it. Columns 5 to 15 of the said Register in form D.S.XVIII shall then be completed. The officer-in-charge shall then complete and sign the pass and hand it over to the licensee or his agent.
बाँड अंतर्गत निरपेक्ष अल्कोहोलसह भारतीय बनावटीच्या शुद्ध मद्यार्काच्या विप्रकृतीकरणासाठी परवान्याच्या संबंधात हिशेब आणि मासिक विवरणे...
हिशेब खालील नमुन्यांमध्ये ठेवले जातील: (अ) बाँड अंतर्गत प्राप्त शुद्ध मद्यार्काची नोंदवही D.S. नमुन्यात असेल...
मासिक विवरणे D.S.X XIX नमुन्यात प्रत्येक महिन्याच्या ७ तारखेपर्यंत आयुक्तांना सादर केली जातील. (विप्रकृतीकरणासाठी असलेल्या शुद्ध मद्यार्काचा साठा हिशेब).
शुद्ध मद्यार्क आणि विप्रकृत मद्यार्काच्या दोन वर्गांचे, म्हणजे (अ) सामान्य विप्रकृत मद्यार्क आणि (ब) विशेष विप्रकृत मद्यार्क, हिशेब स्वतंत्रपणे ठेवले जातील.
गोदामात शुद्ध मद्यार्काची खेप पोहोचल्यावर गोदामाचा प्रभारी अधिकारी नोंदवहीचे स्तंभ १ ते ८ भरेल.
गोदाम मद्यार्क स्टोअरमधून विप्रकृती कक्षात हस्तांतरित मद्यार्काच्या बाबतीत, हस्तांतरित मद्यार्क "बाँड अंतर्गत जारी" म्हणून दर्शविला जाईल.
विप्रकृत मद्यार्क जारी करण्याची मागणी प्राप्त झाल्यावर, गोदामाचा प्रभारी अधिकारी तो D.S. नमुन्यात निर्गमन नोंदवहीत नोंदवेल.
परवानाधारक उप-नियम (३) मध्ये प्रदान केल्याप्रमाणे हिशेब ठेवेल आणि विवरणे सादर करेल. मागणी केल्यावर परवानाधारक तपासणीसाठी हिशेब सादर करेल.
बाँड अंतर्गत निरपेक्ष अल्कोहोलसह भारतीय बनावटीच्या शुद्ध मद्यार्काच्या विप्रकृतीकरणासाठी परवान्याच्या संबंधात हिशेब आणि मासिक विवरणे...
हिशेब खालील नमुन्यांमध्ये ठेवले जातील: (अ) बाँड अंतर्गत प्राप्त शुद्ध मद्यार्काची नोंदवही D.S. नमुन्यात असेल...
मासिक विवरणे D.S.X XIX नमुन्यात प्रत्येक महिन्याच्या ७ तारखेपर्यंत आयुक्तांना सादर केली जातील. (विप्रकृतीकरणासाठी असलेल्या शुद्ध मद्यार्काचा साठा हिशेब).
शुद्ध मद्यार्क आणि विप्रकृत मद्यार्काच्या दोन वर्गांचे, म्हणजे (अ) सामान्य विप्रकृत मद्यार्क आणि (ब) विशेष विप्रकृत मद्यार्क, हिशेब स्वतंत्रपणे ठेवले जातील.
गोदामात शुद्ध मद्यार्काची खेप पोहोचल्यावर गोदामाचा प्रभारी अधिकारी नोंदवहीचे स्तंभ १ ते ८ भरेल.
गोदाम मद्यार्क स्टोअरमधून विप्रकृती कक्षात हस्तांतरित मद्यार्काच्या बाबतीत, हस्तांतरित मद्यार्क "बाँड अंतर्गत जारी" म्हणून दर्शविला जाईल.
विप्रकृत मद्यार्क जारी करण्याची मागणी प्राप्त झाल्यावर, गोदामाचा प्रभारी अधिकारी तो D.S. नमुन्यात निर्गमन नोंदवहीत नोंदवेल.
Nokarnama नोकरनामा
((1)) The licensee shall employ at the warehouse in which operations for denaturing spirit are carried on such persons as may be approved by the officer-in-charge of the warehouse and shall issue to each such person a nokarnama or certificate of appointment countersigned in token of approval by such officer.
((2)) The licensee shall remove any such person forthwith if in the opinion of the Superintendent or the District Inspector, as the case may be, it is not desirable to continue such person in the employ of the licensee.
((3)) The licensee shall not give nokarnama to any person under the age of 21 years.
((4)) For every nokarnama issued by the licensee he shall pay a fee of Re. 1.
(1) The licensee shall employ at the warehouse in which operations for denaturing spirit are carried on such persons as may be approved by the officer-in-charge of the warehouse and shall issue to each such person a nokarnama or certificate of appointment countersigned in token of approval by such officer.
(2) The licensee shall remove any such person forthwith if in the opinion of the Superintendent or the District Inspector, as the case may be, it is not desirable to continue such person in the employ of the licensee.
(3) The licensee shall not give nokarnama to any person under the age of 21 years.
(4) For every nokarnama issued by the licensee he shall pay a fee of Re. 1.
अधीक्षक किंवा जिल्हा निरीक्षक यांच्या मते असे करणे योग्य नसल्यास परवानाधारक अशा व्यक्तीला लगेच काढून टाकेल.
परवानाधारक २१ वर्षांखालील कोणत्याही व्यक्तीला नोकरनामा देणार नाही.
परवानाधारकाने जारी केलेल्या प्रत्येक नोकरनाम्यासाठी तो रु. १ शुल्क भरेल.
परवानाधारक ज्या गोदामात मद्यार्क विप्रकृत करण्याचे कार्य केले जाते त्या गोदामात गोदामाच्या प्रभारी अधिकाऱ्याने मंजूर केलेल्या व्यक्तींना नियुक्त करेल.
अधीक्षक किंवा जिल्हा निरीक्षक यांच्या मते असे करणे योग्य नसल्यास परवानाधारक अशा व्यक्तीला लगेच काढून टाकेल.
परवानाधारक २१ वर्षांखालील कोणत्याही व्यक्तीला नोकरनामा देणार नाही.
परवानाधारकाने जारी केलेल्या प्रत्येक नोकरनाम्यासाठी तो रु. १ शुल्क भरेल.
Prohibition to sell, transfer or sub-let the privileges of denaturation and sale विप्रकृतीकरण आणि विक्रीचे विशेषाधिकार विकण्यास, हस्तांतरित करण्यास किंवा भाड्याने देण्यास मनाई
20. Prohibition to sell, transfer or sub-let the privileges of denaturation and sale.
The licensee shall not sell, transfer or sub-let the privileges of denaturation and sale granted to him by the licence nor shall be in connection with the exercise of the said rights enter into any agreement or arrangement which in the opinion of the Commissioner is of the nature of a sub-lease.
परवानाधारक त्याच्या परवान्याद्वारे त्याला दिलेले विप्रकृतीकरण आणि विक्रीचे विशेषाधिकार विकणार नाही, हस्तांतरित करणार नाही किंवा उप-भाडेपट्टा देणार नाही.
विस्तृत समजावून सांग:
**मुख्य अर्थ:**
• जर तुमच्याकडे denatured spirit (विप्रकृत स्पिरीट - रासायनिक औषध मिळवलेली दारू) बनवायची आणि विकायची licence असेल, तर ती licence तुम्ही दुसऱ्या व्यक्तीला देऊ शकत नाही.
**तुम्ही काय करू शकत नाही:**
• ही licence कोणीही दुसऱ्यांना विकू शकत नाही - "मी हे business तुम्हालाच करायला दे" असे सांगू शकत नाही.
• licence दुसऱ्यांना हस्तांतरित (transfer) करू शकत नाही.
• कोणीही दुसरा व्यक्ती तुमच्या नावाखाली हे काम करू शकत नाही.
• उप-भाड्याने देऊ शकत नाही - म्हणजे तुमचा व्यापार करून दुसऱ्यांना भाड्याने देऊ शकत नाही.
**पण ध्यान रा:**
• Commissioner (आयुक्त) च्या मतानुसार जर कोणताही करार वा सह-कार्य ही sub-lease (उप-भाडेपट्ट्याचा) स्वरूपाचा असेल, तर तोही बंदी आहे.
• उदा., जर तुम्ही दुसऱ्यालाच सर्व काम करायला देऊन तुम्ही फक्त पैसे घेत असाल, तर हे कायदेशीरपणे वर्जित आहे.
**दंड:**
• हे नियम तोडल्यास तुमची licence रद्द करून दिली जाऊ शकते.
Addition of partner भागीदार घेणे
21. Addition of partner.
No person shall be recognised as the partner of the licensee for the purpose of his licence unless the partnership has been declared to the Commissioner before the licence is granted and the names of partners have been entered jointly in the licence, or if the partnership is entered into after the granting of the licence, unless the Commissioner agrees on application made to him to alter the licence and to add the names of the partners in the licence.
परवाना मंजूर होण्यापूर्वी भागीदारी आयुक्तांना घोषित केली नसल्यास आणि भागीदारांची नावे परवान्यात नोंदवली नसल्यास परवान्याच्या उद्देशाने परवानाधारकाचा भागीदार म्हणून कोणालाही मान्यता दिली जाणार नाही.
---
**विस्तृत समजावणी:**
**परवाना मंजूर होण्यापूर्वी भागीदारी करणे:**
• जर तुमच्याकडे दारूचा licence घेणार असाल आणि भागीदारासह घेणार असाल, तर licence मिळण्याआधी दोघेही Commissioner ला जाऊन सांगावे लागते.
• दोघांची नावे licence मधील अर्जावर नोंदवली जाईल.
• हे न केल्यास नंतर तो व्यक्ती तुमचा भागीदार म्हणून मान्य केला जाणार नाही.
**उदा.:** तुम्ही आणि तुमचा भाऊ दोघे मिळून दारूची दुकान खोलायचे ठरवले. परवाना मागण्याआधी दोघांचे नाव Commissioner ला सांगून licence मिळवावे.
---
**परवाना मंजूर झाल्यानंतर भागीदारी करणे:**
• परवाना आल्यानंतर जर नवा भागीदार घेणार असाल, तर straight Commissioner ला application द्या.
• Commissioner ला माझली अर्ज पटल्यास licence मध्ये नव्या भागीदाराचे नाव जोडून देतो.
• बिना Commissioner ची परवानगी न घेता नवा भागीदार added मानला जाणार नाही.
**उदा.:** तुमच्या licence आल्यानंतर दोन वर्षांनी तुमचा मित्र business मध्ये येऊ पाहतो. तर तुम्ही Commissioner ला application द्या आणि licence modify करून घ्या.
---
**महत्वाचे:** अधिकृत नोंदवलेला भागीदार असेल तरच licence च्या नियमांमध्ये तिचा समावेश होतो आणि तो व्यवसायात भाग घेऊ शकतो.
Licensee to abide by Act, Rules, orders etc. कायदा, नियम,आदेश इत्यादींचे पालन करण्यासाठी परवानाधारक बांधील असणे
22. Licensee to abide by Act, Rules, orders etc.
(1) The licensee shall obey all orders from time to time by the Superintendent, the Collector or the Commissioner.
(2) The licensee shall abide by the conditions of the licence, the provisions of the Act and the rules, regulations and orders made there under.
परवानाधारक परवान्याच्या अटी, कायद्याच्या तरतुदी आणि त्याअंतर्गत बनवलेले नियम, नियमन आणि आदेशांचे पालन करेल.
परवानाधारक अधीक्षक, जिल्हाधिकारी किंवा आयुक्तांनी वेळोवेळी दिलेल्या सर्व आदेशांचे पालन करेल.
परवानाधारक परवान्याच्या अटी, कायद्याच्या तरतुदी आणि त्याअंतर्गत बनवलेले नियम, नियमन आणि आदेशांचे पालन करेल.
licences for possession and use of ordinary denatured spirit सामान्य विप्रकृत मद्यार्काचा वापर व बाळगणे करिता परवाना
23. licences for possession and use of ordinary denatured spirit.
The permit and licences of the following kind for the possession and use of ordinary denatured spirit may be granted under these Rules, namely,—
(2) Licence for medical purpose of registered medical practitioners,
(3) Licence for medical, scientific and educational purposes.
(4) Licence for the purposes of any art, industry or profession.
या नियमांतर्गत सामान्य विप्रकृत मद्यार्काचा ताबा आणि वापरासाठी खालील प्रकारचे परवाने मंजूर केले जाऊ शकतात, म्हणजे:- (२) वैद्यकीय उद्देशांसाठी परवाना...
---
**तपशीलवार समजावणी:**
**विप्रकृत मद्यार्का म्हणजे काय?**
हा एक रासायनिक द्रव आहे जो शराब सारखाच असतो, पण त्यात विषारी पदार्थ मिसळलेले असतात. त्यामुळे तो पिता येत नाही आणि फक्त औद्योगिक किंवा वैद्यकीय कामात वापरतात.
---
**कोणकोणाला licence मिळू शकतो:**
**(2) डॉक्टरांसाठी licence:**
• ज्या डॉक्टरांना सरकारकडून नोंद आहे (registered medical practitioners) त्यांना वैद्यकीय उपचारासाठी विप्रकृत मद्यार्का वापरण्यासाठी परवाना दिला जातो.
• उदा., जर डॉक्टरला इंजेक्शन बनवायचा असेल तर त्याला हा licence लागतो.
**(3) वैद्यकीय, वैज्ञानिक आणि शिक्षण उद्देशांसाठी licence:**
• विश्वविद्यालये, रिसर्च लॅबोरेटरी किंवा दवाई बनवणारी कंपन्या वैद्यकीय किंवा शिक्षण कामांसाठी हा licence घेऊ शकतात.
**(4) कला, व्यापार किंवा व्यवसायासाठी licence:**
• परफ्यूम बनवणे, रंग बनवणे, किंवा इतर औद्योगिक कामांसाठी विप्रकृत मद्यार्का लागत असेल तर licence घेऊ शकतात.
• उदा., किमिकल फॅक्टरी किंवा परफ्यूम शॉपला हा licence लागतो.
---
**महत्वाचे:** बिनचे licence वापरल्यास दंड किंवा तुरुंगवास होऊ शकतो.
वगळण्यात आले
[deleted]
[वगळण्यात आले]
विस्तारीत माहिती:
• **काय म्हणत आहे:** "Rule 24 वगळण्यात आले" याचा अर्थ असा की हा नियम आता कायदेशीरदृष्ट्या निरस्त (cancelled/removed) करण्यात आला आहे.
• **कधी हे झाले:** हे नियम **The Bombay Denatured Spirit Rules, 1959** मधील Rule 24 होते, पण आता ते वैध नाही.
• **तुम्हाला काय करावे:** जर तुम्ही कोणी पुरानी कागदपत्रे शोधत आहात किंवा कोणाला या Rule 24 बद्दल विचारतो असेल, तर तुम्ही सांगा की हा नियम आता रद्द झाला आहे आणि तुम्ही त्याचे पालन करू नये.
• **अन्य नियमांचा पालन करा:** हे नियम रद्द झाले असले तरी, Denatured Spirit Rules, 1959 चे इतर सर्व नियम अजूनही वैध आहेत आणि त्यांचे पालन करावे लागेल.
---
**सरव्वात महत्वाचे:** जर तुम्हाला या बाबतीत काही कानूनी मदत हवी असेल, तर Collector किंवा Excise विभागाचा संपर्क घ्या. ते तुम्हाला सर्व अद्यतन नियमांची माहिती देतील.
Licence for medical purpopses or registered medical practitioners वैद्यकीय उद्देश किंवा नोंदणीकृत वैद्यकीय व्यावसायिकांसाठी परवाना
25. Licence for medical purpopses or registered medical practitioners.
(1) Any registered medical practitioner desiring to use ordinary denatured spirit for medical purposes may apply to the 1Inspector of State Excise of the area1 as the case may be, for a licence in that behalf. The application shall contain the following particulars, namely:
(i) The name and address of the applicant;
(ii) Place where the ordinary denatured spirit will be kept and used;
(iii) Quantity or ordinary denatured spirit to be used per month;
2(iv) Registration number or serial number of the applicant on the register or list maintained under any law for the time being in force in any part of the State relating to medical practitioners, dentists or veterinary practitioners under which the applicant is entitled to practise;2
(v) Since when the applicant is running the dispensary;
(vi) What licenses the applicant is holding;]
3(vii) Whether the applicant has applied for the said licence in the past and whether it was rejected, and if so, why was it rejected.3
(2) On receipt of the application under sub-rule (1), 4Inspector of State Excise of the area for a license in Form DS-III4 shall make such inquiries as he may deem necessary and if he is satisfied that there is no objection to grant the licence applied for, he may grant the applicant a licence in Form D.S. III on payment of a fee of 5fifty rupees per year, or five hundred rupees for ten years, respectively5 and shall also issue a certificate in the form specified in the permit as evidence of the grant of permit.
6Provided that, the Inspector of State Excise of the area for a licence in Form DS-III may grant a licence in Form DS-III for use of specially denatured spirit after obtaining prior permission of the Commissioner6
(4) The licensee shall use the ordinary denatured spirit purchased by him under the licence solely for medical use and he shall not use it for any other purpose.
(5) The licensee shall not allow ordinary denatured spirit possessed by him under the licence to be used except in his own presence or in the presence of a person authorised by him in writing in that behalf.
(6) The privileges of purchase, transport and possession of ordinary denatured spirit granted under the licence shall extend only so far as they are incidental to its use in accordance with these rules and the conditions of the licence.
२५. नोंदणीकृत वैद्यकीय व्यावसायिक यांच्या वैद्यकीय हेतूंसाठी परवाना.
वैद्यकीय उद्देशांसाठी सामान्य विप्रकृत मद्यार्क वापरू इच्छिणारा कोणताही नोंदणीकृत वैद्यकीय व्यावसायिक त्या क्षेत्राच्या राज्य उत्पादन शुल्क निरीक्षकाकडे अर्ज करू शकतो.
उप-नियम (१) अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, राज्य उत्पादन शुल्क निरीक्षक त्याला आवश्यक वाटतील अशा चौकशा करेल...
सामान्य विप्रकृत मद्यार्काच्या वापरासंबंधी दर महिन्याला पंधरा बाटल्यांपेक्षा जास्त मात्रेसाठी उप-नियम (२) अंतर्गत कोणताही परवाना मंजूर केला जाणार नाही.
परवानाधारक त्याने परवान्याअंतर्गत खरेदी केलेला सामान्य विप्रकृत मद्यार्क केवळ वैद्यकीय वापरासाठी वापरेल आणि तो इतर कोणत्याही उद्देशासाठी वापरणार नाही.
परवानाधारक त्याच्या स्वतःच्या उपस्थितीत किंवा त्याने अधिकृत केलेल्या व्यक्तीच्या उपस्थितीत वगळता परवान्याअंतर्गत त्याच्याकडे असलेला सामान्य विप्रकृत मद्यार्क वापरण्याची परवानगी देणार नाही.
परवान्याअंतर्गत दिलेले सामान्य विप्रकृत मद्यार्काच्या खरेदी, वाहतूक आणि ताब्याचे विशेषाधिकार वैद्यकीय वापरासाठी आवश्यक असेपर्यंतच विस्तारित असतील.
Licence for medical scientific or educational purposes or in any art, industry or profession other than medical profession वैद्यकीय वैज्ञानिक किंवा शैक्षणिक हेतूंसाठी किंवा वैद्यकीय व्यवसायाव्यतिरिक्त कोणत्याही कला, उद्योग किंवा व्यवसायासाठी परवाना
26. Licence for medical scientific or educational purposes or in any art, industry or profession other than medical profession.
(1) Any person desiring to use ordinary denatured spirit for bonafide medical scientific or educational purposes shall apply to the 1Inspector of State Excise of the area for a licence in form DS-FV1 in that behalf. The application 2shall be accompanied by a challan evidencing payment of a fee of five rupees, if the quota applied for exceeds 5000 bulk liters and2 shall contain the following particulars, namely:
(i) Name and address of the applicant with his designation;
(ii) Purpose for which ordinary denatured spirit is required to be used;
(iii) Quantity of ordinary denatured spirit to be used per month;
(iv) Whether the ordinary denatured spirit is required for the applicant's—
(a) dispensary, clinic, hospital or dispensing home, or 1the premises where the applicant desires to conduct social service activities such as the community blood donation camp or similar like purpose or a specified any orders, or1
(b) laboratory, museum, or research institution, or
(c) College, school, or any other educational institution;
(v) whether the applicant's institution is a Government, Municipal or 3Zilla Parishad3 Institution;
(vi) Place where the ordinary denatured spirit will be kept and used;
4(vii) If the applicant is a registered medical practitioner, the registration number or serial number of the applicant on the register or list maintained under any law for the time being in force in any part of the State relating to medical practitioners, dentists or veterinary practitioners, under which the applicant is entitled to practise;4
(viii) An undertaking in writing to the effect that the applicant will abide by the provisions of the Bombay Prohibition Act, 1949 and the rules, regulations and orders made thereunder and the conditions of the licence applied for.
(2) Any person desiring to use ordinary denatured spirit in any art, industry 5(not being an industry engaged in manufacturing denatured spirituous preparations)5 or profession other than medical profession shall apply to the Superintendent or the District Inspector, as the case may be, for a licence in that behalf. The application 6shall be accompanied by a challan evidencing payment of a fee of rupees five, if the quota applied for exceeds 5,000 bulk litres, and6 shall contain the following particulars, namely:
(i) Name and address of the applicant;
(ii) Purpose for which ordinary denatured spirit is required to be used;
(iii) Quantity of ordinary denatured spirit to be used per month.
(iv) Whether the ordinary denatured spirit is required by Government in respect of any art, industry 5(not being an industry engaged in manufacturing denatured spirituous preparations)5 or profession:
(v) Place where the ordinary denatured spirit will be kept and used;
(vi) An undertaking in writing to the effect that the applicant will abide by the provisions of the Bombay Prohibition Act, 1949 and the rules, regulations and orders made thereunder and the conditions of the licence applied for.
(3) On receipt of an application under sub-rule (1) or (2) 1[Inspector of the area for case may be]1 shall make such inquiries for verification of the particulars given in the application as he deems necessary and if he is satisfied that there is no objection to grant the licence, 1[the Inspector of the area]1 applied for, the Superintendent may grant a licence in Form D.S. IV or D.S.V., respectively, as the case may be, on payment of 2[a fee of Rs. 25 per annum for a specified day or days, as the case may be, or if the applicant, other than the applicant desiring to possess ordinary denatured spirit for the purposes, such as conduction of eye camp and like purpose, desires to have the licence for a period of ten years, on recovery of Rs. 200 as licence fee for the said period]2, a licence in Form D.S.IV and according to 2[the following scale of fees per annum]2 for a licence in Form D.S.V namely];
4[(A) Where the total quantity allowed per month, for any industry (not being an industry engaged in manufacturing denatured spirituous preparations) or art or profession (business):4
3(i) does not exceed two bottles . . . . . . 23
3(ii) exceeds two bottles but does not exceed 2,500 litres . . 503
3(iii) exceeds 2,500 litres . . . . . . . . 1,0003
(B) In respect of any art or industry (not being an industry engaged in manufacturing denatured spirituous preparations), undertaken by colleges, educational institutions, museums and other institutions–Re. 1.
(C) In respect of any two or all the purpose referred to in clause (A) or (B) the fee prescribed under clause (A) or clause (B), whichever is greater.]
(4) No Superintendent shall grant a licence in respect of a quantity exceeding 2[25 litres]2 per month and no District Inspector shall grant licence;
Provided that the Superintendents of 1[State]1 Excise, Bombay and Poona Division, may grant a licence in respect of any quantity not exceeding 2[50 litres]2 per month:
Provided further that if any Superintendent is of opinion that the applicant should be granted a licence for a quantity exceeding 2[25 litres]2 or 2[50 litres]2 per month, as the case may be, or the District Inspector is of opinion that the applicant should be granted the licence applied for, he shall forward the application and the papers of inquiry with his recommendation thereon to the Collector who may grant the applicant a licence in Form D.S. IV or D.S.V as the case may be, for such quantity as he deems fit on payment of the fee prescribed in sub-rule (3);
4[Provided also that, where the quantity of denatured spirit to be stored exceeds 50 litres, the applicant shall produce a certificate from the authorities concerned (e.g. Municipal or such other local authorities) that the premises where denatured spirit is to be stored are fire-proof within a period of three months from the date of communication made to him in respect of the decision to grant him a licence in Form D.S. IV or D.S. V as the case may be.]4
Whenever a licence in Form D.S. IV is granted, the authority granting the licence shall issue a certificate in the form specified in the permit as evidence of the grant of the permit.
1[(5) No licence shall be granted under this rule to any applicant, unless the applicant has executed a bond in Form B:1
Provided that, no execution of such bond shall be neccessary in case of—
(a) applicants requiring ordinary denatured spirit on behalf of Government Institutions;
(b) (i) registered medical practitioners in-charge of hospitals or clinics or both approved by the Surgeon-General with the Government of Maharashtra;
(ii) Municipal or Zilla Parishad Institutions;
(iii) Educational institutions approved by the Director of Education, Maharashtra State, in this behalf; or by the Educational Inspectors or Inspectresses of Girl's Schools, as the case may be, in this behalf requiring ordinary denatured spirit in quantities not exceeding 25 litres per month;
(c) other applicants requiring ordinary denatured spirit in quantity not exceeding 5 litres per month.]
1[(6) Subject to the provisions of sub-rule (5), the applicant shall execute a bond for an amount of—1
(i) Rs. 100, if the quanntity of denatured spirit to be used by him exceeds five litres but does not exceed twenty-five litres per month, and
(ii) Rs. 1000, if the quantity exceeds twenty-five litres per month.]
2[(7) A holder of a licence in Form DS-IV may transport any quantity of denatured spirit possessed by him under the licence to any place where activities such as eye camp, blood donation camp or like purposes or examination or analysis or preservative purposes, which are conducted temporarily for a period not exceeding seven days for its medical or educational use there at,]2
२६. वैद्यकीय, वैज्ञानिक किंवा शैक्षणिक हेतूंसाठी अथवा वैद्यकीय व्यवसायाखेरीज इतर कोणत्याही कला, उद्योग किंवा व्यवसायामध्ये वापरण्यासाठी परवाना.
प्रामाणिक वैद्यकीय वैज्ञानिक किंवा शैक्षणिक उद्देशांसाठी सामान्य विप्रकृत मद्यार्क वापरू इच्छिणारी कोणतीही व्यक्ती D.S.III नमुन्यात परवान्यासाठी त्या क्षेत्राच्या राज्य उत्पादन शुल्क निरीक्षकाकडे अर्ज करेल.
कोणत्याही कला, उद्योगात (विप्रकृत स्पिरिट द्रव्य उत्पादनात गुंतलेला उद्योग वगळता) किंवा व्यवसायात सामान्य विप्रकृत मद्यार्क वापरू इच्छिणारी कोणतीही व्यक्ती अर्ज करेल...
उप-नियम (१) किंवा (२) अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर त्या क्षेत्राचा निरीक्षक D.S.III किंवा D.S.IV नमुन्यात परवान्यासाठी किंवा अधीक्षक किंवा...
कोणताही अधीक्षक दर महिन्याला २५ लिटरपेक्षा जास्त मात्रेच्या संबंधात परवाना मंजूर करणार नाही आणि कोणताही जिल्हा निरीक्षक परवाना मंजूर करणार नाही...
अर्जदाराने B नमुन्यात बाँड अंमलात आणल्याशिवाय या नियमांतर्गत कोणताही परवाना मंजूर केला जाणार नाही: परंतु...
उप-नियम (५) च्या तरतुदींच्या अधीन राहून, अर्जदार खालील रकमेसाठी बाँड अंमलात आणेल:- (i) रु. १००, जर विप्रकृत मद्यार्काची मात्रा...
D.S.IV नमुन्यात परवाना धारक परवान्याअंतर्गत त्याच्याकडे असलेल्या विप्रकृत मद्यार्काची कोणतीही मात्रा ज्या ठिकाणी क्रियाकलाप केले जातात त्या ठिकाणी वाहतूक करू शकतो...
Licence for the purpose other than stated in rule no. 25,26 नियम क्र. २५ व २६ मध्ये नमूद कारणाशिवाय इतर कारणाकरिता परवाना
27. Licence for the purpose other than stated in rule no. 25,26.
(2) The provisions of rules 25 and 26 shall, so far as may be, apply in respect of a licence granted under sub-rule (1) and the Form D.S. III, D.S. IV or D.S. V as the case may be, shall be adapted suitably.
(1) Notwithstanding anything contained in rules 25 and 26—
(i) a licence in Form D.S. III or D.S. IV for 1specially denatured spirit.1 or
(ii) a licence in Form D.S. V for 1specially denatured spirit,1 required for use for any of the following purposes, namely:—
(I) for the manufacture of—
(a) sulphuric ether,
(b) ethyl chloride,
(c) methyl chloride,
(d) ethyl bromide,
(e) chloroform, or
(f) hydrate or chloral; or
(II) for the preparation of the following liniments:—
(a) aconite,
(b) belladona,
(c) compound camphor,
(d) ammoniated camphor,
(e) iodine (B.P. 1885),
(f) mustard, or
(g) soap liniment of the British Pharmacopoeia, or
(h) such other preparations as the Commissioner may, from time to time, permit in writing in that behalf
may with the permission of the Commissioner be granted 1[on payment of an annul fee]1 2[as prescribed below:]2
3[(a) when the total quantity allowed does not exceed two bottle . . . . . . Rs. 53
3[(b) exceeds two bottles but does not exceed 100 bulk litres per annum . . Rs. 253
3[(c) exceeds 100 bulk litres but does not exceed 5,000 bulk litres per annum . . Rs. 1003
3[(d) exceeds 5,000 bulk litres but does not exceed 50,000 bulk litres per annum . . Rs. 5003
3[(e) exceeds 50,000 bulk litres but does not exceed 1,00,000 bulk litres per annum . . Rs. 1,0003
3[(f) exceeds 1,00,000 bulk litres but does not exceed 5,00,000 bulk litres per annum . . Rs. 5,0003
3[(g) exceeds 5,00,000 bulk litres but does not exceed 25,00,000 bulk litres per annum . . Rs. 10,0003
3[(h) exceeds 25,00,000 bulk litres but does not exceed 50,00,000 bulk litres per annum . . Rs. 25,0003
3[(i) exceeds 50,00,000 bulk litres but does not exceed 1,00,00,000 bulk litres per annum . . Rs. 50,0003
3[(j) exceeds 1,00,00,000 bulk litres per annum . . Rs. 75,000]3
२७. नियम क्रमांक २५, २६ मध्ये नमूद केलेल्या हेतूंखेरीज इतर हेतूंसाठी परवाना.
नियम २५ आणि २६ च्या तरतुदी उप-नियम (१) अंतर्गत मंजूर केलेल्या परवान्याच्या संबंधात शक्यतोवर लागू होतील आणि D.S.III, D.S.IV नमुने...
नियम २५ आणि २६ मध्ये काहीही असले तरी:- (i) विशेष विप्रकृत मद्यार्कासाठी D.S.III किंवा D.S.IV नमुन्यात परवाना किंवा...
Renewal of l icence परवान्याचे नूतनीकरण
28. Renewal of licence.
No 3[ ]3 licence in Form D.S. III, D.S. IV or D.S. V shall be granted for a period beyond 31st March next following the date of the commencement of the permit or licence, as the case may be:
(ii) a licence in Form D.S. III or D.S. IV [and]
1[(iii) a licence in Form D.S.V for specially denatured spirit,]1
may be granted or renewed, for a period not exceeding 1[ten years at a time except a license in form D.S.V which may be granted or renewed for a period of three years]1 but not beyond the 31st day of March 2[of the tenth years except a license in a form D.S.V]2 from the date of commencement of 3[ ]3 licence, on payment of 4[a fee prescribed under rules4 5[ ]525, 26 or 27 per annum] as the case may be, if the permit holder or licensee gives an undertaking to the effect that he shall abide by the conditions of the permit or licence which may be imposed by the State Government during its currency.
Explanation.—For the purpose of charging the fee, the fraction of a year shall be reckoned as one complete year.]
D.S. III, D.S. IV किंवा D.S. V नमुन्यातील परवाना परमिट किंवा परवान्याच्या प्रारंभ तारखेनंतर येणाऱ्या ३१ मार्चच्या पुढील कालावधीसाठी मंजूर केला जाणार नाही:
Denatured spirit साठी licence ₹_____ annual fee भरून 31 मार्चपर्यंत नूतनीकरण (renew) करावे लागते. D.S. III आणि D.S. IV साठी 10 वर्षांसाठी आणि D.S. V साठी 3 वर्षांसाठी एकदाच licence मिळू शकतो.
---
**विस्तृत समजावून:**
**मुख्य नियम:**
• Denatured spirit साठी तीन प्रकारचे licence आहेत - Form D.S. III, D.S. IV आणि D.S. V.
• कोणताही licence हमेशा 31 मार्चपर्यंतच वैध राहतो.
• 31 मार्चनंतर तुम्हाला license नूतनीकरण (renew) करावे लागते.
**कालावधी:**
• D.S. III किंवा D.S. IV licence = 10 वर्षांसाठी एकदाच मिळू शकतो (पण 31 मार्चपर्यंत).
• D.S. V licence = 3 वर्षांसाठी एकदाच मिळू शकतो (पण 31 मार्चपर्यंत).
**Renewal कशी व्हायची:**
• तुम्हाला Rule 25, 26 किंवा 27 अनुसार निश्चित fee (वार्षिक) भरावी लागते.
• तुम्हाला एक प्रतिज्ञापत्र (undertaking) देणे आवश्यक आहे - "मी Government ने दिलेले सर्व शर्ती पाळीन."
**महत्वाचे:**
• जर तुमचा license साल भरभर वर्ष साठी असेल (उदा., 3 महिने), तरी fee पूर्ण वर्षाचा भरावा लागतो.
• हा नियम denatured spirit (industrial use साठी वापरणारी दारू) साठी आहे, सामान्य दारूसाठी नाही.
Licensed shop to be open for inspection of officers and abide by all provisions and orders परवानाप्राप्त दुकान अधिका-यांच्या तपासणीसाठी उघडावे आणि परवानाधारकाने सर्व तरतुदी आणि आदेशांचे पालन करावे
29. Licensed shop to be open for inspection of officers and abide by all provisions and orders.
Every person holding a permit in 2[ ]2 any of the licences referred to in rule 28—
(1) shall allow every officer empowered under section 77(a) of the Act to inspect his permit or licence, as the case may be, the stock of denatured spirit held by him, the licensed premises where it is kept and the accounts and passes in respect of denatured spirit at all reasonable hours;
(2) shall abide by the provisions of the Act, and the rules, regulations and orders made there under;
(3) shall comply with all lawful orders issued by the Commissioner, Collector, Superintendent or the District Inspector of State Excise, as the case may be, from time to time.
नियम २८ मध्ये संदर्भित कोणत्याही परवान्यात परवाना धारण करणारी प्रत्येक व्यक्ती-
कायद्याच्या कलम ७७(अ) अंतर्गत अधिकृत प्रत्येक अधिकाऱ्याला त्याचा परमिट किंवा परवाना, विप्रकृत मद्यार्काचा साठा तपासण्याची परवानगी देईल.
कायद्याच्या तरतुदी आणि त्याअंतर्गत बनवलेले नियम, नियमन आणि आदेशांचे पालन करेल;
आयुक्त, जिल्हाधिकारी, अधीक्षक किंवा जिल्हा राज्य उत्पादन शुल्क निरीक्षक यांनी जारी केलेल्या सर्व कायदेशीर आदेशांचे पालन करेल.
---
**विस्तृत समजावून सांगणे:**
**Rule 29 चे तीन मुख्य नियम आहेत:**
**१) तपासणीची परवानगी देणे:**
• जर सरकारी अधिकारी (जिल्हा राज्य उत्पादन शुल्क विभागातील) तुमच्या दुकान, गोदाम किंवा warehouse मध्ये तपास करायला आला, तर तुम्हाला त्याना परवानगी देणी आहे.
• अधिकारी तुमचा licence, परवाना तपास करू शकतो, दारूचा साठा तपास करू शकतो, किती भांडे आहेत ते पाहू शकतो.
• रजिस्टर आणि खाते-बहीही देखील तपास करू शकतो.
• हे तपास वाजवी वेळी म्हणजे दिवसभरी हवेंतर करू शकतो.
**२) सर्व कायदे पाळणे:**
• दारूचा परवाना मिळालेला प्रत्येक व्यक्ती महाराष्ट्र निषेध कायद्याचे सर्व नियम पाळणे आवश्यक आहे.
• जे नियम शासनाने बनवले आहेत, त्यांचे पालन करावे लागेल.
**३) सरकारी आदेश मानणे:**
• Collector, Commissioner, राज्य उत्पादन शुल्क अधीक्षक किंवा जिल्हा निरीक्षक यांच्या कोणतीही कायदेशीर आज्ञा तुम्हाला मानणी आहे.
• हे आदेश कधीही आणि बदलून दिले जाऊ शकतात, आणि तुम्हाला तेही पाळणे आवश्यक आहे.
**साधारण शब्दांत:** परवाना मिळाल्यानंतर तुम्ही सरकारचे "सहकारी" आहात. सरकारी अधिकारी कधीही आपल्याकडे आकस्मिक तपास करू शकतो.
Maintainance of accounts by A person holding a licence in Form D.S.V फॉर्म डीएस ५ मध्ये परवाना धारण केलेल्या व्यक्तीद्वारे नोंदवह्या ठेवणे
30. Maintainance of accounts by A person holding a licence in Form D.S.V.
(2) The stock of all articles prepared out of the denatured spirit and the accounts thereof maintained by such licensee and the customs documents, if any, shall on demand, be open to inspection by an officer empowered under section 77(a) of the Act.
(3) The licensee shall maintain a visit book on his premises for the use of the inspecting officer. The book shall be duly paged and sealed with the seal of the Collector/Superintendent/District Inspector, as the case may be.
(4) 4* * *
३०. नमुना D.S.V मध्ये परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीने हिशोब ठेवणे.
D.S.V नमुन्यात परवाना धारण करणारी व्यक्ती D.S.XXIV नमुन्यात हिशेब ठेवेल आणि जिल्हा राज्य उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याला D.S.XXV नमुन्यात विवरणे सादर करेल.
विप्रकृत मद्यार्कापासून तयार केलेल्या सर्व वस्तूंचा साठा आणि अशा परवानाधारकाने ठेवलेले हिशेब आणि सीमाशुल्क दस्तऐवज तपासणीसाठी खुले असतील.
परवानाधारक तपासणी अधिकाऱ्यांच्या वापरासाठी त्याच्या परिसरात भेट पुस्तक ठेवेल. पुस्तक पृष्ठांकित आणि अधीक्षकांच्या शिक्क्याने सीलबंद असेल.
४* * *
Prohibition to sell denatured spirit without a licence परवान्याशिवाय विप्रकृत मद्यार्क विकण्यास मनाई
31. Prohibition to sell denatured spirit without a licence.
Except as permitted under a licence in Form D.S.I, granted under rule 5, no person shall sell denatured spirit without a licence in Form D.S. VI or D.S. VII.
नियम ५ अंतर्गत मंजूर केलेल्या D.S.I नमुन्यातील परवान्याअंतर्गत परवानगी वगळता, कोणतीही व्यक्ती D.S.VI किंवा D.S.VII नमुन्यातील परवान्याशिवाय विप्रकृत मद्यार्क विकणार नाही.
**तपशील:**
**विप्रकृत मद्यार्क म्हणजे काय?**
- हे असे दारू आहे ज्यामध्ये विषारी पदार्थ मिसळून ते पिण्यायोग्य बनवले गेले नाहीत.
- हे केवळ औद्योगिक कामात वापरले जाते (जसे रंग, दवा, साबण इत्यादी बनवताना).
**कोणांना licence मिळू शकता:**
1. **D.S.I licence** (नियम ५ नुसार) - हा licence असल्यास तुम्ही विप्रकृत मद्यार्क विकू शकता.
2. **D.S.VI किंवा D.S.VII licence** - या दोन नमुन्यांपैकी कोणताही licence घ्यावा लागतो.
**सरळ भाषेत:**
- तुम्हाला विप्रकृत मद्यार्क विकायचं असेल, तर **Collector किंवा Commissioner कडे license मागावा लागतो**.
- बिनलाइसन्सच विकल्यास हे **गुन्हेगारी आहे**.
**penalty:**
- बिनलाइसन्सच विप्रकृत मद्यार्क विकल्यास तुम्हाला **दंड भरावा लागतो** किंवा **तुरुंगवास होऊ शकतो**.
- अपराधी माल जप्त केला जाऊ शकतो.
**साधारण उदाहरण:**
जर एखादा व्यक्ती "आयल्स कंपनी"ला विप्रकृत मद्यार्क विकायचं असेल, तर त्याला आधी licence घेणे **अनिवार्य** आहे.
Application for wholesale of ordinary denatured spirit सामान्य विप्रकृत मद्यार्काचे घाऊक विक्रीसाठीच्या परवान्याकरिता अर्ज
32. Application for wholesale of ordinary denatured spirit.
Any person desiring to sell ordinary denatured spirit by wholesale shall apply to the Collector for a licence in that behalf. The application 3[shall be accompanied by a challan evidencing payment of a fee of rupees ten and]3 shall contain the following particulars:
(1) Name and address of the applicant.
(2) Place where the applicant's shop for selling ordinary denatured spirit is situated.
(3) Whether ordinary denatured spirit was sold in the past at the above place and the period during which it was sold.
(4) Wherter the applicant held any licence for the wholesale sale of denatured spirit in the past and if so, the period during which it was held.
(5) Whether the applicant holds any other licences for wholesale sale or retail sale of denatured spirit or for manufacture of French polish, varnish or other like article.
(6) Quantity of ordinary denatured spirit intended to be sold during the period of the licence.
(7) Average yearly sales in the three years immediately before the date of the application.
(8) Quantity of ordinary denatured spirit intended to be stored at the said place.
(9) * * *
(10) An undertaking in writing to the effect that the applicant will abide by the provisions of the Act and the rules, regulations and orders made there under and the conditions of the licence applied for.
सामान्य विप्रकृत मद्यार्क घाऊक विक्री करू इच्छिणारी कोणतीही व्यक्ती त्या संबंधात परवान्यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांकडे अर्ज करेल. अर्जासोबत शुल्क भरल्याचा चलान असावा...
जर तुम्हाला सामान्य विप्रकृत मद्यार्क (denatured spirit) घाऊक विक्रीसाठी विक्री करायचे असेल, तर Collector कडे licence परवाना घ्यावा लागतो. अर्जासोबत ₹10 fee भरणे आवश्यक आहे.
विस्तृत माहिती:
**अर्जात काय काय माहिती देणे गरजेचे आहे:**
• **नाव आणि पत्ता** – तुमचे पूरे नाव आणि राहण्याचा पत्ता लिहा.
• **दुकानाचे ठिकाण** – कोणत्या जागेवर विप्रकृत मद्यार्क विक्री करायचे आहे, ते सांगा.
• **भूतकाळातील विक्री** – आधी या जागेवर विप्रकृत मद्यार्क विक्री केली होती का? केली होती तर किती काळ केली?
• **पूर्वीचे licence** – तुमच्याकडे आधी denatured spirit घाऊक विक्रीचा licence होता का? होता तर किती काळ होता?
• **इतर licences** – तुमच्याकडे आता दुसरे कोणते licence आहेत? (जसे – फ्रेंच पॉलिश, वार्निश यांच्या परवान्याचे)
• **विक्रीचे प्रमाण** – licence कालावधीत तुम्ही किती प्रमाणात विप्रकृत मद्यार्क विक्री करायचे आहे?
• **गेल्या तीन वर्षांची विक्री** – अर्ज देण्यापूर्वी गेल्या 3 वर्षांत सरासरी किती विक्री केली होती?
• **साठवणीचे प्रमाण** – दुकानात किती प्रमाणात मद्यार्क साठवून ठेवायचे आहे?
• **लेखी वचन** – लिखित रूपात हमी देणे की तुम्ही कायदा, नियम आणि licence च्या अटींचे पालन कराल.
**महत्वाचे:** अर्जासोबत ₹10 शुल्कचा challan (रसीद) संलग्न असणे गरजेचे आहे.
Grant of Licence परवाना देणे
(1) On receipt of applicant under rule 32, the Collector shall make such inquiries as he deems necessary, and if he is satisfied, that there is no objection to grant the licence applied for, he shall obtain the previous sanction of the Commissioner for the grant of a licence in Form D.S. VI.
(2) On receipt of the Commissioner's sanction, the Collector shall ask the applicant to produce certificate from the authorities concerned (e.g. municipal or such other local authorities) that the a premises where the denatured spirit is to be stored are fire-proof3 within a period of three months from the date of communication made to him in respect of the decision to grant him a licence in From D. S. VI.
3[(3) If the certificate is produced within a period stipulated in sub-rule (2), the Collector may grant the applicant a licence in Form D. S. VI on payment of an annual fee (inclusive of consideration) of 4[Rs. 7,500.]3
नियम ३२ अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, जिल्हाधिकारी त्यांना आवश्यक वाटतील अशा चौकशा करतील आणि जर त्यांची खात्री पटली की कोणतीही आक्षेप नाही...
आयुक्तांची मंजुरी प्राप्त झाल्यावर, जिल्हाधिकारी अर्जदाराला संबंधित अधिकाऱ्यांकडून (उदा. महापालिका) प्रमाणपत्र सादर करण्यास सांगतील...
उप-नियम (२) मध्ये निर्धारित कालावधीत प्रमाणपत्र सादर केल्यास, जिल्हाधिकारी शुल्क भरून अर्जदाराला D.S.VI नमुन्यात परवाना मंजूर करू शकतात.
Application for Retail sale of ordinary denatured spirit सामान्य विप्रकृत मद्यार्काचे किरकोळ विक्रीसाठीच्या परवान्याकरिता अर्ज
34. Application for Retail sale of ordinary denatured spirit.
Any person desiring to sell ordinary denatured spirit by retail shall apply to the Collector for a licence in that behalf. The application 5[shall be accompanied by a challan evidencing payment of a fee of rupees ten and]5 shall contain the following particulars:
(1) Name and address of the applicant.
(2) Place where the applicant's shop for selling ordinary denatured spirit is situated.
(3) Whether ordinary denatured spirit was sold in the past at the above place and the period during which it was sold.
(4) Whether the applicant held ordinary denatured spirit retail sale licence in the past and the period during which he held it.
(5) Whether the applicant holds any other licences for wholesale sale or retail sale of denatured spirit, or for manufacture of French polish, varnish or other like article.
(6) Quantity of ordinary denatured spirit intended to be sold during the period of the licence.
(7) Average yearly sales in the three years immediately before the date of the application.
(8) Quantity of ordinary denatured spirit intended to be stored at the place.
(9) 1* * * * * *
(10) All undertaking in writing to the effect that the application will abide by the provisions of the Act and the rules, regulations and order made there under and the conditions of the licence applied for.
(11) 1* * * * * *
सामान्य विप्रकृत मद्यार्क किरकोळ विक्री करू इच्छिणारी कोणतीही व्यक्ती त्या संबंधात परवान्यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांकडे अर्ज करेल. अर्जासोबत शुल्क भरल्याचा चलान असावा...
जर तुम्हाला सामान्य विप्रकृत मद्यार्काचा किरकोळ विक्रेता licence घ्यायचा असेल, तर Collector कडे अर्ज करावा लागतो आणि त्यात सविस्तर माहिती देणी पडते.
विस्तार:
**अर्ज कसा करायचा:**
• Collector कडे लिखित अर्ज द्यावा लागतो
• अर्जासोबत ₹10 चा fee भरून चलान लावावा लागतो
**अर्जात कोणकोणसी माहिती देणी पडते:**
1. तुमचे नाव आणि पत्ता
2. तुमच्या दुकानचा ठिकाण (कुठे विप्रकृत मद्यार्क विकायचा)
3. यापूर्वी या ठिकाणी असे मद्यार्क विकले होते का? कधी?
4. तुमच्याकडे यापूर्वी असा licence होता का? कधी?
5. तुमच्याकडे इतर कोणते licence आहेत? (फ्रेंच पॉलिश, वार्निश किंवा इतर वस्तूंचे licence?)
6. एक साल मध्ये किती प्रमाणात विप्रकृत मद्यार्क विकण्याची योजना आहे?
7. अर्जापूर्वी गेल्या 3 वर्षात सरासरी किती विक्री झाली?
8. दुकानात किती प्रमाणात मद्यार्क साठवायचा?
9. लिखित वचन द्यावा की तुम्ही कायदा, नियम आणि licence च्या अटींचे पालन करणार.
**महत्वाचे:**
हा अर्ज सविस्तर आणि खरा माहिती देऊन करावा, नाहीतर Collector reject करू शकतील.
Grant of licence परवाना देणे
35. Grant of licence.
On receipt of an application under rule 34, the Collector may make such inquiries as he deems necessary and if he is satisfied that there is no objection to grant the licence applied for, he may 2* * grant the applicant a licence in Form D.S. VII on payment of a 3[fee (inclusive of consideration) of 4[Rs. 500]4]3
5[Provided that where the quantity of denatured spirit to be stored exceeds 50 litres, the applicant produces a certificate from the authority concerned (e.g. municipal or such other local authorities) that the premises where denatured spirit, is to be stored are fire proofs within a period of three months from the date of communication made to him in respect of the decision to grant him a licence in Form D.S. VII.]5
नियम ३४ अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, जिल्हाधिकारी त्यांना आवश्यक वाटतील अशा चौकशा करू शकतात आणि जर त्यांची खात्री पटली की अर्जित परवाना मंजूर करण्यास कोणतीही आक्षेप नाही, तर ते परवाना मंजूर करू शकतात.
**तपशील:**
**Licence कसा मिळतो:**
• Collector तुमचा अर्ज प्राप्त करतो
• तो आवश्यक तर चौकशा-पूछताछ करतो (उदा., तुमचे premises योग्य आहेत का हे पाहतो)
• जर सर्व काही ठीक असेल तर licence मंजूर करतो
**Fee भरावी लागते:**
• तुम्हाला ₹500 (पाच शे रुपये) भरावे लागतात
• हा रक्कम licence दिल्यावर भरावा
**महत्वाचा अट (50 लिटरपेक्षा जास्त साठवायचा असेल तर):**
• जर तुम्ही 50 लिटरपेक्षा जास्त denatured spirit साठवायचा असेल तर
• तुम्हाला नगरपालिका किंवा स्थानिक प्राधिकरणाकडून (Municipal Corporation वगैरे) एक certificate आणायला हवा
• ज्या ठिकाणी spirit साठवणार आहात ते आग-प्रतिरोधक (fire proof) आहे - असे certificate
• हा certificate Collector ला देण्यासाठी तुम्हाला 3 महिने मिळतात (licence मंजूरीच्या दिनांखपासून)
**साधारण उदाहरण:**
"मला 30 लिटर spirit साठवायचा असेल तर - सरळ ₹500 दे, licence मिळेल। पण 100 लिटर साठवायचा असेल तर नगरपालिकाकडून fire-proof certificate आणून दे।"
Prohibition to sale ordinary denatured spirit which is not denatured in accordance with the due process विहित प्रक्रियेनुसार विप्रकृत नसलेल्या सामान्य विप्रकृत मद्यार्काची विक्री करण्यास मनाई
36. Prohibition to sale ordinary denatured spirit which is not denatured in accordance with the due process.
No person holding a licence under rule 33 or 35 shall sell ordinary denatured spirit which is not denatured in accordance with the 4[process prescribed by the State Government]4 in that behalf or which is less than 60° O.P. in strength.
नियम ३३ किंवा ३५ अंतर्गत परवाना धारण करणारी कोणतीही व्यक्ती राज्य शासनाने विहित प्रक्रियेनुसार विप्रकृत नसलेला सामान्य विप्रकृत मद्यार्क विकणार नाही.
विस्तार:
**licence धारकांना काय मनाई आहे?**
Rule 33 किंवा Rule 35 अंतर्गत denatured spirit विकण्याचा licence असलेल्या व्यक्तीला:
• **गलत पद्धतीने तयार केलेला spirit विकू शकत नाही** — राज्य शासनाने जी प्रक्रिया ठरवली असेल त्या अनुसार विप्रकृत (denatured) न केलेला spirit विकणे बेकायदेशीर आहे.
• **कमजोर strength वाला spirit विकू शकत नाही** — spirit किमान 600 O.P. (Overproof) strength वाला असायला हवा. उदा., जर spirit 500 O.P. strength वाला असेल, तर तो विकण्यास मनाई आहे.
**व्यावहारिक उदाहरण:**
जर तुमच्याकडे denatured spirit विकण्याचा licence आहे, तर तुम्ही केवळ सरकारने मंजूर केलेल्या रासायनिक पदार्थ वापरून तयार केलेला आणि 600 O.P. पेक्षा जास्त strength वाला spirit विकू शकता.
**दंड:**
या नियमाचे उल्लंघन केल्यास तुम्हाला licence रद्द करणे, दंड किंवा कारावास होऊ शकतो.
No licence shall granted for a period beyond 31st march ३१ मार्च नंतरच्या कालावधीसाठी कोणताही परवाना दिला जाणार नाही
37. No licence shall granted for a period beyond 31st march.
No licence under rule 33 or rule 35 shall be granted for a period beyond 31st March next following the date of the commencement of the licence.
नियम ३३ किंवा नियम ३५ अंतर्गत परवान्याच्या प्रारंभ तारखेनंतर येणाऱ्या ३१ मार्चच्या पुढील कालावधीसाठी कोणताही परवाना मंजूर केला जाणार नाही.
Denatured Spirit (दारू) साठी दिलेला licence फक्त ३१ मार्चपर्यंतच वैध राहतो — त्याच्या पुढे नवीन licence द्यायचा नाही.
विस्तृत समजावून:
**हा नियम काय म्हणतो:**
• Denatured Spirit साठी licence (परवाना) मिळताना — हा licence फक्त एका वर्षासाठीच दिला जातो.
• ३१ मार्च हा deadline (अंतिम दिनांक) असतो — मतलब तुमचा licence ३१ मार्च रातीच संपतो.
उदा., जर तुम्हाला १ एप्रिल २०२४ ला licence दिला गेला, तर तो ३१ मार्च २०२५ पर्यंत वैध राहील.
**मुख्य बिंदू:**
• हा नियम Rule 33 आणि Rule 35 दोन्ही प्रकारच्या licences साठी लागू होतो.
• लायसन्स की वैधता एका आर्थिक वर्षापर्यंत (April to March) मर्यादित राहते.
• ३१ मार्चनंतर तुमचे licence स्वतः खतम होतो — नवीन licence मिळवायचे असेल तर नवीन अर्ज करावा लागतो.
• या नियमाचा मतलब हा आहे की सरकार दरवर्षी licence check करून नियंत्रण ठेवते.
**व्यावहारिक बिंदू:**
जर तुम्हाला परत licence हवेच असेल, तर ३१ मार्चच्या आधी (सामान्यतः फेब्रुवारी-मार्चमध्ये) नवीन licence साठी अर्ज करावा लागतो.
Places From ordinary denatured spirit shall be obtained by wholesale licensee घाऊक परवाना धारकाने सामान्य विप्रकृत मद्यार्क मिळवण्याची ठिकाणे
38. Places From ordinary denatured spirit shall be obtained by wholesale licensee.
A wholesale licensee shall not obtain his supply of ordinary denatured spirit from any place except from—
(a) an Excise or Customs bonded warehouse under a transport pass, or
(b) a place outside the 5[State of Maharashtra]5 under an import pass, or
(c) a licenced manufacturer of ordinary denatured spirit or any other wholesale licensee, on requisition in Form D. S. VIII signed by himself and countersigned by the local State Excise Officer and under cover of a transport pass.
घाऊक परवानाधारक खालीलपैकी कोणत्याही ठिकाणावरून वगळता त्याचा सामान्य विप्रकृत मद्यार्काचा पुरवठा मिळवणार नाही:- (अ) वाहतूक पास अंतर्गत उत्पादन शुल्क किंवा सीमाशुल्क बाँडेड वेअरहाऊस, किंवा (ब)...
घाऊक परवाना धारकाने सामान्य विप्रकृत दारू (denatured spirit) फक्त तीन ठिकाणावरून मिळवावा - सरकारी warehouse, बाहेरून आयात किंवा दुसऱ्या परवाना धारकांकडून।
---
विस्तृत व्याख्या:
जर तुमच्याकडे दारू विक्रय करण्याचा घाऊक licence असेल, तर सामान्य विप्रकृत दारू (ordinary denatured spirit) मिळवताना हे नियम पाळावेत:
**(अ) सरकारी Warehouse वरून:**
- Excise किंवा Customs चा bonded warehouse (सरकारी गोदाम) वरून घेऊ शकता
- यासाठी "transport pass" असावा (माल वाहतूक करण्याची परवानगी)
**(ब) बाहेरून आयात करताना:**
- महाराष्ट्राच्या बाहेरून दारू आयात करू शकता
- यासाठी "import pass" असावा (बाहेरून माल आणण्याची परवानगी)
**(क) दुसऱ्या परवाना धारकांकडून:**
- ज्याकडे दारू बनवण्याचा licence आहे (manufacturer) किंवा दुसरा घाऊक परवाना धारक - यांच्याकडून घेऊ शकता
- यासाठी "Form DS VIII" भरावा आणि तुम्ही स्वाक्षर करा
- स्थानिक Excise Officer सुद्धा counter-sign करणार
- Transport pass सोबत असावा
---
**सोप्या शब्दात:** तुमचे दारू फक्त अधिकृत ठिकाणवरून येणे जरूरी आहे - त्यानंतर तुमच्या दुकानात जाऊ शकते।
Retail licence shall not obtain his supply of ordinary denatured spirit from any place except from a wholesale licence किरकोळ परवाना धारकाने सामान्य विप्रकृत मद्यार्क घाऊक परवाना धारकाव्यतिरिक्त इतर ठिकाणाहून मिळावी नये
39. Retail licence shall not obtain his supply of ordinary denatured spirit from any place except from a wholesale licence.
A retail licence shall not obtain his supply of ordinary denatured spirit from any place except from a wholesale licence on requisition in Form D. S. VIII signed by himself and countersigned by the local State Excise Officer and under cover of transport pass.
किरकोळ परवानाधारक घाऊक परवानाधारकाव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही ठिकाणावरून त्याचा सामान्य विप्रकृत मद्यार्काचा पुरवठा मिळवणार नाही.
विस्तारित माहिती:
**किरकोळ परवाना धारक म्हणजे कोण?**
- लहान दुकान किंवा shop चलवणारा जो सरावसीधे ग्राहकांना दारु विकतो
**घाऊक परवाना धारक म्हणजे कोण?**
- मोठ्या प्रमाणावर दारु साठवून किरकोळ विक्रेत्यांना पुरवठा करणारा
**नियम म्हणजे काय:**
• किरकोळ दुकान चलवणार्याला दारु खरेदी करायची असेल तर फक्त घाऊक परवाना असलेल्या व्यक्तीकडून घेता येते
• इतर कोणत्याही ठिकाणावरून (उदा., कोणीही व्यक्ती, अनधिकृत दुकान, किंवा दिल्लीहून) घेणे बेकायदेशीर आहे
**किती प्रक्रिया:**
• Form D.S. VIII नावाचा फॉर्म भरावा लागतो
• त्यावर तुमची स्वाक्षर आणि स्थानिक State Excise Officer (SEO) यांची दुसरी स्वाक्षर करायची असते
• त्यानंतर Transport Pass दिलेली दारु घेता येते
**सोपे भाषेत:**
तुमच्याकडे किरकोळ दुकानाचा licence असेल तर दारु खरेदी करताना Collector किंवा SEO ला अर्ज करून परवानगी घेऊन फक्त official घाऊक विक्रेत्यांकडून घेणे गरजेचे आहे।
Persons to whom wholesale licensee shall sell ordinary denatured spirit ज्या व्यक्तींना घाऊक परवानाधारक सामान्य विप्रकृत मद्यार्क विकतील
40. Persons to whom wholesale licensee shall sell ordinary denatured spirit.
The wholesale licence shall not sell ordinary denatured spirit to any person except to a person—
(i) holding a licence in Form D. S. VI in quantities not less than 200 litres in bulk at a time or such other quantity as may be fixed by the Commissioner from time to time;
(ii) holding a licence in Form D. S. VII in quantity not less than 7 sealed bottles at a time;
(iii) holding a licence in Form D.S. IV, D. S.V or D.S.P. I granted under the Maharashtra Denatured Spirituous Preparations Rules, 1963 when such licence is granted in respect of a quantity not less than 5 litres in bulk or sealed bottles at a time.]
2[Provided that, the wholesale licensee can sell the Ordinary Denatured Spirit 6[to the licensee holding licenses in form D.S. Ill, D. S. IV D. S. V and D. S. VII under the Bombay Denatured spirit rules, 1959]6 and to a retail Chemist shop holding the Chemist and Druggist Licence in Form No. 20 or 20 (c) or 21, granted by the Food and Drugs Administration Department under the Drugs and Cosmetics Act, 1940, and the rules made there under in the bottle size of 100 ml. and 200 ml. The retail Chemist and Druggist licensee as mentioned hereinabove shall sell the Ordinary Denatured Spirit so obtained, exclusively to the diabetic patients in the bottle size of 100 ml. and/or 200 ml. as prescribed in the medical prescription issued by a registered medical practitioner only, to that extent. The retail Chemist and Druggist licence holder shall maintain the accounts of purchase and sale of Ordinary Denatured Spirit separately]2
घाऊक परवानाधारक खालील व्यक्तींशिवाय इतर कोणालाही सामान्य विप्रकृत मद्यार्क विकणार नाही:- (i) एका वेळी २०० लिटरपेक्षा कमी नसलेल्या मात्रेत D.S.VI नमुन्यात परवाना धारण करणारी व्यक्ती...
---
**कोणांना विकता येतं:**
**१) D.S. VI परवाना धारक:**
- एका वेळी कमीत कमी 200 लिटर (bulk मध्ये) विकता येतं
- किंवा Commissioner ने जी इतर मात्रा ठरवली असेल ती
**२) D.S. VII परवाना धारक:**
- एका वेळी कमीत कमी 7 sealed bottles विकता येतं
**३) D.S. IV, D.S.V किंवा D.S.P. I परवाना धारक:**
- Maharashtra Denatured Spirituous Preparations Rules, 1963 अंतर्गत परवाना असेल तर
- एका वेळी कमीत कमी 5 लिटर (bulk किंवा sealed bottles मध्ये) विकता येतं
---
**विशेष परवानगी - रिटेल केमिस्ट दुकानांसाठी:**
केमिस्ट दुकानदार ज्यांच्याकडे Chemist and Druggist Licence (Form 20, 20(c) किंवा 21) असेल:
- घाऊकदारकडून 100 ml आणि 200 ml बाटलीत विप्रकृत मद्यार्क विकत घेऊ शकतात
- **पण ते फक्त मधुमेहाचे रोगी**ला विकता येतं
- रोगीचे **डॉक्टरचे प्रिस्क्रिप्शन** असावे
- केमिस्टला खरेदी आणि विक्रयेचे अलग खाते ठेवावे लागतं
---
**मूळ उद्देश:** चिकित्सा-औषधीय वापरासाठी नियंत्रित वितरण सुनिश्चित करणे.
Prohibition to sell ordinary denatured spirit without requisition मागणीपत्राशिवाय सामान्य विप्रकृत मद्यार्क विकण्यास मनाई
41. Prohibition to sell ordinary denatured spirit without requisition.
The wholesale licence shall not sell any ordinary denatured spirit except on production by the purchaser of a requisition in Form D.S. VIII duly countersigned by the local Prohibition and Excise Officer wihtin whose jurisdiction the licensed premises of the purchaser are situated and under cover of a transport pass issued by the Prohibition and Excise Officer within whose jurisdiction the licensed premises of the wholesale license are situated:
2Provided that in the case of a purchaser holding a licence in Form D. S. IV with a monthly quota not exceeding 25 litres of ordinary denatured spirit during a month and presenting it to the wholesale licensee, the production of any such requisition or transport pass shall not be necessary. The wholesale licensee shall on each occasion enter in such licence, the details of the sale of the ordinary denatured spirit and sign against such entry.2
1Provided that in the case of purchaser holding 6[a licensee in form D.S. Ill, D. S. IV D.S.V and D.S. VII under the Bombay Denatured Spirit Rules, 1959 and purchasing ordinary denatured spirit in bottle size of 100 ml. and 200 ml. only or]6 a retail Chemist and Druggist Licence in Form No. 20 or 20 (c) or 21, granted by the Food and Drugs Administration Department under the Drugs and Cosmetics Act, 1940, and the rules made thereun derthe requistion made by the purchaser in writing to supply ofOrdinary Denatured Spirit to the wholesale licensee, in such case the production of any such requisition or transport pass shall not be necessary. The wholesale licensee shall on each occasion enter in such licence, the details of the sale of the ordinary denatured spirit and sign against such entry1
घाऊक परवानाधारक स्थानिक दारूबंदी आणि उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याने योग्यरित्या प्रतिस्वाक्षरीत केलेल्या D.S.VIII नमुन्यातील मागणी खरेदीदाराने सादर केल्याशिवाय कोणताही सामान्य विप्रकृत मद्यार्क विकणार नाही.
---
**मुख्य नियम:**
• घाऊक licence धारक साधारण denatured spirit विकण्यासाठी खरेदीदारकडून Form D.S. VIII मागणीपत्र मागतो
• या मागणीपत्रावर स्थानिक Prohibition and Excise Officer ने स्वाक्षर केलेले असावे
• Transport pass (वाहतुकीचा परवाना) देखील Prohibition and Excise Officer कडून घेणे आवश्यक असते
---
**अपवाद (Exception):**
**1. 25 लिटर पर्यंत मासिक कोटा असलेल्या licensees साठी:**
• जर खरेदीदारकडे D.S. IV form मध्ये licence असेल आणि त्याचा महिना quota 25 लिटर पर्यंत असेल, तर Form आणि transport pass आवश्यक नाहीत
• प्रत्येक विक्रयावेळी विक्रेता licence मध्ये विक्रय details लिहून स्वाक्षर करतो
**2. Chemical/Pharmacy shops साठी:**
• जर खरेदीदार chemist किंवा druggist license धारक असेल (Form 20, 20(c), 21) किंवा D.S. III, D.S. IV, D.S. V, D.S. VII licenses असेल आणि फक्त 100ml किंवा 200ml bottle विकत असेल, तर Form आणि transport pass आवश्यक नाहीत
• यातही विक्रेता licence मध्ये विक्रय details लिहून स्वाक्षर करतो
---
**सरलीकरण:** मोठ्या quantity खरेदी केल्यास सर्व कागदपत्र लागतात, पण छोट्या quantity किंवा विशिष्ट दुकानांसाठी हे सोपे केले आहे.
42.
The wholesale licensee shall not sell ordinary denatured spirit to retail licensees except in sealed 33 bottles and to other persons except in bulk or sealed bottles in quantities not less than 4[five letres a at a time]4.
घाऊक परवानाधारक किरकोळ परवानाधारकांना केवळ सीलबंद बाटल्यांमध्ये आणि इतर व्यक्तींना पाच लिटरपेक्षा कमी नसलेल्या मात्रेत बल्क किंवा सीलबंद बाटल्यांमध्ये सामान्य विप्रकृत मद्यार्क विकेल.
विस्तारित स्पष्टीकरण:
• **घाऊक licence धारकांवर हा नियम लागू होतो**
घाऊक (wholesale) म्हणजे मोठ्या प्रमाणामध्ये दारू खरेदी करून विक्रय करणारा व्यक्ती.
• **रिटेल licence धारकांना (दुकानदारांना) कसे विकायचे?**
— फक्त सीलबंद बाटल्यांमध्ये विकायचे हवे
— उदा., जर एका दुकानदारास denatured spirit हवेय, तर तुम्हाला sealed bottles देणे आवश्यक आहे
• **इतर सामान्य व्यक्तींना (जरा-मेजा ग्राहकांना) कसे विकायचे?**
— किमान 5 लिटरचे प्रमाण असणे आवश्यक आहे
— बल्क (loose) किंवा सीलबंद बाटल्यांमध्ये दोन्ही प्रकारे विकू शकता
— परंतु 5 लिटरपेक्षा कमी प्रमाणामध्ये विकता कामा नये
• **हा नियम का आहे?**
Denatured spirit (विष मिसळलेली दारू) हवेच असली पिण्याइतकी शुद्ध नसते. छोट्या प्रमाणामध्ये विक्रय केल्यास नियंत्रण कठीण होते, म्हणून पाच लिटर किमान ठरविले आहे.
(1) The retail licensee shall not sell ordinary denatured spirit except—
(b) to a person holding a licence in Form D. S. HI,
(c) to a person holding a licence in Form D.S. IV or D.S. V 1[(or D.S.P. I granted under the Maharashtra Denatured Spirituous Preparations Rules, 1963)]1 granted in respect of a quantity not exceeding 56 2*5 bottles per month;
(d) to a registered medical practitioner holding a licence in Form D. S. IV of a quantity exceeding six 2* *2 bottles.
(2) The retail licensee shall not sell denatured spirit to—
(i) any person holding a 4* * *4 licence D. S. III except on the production of such permit or licence, as the case may be:
(ii) any person holding a licence in Form D.S. IV—
3(a) except on the production of the licence with a monthly quota not exceeding 25 litres of ordinary denatured spirit during a month; and3
(b) in other cases, except on the production by the purchaser of a requisition in Form D. S. VIII duly countersigned by the State Excise Officer within whose jurisdiction the licensed premises of the purchaser are situated and under cover of a transport pass issued by a State Excise Officer within whose jurisdiction the licensed premises of the retail licensee are situated;
(iii) any person holding a licence in Form D. S. V 1*11(or D.S.R I granted under the Maharashtra Denatured Spirituous Preparations Rules, 1963)1—
(a) except on production of the licence in cases where the licence is granted for a quantity not exceeding 22 2*2 bottles per month; and
(b) in other cases except on the production by the purchaser of a requisition in Form D.S. VIII duly countersigned by the State Excise Officer within whose jurisdiction the licensed premises of the purchaser are situated and a transport pass issued by a State Excise Officer within whose jurisdiction the licensed premises of the retail licensee are situated.
(3) The retail licensee shall, on sale of denatured spirit to any person specified in clauses (i), (ii) (a) or (iii)(a) of sub-rule (2), enter in the permit or licence the details of the sale made to such person and sign against such entry.
किरकोळ परवानाधारक खालील व्यक्तींशिवाय सामान्य विप्रकृत मद्यार्क विकणार नाही:- (ब) D.S.III नमुन्यात परवाना धारण करणारी व्यक्ती...
किरकोळ परवानाधारक खालील व्यक्तींना विप्रकृत मद्यार्क विकणार नाही:- (i) अशा परवान्यासह सादर केल्याशिवाय D.S.III परवाना धारण करणारी कोणतीही व्यक्ती...
किरकोळ परवानाधारक उप-नियम (२) च्या खंड (i), (ii)(अ) किंवा (iii)(अ) मध्ये निर्दिष्ट कोणत्याही व्यक्तीला विप्रकृत मद्यार्काची विक्री केल्यावर त्याच्या परवान्यात नोंद करेल.
(3) The word "Poison" shall appear at the top in red in prominent letters and beneath it shall appear the words "Not to be taken internally" in smaller letters in black. The design and style of the label shall be such as may be approved by the Director.
(4) Each bottle, jar, drum, cask or receptacle, containing ordinary denatured spirit of Indian manufacturing kept for sale shall be conspicuously labelled or branded with the words "Ordinary denatured spirit manufactured in India".
सामान्य विप्रकृत मद्यार्क किरकोळ परवानाधारक किंवा घाऊक परवानाधारकाद्वारे सीलबंद बाटल्या, भांडे, ड्रम किंवा पिंपांमध्ये वगळता विक्री किंवा विक्रीसाठी प्रदर्शित केला जाणार नाही.
विक्रीसाठी असलेल्या विप्रकृत मद्यार्क असलेल्या सर्व बाटल्या, भांडे, ड्रम किंवा पिंपांवर लाल रंगात मुद्रित आणि कवटी आणि क्रॉस-बोन असलेले लेबल असेल.
"विष" हा शब्द लाल रंगात ठळक अक्षरात वरती दिसेल आणि त्याखाली "आंतरिक सेवनासाठी नाही" हे शब्द दिसतील.
विक्रीसाठी ठेवलेल्या भारतीय उत्पादनाच्या सामान्य विप्रकृत मद्यार्क असलेल्या प्रत्येक बाटली, भांडे, ड्रम, पिंप किंवा पात्रावर ठळकपणे लेबल लावले जाईल.
The wholesale licensee or the retail licensee
45. The wholesale licensee or the retail licensee—
(1) shall not, except with the written permission of the Collector, keep, sell or expose for sale, spirits, whether or foreign or Indian manufacture of any kind or strength which he is not authorised to sell under this licence;
(2) shall not keep his licensed premises or godown open, or sell ordinary denatured spirit there in, before 6° clock a.m. (standard time) and after 9° clock p.m. (standard time);
(3) shall carry on the business of selling ordinary denatured spirit either personally or by an agent or servant duly authorised by him in this behalf by a written nokarnama signed by himself and countersigned by a Prohibition Officer not lower in rank than a Sub-Inspector of State Excise, provided that any such nokarnama signed by the licensee shall also be valid unless and until counter-signature is refused. If for any reason the Collector orders the withdrawal of any nokarnama issued by the licensee, the nokarnama shall be forthwith withdrawn. For every nokarnama issued by him the licensee shall pay a fee of Re. 10. No nokarnama shall be issued to any person under twenty-one years of age;
(6) shall at all reasonable times keep open the account book, requisitions, passes, customs documents, the licensed premises and the stock of ordinary denatured spirit kept there in for the inspection by the Commissioner, Collector; Superintendent, District Inspector, or any other officer empowered under section 122 of the Act;
(7) shall keep a visit book at his licensed premises for the use of the inspecting officers, the book being paged and stamped with the seal of the Superintendent/ Mamlatdar/Tahsildar/Mahalkari;
(8) shall not, without the permission of the Collector sell, transfer or sub-let the privilege of sale granted to him by his licence nor shall he in connection with the exercise of the said right enter into any agreement of arrangement which, in the opinion of the Collector, is of the nature of a sub-lease;
(9) shall not admit any persons as his partner for the purpose of the licence unless the partnership has been declared to the Collector before the licence is granted and the names of the partners have been entered jointly in the licence or if the partnership is entered into after the granting of the licence, unless the Collector agrees on application made to him to alter the licence and to add the names of the partners in the licence;
(10) shall not use denatured spirit in any art or industry or for any other purpose without the permission of the Commissioner;
(11) shall abide by the provisions of the Act and the rules, regulations and orders made there under and the conditions of his licence;
(12) shall comply with all lawful orders issued from time to time by the Commissioner, the Collector or the Superintendent.
४५. घाऊक परवानाधारक किंवा किरकोळ परवानाधारक—
जिल्हाधिकाऱ्यांच्या लेखी परवानगीशिवाय, कोणत्याही प्रकारचे विदेशी किंवा भारतीय उत्पादनाचे मद्य ठेवणार नाही, विकणार नाही किंवा विक्रीसाठी प्रदर्शित करणार नाही.
सकाळी ६ वाजण्यापूर्वी (मानक वेळ) आणि रात्री ९ वाजण्यानंतर त्याचा परवानाधारक परिसर किंवा गोदाम उघडे ठेवणार नाही किंवा त्यात सामान्य विप्रकृत मद्यार्क विकणार नाही.
सामान्य विप्रकृत मद्यार्क विक्रीचा व्यवसाय वैयक्तिकरित्या किंवा त्याने त्या संबंधात अधिकृत केलेल्या प्रतिनिधी किंवा नोकराद्वारे चालवेल.
नियम ४५-A किंवा ४५-B अंतर्गत विहित हिशेब त्याच्या परवानाधारक परिसरात ठेवेल. हिशेब स्पष्टपणे आणि अचूकपणे लिहिले जातील.
त्याने ठेवलेल्या हिशेबासोबत सामान्य विप्रकृत मद्यार्काशी संबंधित मागणी, वाहतूक पास आणि सीमाशुल्क दस्तऐवजांच्या सर्व काउंटरफॉइल ठेवेल.
सर्व वाजवी वेळी हिशेब पुस्तक, मागण्या, पास, सीमाशुल्क दस्तऐवज, परवानाधारक परिसर आणि सामान्य विप्रकृत मद्यार्काचा साठा तपासणीसाठी खुले ठेवेल.
तपासणी अधिकाऱ्यांच्या वापरासाठी त्याच्या परवानाधारक परिसरात भेट पुस्तक ठेवेल, पुस्तक पृष्ठांकित आणि अधीक्षकांच्या शिक्क्याने मुद्रांकित असेल.
जिल्हाधिकाऱ्यांच्या परवानगीशिवाय, त्याच्या परवान्याद्वारे त्याला दिलेला विक्रीचा विशेषाधिकार विकणार नाही, हस्तांतरित करणार नाही किंवा उप-भाडेपट्टा देणार नाही.
परवाना मंजूर होण्यापूर्वी भागीदारी जिल्हाधिकाऱ्यांना घोषित केली नसल्यास परवान्याच्या उद्देशाने कोणत्याही व्यक्तीला त्याचा भागीदार म्हणून मान्य करणार नाही.
आयुक्तांच्या परवानगीशिवाय कोणत्याही कला किंवा उद्योगात किंवा इतर कोणत्याही उद्देशासाठी विप्रकृत मद्यार्क वापरणार नाही;
कायद्याच्या तरतुदी आणि त्याअंतर्गत बनवलेले नियम, नियमन आणि आदेश आणि त्याच्या परवान्याच्या अटींचे पालन करेल;
आयुक्त, जिल्हाधिकारी किंवा अधीक्षकांनी वेळोवेळी जारी केलेल्या सर्व कायदेशीर आदेशांचे पालन करेल.
A
1[45 A.]1
The wholesale licensee shall maintain accounts of denatured spirit in Form D. S. XXVI. and daily sales register in Form D.S.XXVII. The monthly returns shall be furnished by the licensee to the District State Excise Officer in Form D.S.XXVIII.
घाऊक परवानाधारक D.S.XXVI नमुन्यात विप्रकृत मद्यार्काचे हिशेब आणि D.S.XXVII नमुन्यात दैनंदिन विक्री नोंदवही ठेवेल. मासिक विवरणे जिल्हा राज्य उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याला सादर केली जातील.
---
**विस्तृत समजावणी:**
• **हिशेब ठेवणे (Accounts)** — जो wholesale licensee दारू विकतो त्याला Form D.S.XXVI मध्ये विप्रकृत मद्यार्क (denatured spirit) चे सविस्तर हिशेब ठेवावे लागतो.
- उदा., किती लीटर मद्यार्क खरेदी केले, किती वापरले, किती राहिले — हे सब काही लिहून ठेवावे.
• **दैनंदिन विक्री नोंदवही (Daily Sales Register)** — Form D.S.XXVII मध्ये प्रत्येक दिनाची विक्री नोंदवही ठेवावी लागते.
- उदा., सोमवारी किती बिकले, मंगळवारी किती बिकले — दिनदिनाचा रेकॉर्ड.
• **मासिक विवरणे सादर करणे (Monthly Returns)** — महिन्याच्या शेवटी या सब्बै हिशेब Form D.S.XXVIII मध्ये भरून District State Excise Officer को सादर करावे लागते.
- उदा., जानेवारीचे हिशेब फेब्रुवारी 5 तारखेपर्यंत सादर करावे.
**का करावे लागते?** — सरकारला हवे असते की दारूचा कोठला सुद्धा ट्रॅक मिळावा. कोणी गैरकायदेशीर दारू तरी विकत नाही हे पाहायचे असते.
**दंड:** हे नियम मोडले तर ₹500 किंवा अधिक दंड, किंवा licence रद्द होऊ शकते.
B
1[45 B.]1
The retail denatured spirit licensee shall maintain accounts of denatured spirit in Form D.S.XXIX, and daily sales register in Form D.S.XXX. The monthly returns shall be furnished by the licensee to the District State Excise Officer in Form D.S.XXXI.]
किरकोळ विप्रकृत मद्यार्क परवानाधारक D.S.XXIX नमुन्यात विप्रकृत मद्यार्काचे हिशेब आणि D.S.XXX नमुन्यात दैनंदिन विक्री नोंदवही ठेवेल.
**विस्तारातून समजा:**
**हिशेब ठेवणे (Form D.S. XXIX):**
- जर तुमच्याकडे denatured spirit विकण्याचा licence असेल तर तुम्हाला दारूचा संपूर्ण हिशेब Form D.S. XXIX मध्ये लिहावा लागतो.
- कितीचे खरेदी केले, कितीचे विक्री झाले, स्टॉकमध्ये किती राहिलं — हे सब लिहावे लागते.
**दैनंदिन विक्री नोंदवही (Form D.S. XXX):**
- दरोज कितीला विक्री झाली, कोणकोणाला विकलं — हे सब Form D.S. XXX मध्ये नोंदवायचे असते.
- हे नोंदवही रोज (दैनिक) भरायचे असते.
**महिन्याच्या अहवालाची खबरदारी (Form D.S. XXXI):**
- महिनाभर जो हिशेब-किताब केला, त्याचा summary तुम्हाला District State Excise Officer कडे Form D.S. XXXI मध्ये पाठवायचा असते.
- हा अहवाल महिन्याच्या शेवटी किंवा निर्धारित वेळेत पाठवायचा असतो.
**सोप्या भाषेत:** हे फॉर्म भरणे म्हणजे तुमचा "डायरी" असतो — Excise Officer याला तुमच्या दारू व्यवसायाचे रेकॉर्ड दाखवायचे असते.
46.
The privileges of purchase and possession of ordinary denatured spirit granted under the licence to the wholesale licensee or the retail licensee shall extent only so far as they are incidental to its sale at the licensed premises.
घाऊक परवानाधारक किंवा किरकोळ परवानाधारकाला परवान्याअंतर्गत दिलेले सामान्य विप्रकृत मद्यार्काच्या खरेदी आणि ताब्याचे विशेषाधिकार विक्रीच्या उद्देशासाठी आवश्यक असेपर्यंतच विस्तारित असतील.
दारू विक्री करण्याचा licence असेल, तर तुम्ही फक्त विक्रीसाठी आवश्यक असेल तितकाच दारू खरेदी आणि ताब्यात ठेवू शकता — दुसऱ्या कामासाठी नाही.
---
**विस्तृत समजावून:**
• **licence धारकांना कोण मिळतात?** — घाऊक licence किंवा किरकोळ licence असलेल्या दुकानदारांना.
• **विशेषाधिकार म्हणजे काय?** — तुम्हाला दारू खरेदी करण्याचा आणि दुकानात ठेवून ताब्यात असण्याचा अधिकार.
• **पण मर्यादा आहे:** — हा अधिकार फक्त **दारूची विक्री करण्यासाठी** इतका मर्यादित आहे.
• **उदाहरण:** जर तुमच्याकडे whisky विक्री करण्याचा licence आहे, तर तुम्ही विक्रीसाठी whisky स्टॉक करू शकता. पण तुम्ही त्या दारूचा स्वतः वापर करू शकत नाही, किंवा दुसऱ्या गोदामात साठ ठेवू शकत नाही.
• **साधारण विप्रकृत दारू (Denatured Spirit)?** — हे तोय दारू आहे, पण त्यात काहीतरी मिश्रण केलेले असते जेणे करून हे पिण्यासाठी विषारी बनते. त्याचा उपयोग केवळ औद्योगिक किंवा यांत्रिक कामांसाठी होतो.
• **शक्तीचे उल्लंघन?** — जर तुम्ही licence च्या शर्तीलाच विरुद्ध दारू ठेवले किंवा विक्रीशिवाय दुसऱ्या कारणासाठी ताब्यात गेल्यास दंड होऊ शकतो.
47.
Notwithstanding anything contained in rule 36, the Collector may, with the previous permission of the Commissioner, permit any wholesale licensee 3[or retail licensee]3 to sell 3[specially denatured spirit]3 as a special case by making an endorsement to that effect on the licence, and the provisions of rules 38 to 46 and Form D.S.VI, 3[D.S.VII]3 shall, so far as may be, apply to the sale of such spirit.
नियम ३६ मध्ये काहीही असले तरी, जिल्हाधिकारी, आयुक्तांच्या पूर्व परवानगीने, कोणत्याही घाऊक परवानाधारक किंवा किरकोळ परवानाधारकाला विशेष विप्रकृत मद्यार्क विकण्याची परवानगी देऊ शकतात.
---
**विस्तृत समजावणी:**
• **कोण परवानगी देतो?** - जिल्हाधिकारी (Collector) परंतु आयुक्त (Commissioner) यांच्या परवानगीशिवाय नाही।
• **कोणाला परवानगी मिळते?** - घाऊक दारूविक्रेता (wholesale licensee) किंवा किरकोळ दारूविक्रेता (retail licensee)।
• **काय विकू शकतात?** - "विशेष विप्रकृत मद्यार्क" म्हणजे खास प्रकारची दारू जी विशेष उद्देशांसाठी बनविली जाते (उदा., औद्योगिक वापर किंवा रासायनिक उद्देश)।
• **हे कसे होते?** - Collector licence मध्ये एक नोंद (endorsement) करून हे काम करतो। म्हणजे तुमच्या licence मधून "या व्यक्तीला विशेष दारू विकण्याची परवानगी आहे" असे लिहून दिलं जातं।
• **नियमांचा पालन** - जेव्हा हे विशेष दारू विकले जातं तेव्हा नियम 38 ते 46 आणि निर्धारित Form (D.S. VI, D.S. VII) यांचे पालन करावं लागतं। म्हणजे साधारण दारू विक्रयासारखेच नियम लागू होतात।
• **विशेष परिस्थिती** - हे Rule 36 चे अपवाद आहे। म्हणजे सामान्य नियमांतून बाहेर गेलेल्या विशेष परिस्थितीत असा अनुमती दिली जाऊ शकते।
**सरळ भाषेत:** आयुक्तांची मंजुरी मिळालीच तर तुमच्या दारुचे license मध्ये एक टिप्पणी करून तुम्हाला विशेष दारू विकू दिलं जाऊ शकतं।
48.
Except as permitted by his licence or permit, no person shall transport denatured spirit without a pass.
त्याच्या परवान्याद्वारे किंवा परमिटद्वारे परवानगी वगळता, कोणतीही व्यक्ती पासशिवाय विप्रकृत मद्यार्काची वाहतूक करणार नाही.
---
**विस्तृत स्पष्टीकरण:**
**Rule 48 काय म्हणतो:**
• विप्रकृत दारू (denatured spirit) = हा एक विशेष प्रकारचा औद्योगिक दारू आहे, ज्यामध्ये जहर मिसळलेला असतो. याचा वापर पेंट, सफाई किंवा औद्योगिक कामासाठी होतो — पिण्यासाठी नाही.
• **Pass = परवाना** — जर तुम्हाला विप्रकृत दारू एका जागेतून दुसऱ्या जागेवर हलवायचं असेल, तर तुम्हाला Collector किंवा संबंधित अधिकारीकडून **pass** (परवाना) मिळवून घेणं गरजेचं आहे.
• **Exception (अपवाद):** जर तुमच्याकडे आधीच **licence** (दीर्घकालीन परवाना) किंवा **permit** (अस्थायी परवाना) असेल, तर तुम्ही त्याच शर्तीनुसार दारू हलवू शकता — अलग pass घेण्याची गरज नाही.
**सोप्या उदाहरणाने:**
उदा., जर तुमच्याकडे दारूचा दुकान license आहे, तर तुम्ही licence मध्ये दिलेल्या नियमांनुसार दारू हलवू शकता. पण जर licence नाही, तर हरेक वेळी नवीन pass लागेल.
**दंड:** Pass विना दारू हलवल्यास अधिकारी तुमचा दारू जप्त करू शकतात आणि दंड ठोठावू शकतात.
49.
Any person desiring to transport denatured spirit shall apply for a pass in that behalf to the Collector or any other officer authorised to grant such pass. The application shall be in the following form:
From
Licence No
Dated this
To
We have to request you to kindly grant us a transport pass to supply 2[litres]2 /bottles of ordinary denatured spirit to
........................................................... at and oblige.
The countersigned requisition is attached hereto.
Thanking you,
Yours faithfully;
विप्रकृत मद्यार्काची वाहतूक करू इच्छिणारी कोणतीही व्यक्ती त्या संबंधात पाससाठी जिल्हाधिकारी किंवा असा पास मंजूर करण्यास अधिकृत इतर अधिकाऱ्याकडे अर्ज करेल.
विप्रकृत मद्यार्क (denatured spirit) एका जागेहून दुसऱ्या जागेला वाहून नेण्यासाठी Collector किंवा अधिकृत अधिकाऱ्याकडून transport pass घेणे आवश्यक आहे.
---
**विस्तृत स्पष्टीकरण:**
**हे नियम कोणासाठी आहे?**
जर तुम्हाला विप्रकृत मद्यार्क (denatured spirit) एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणाला वाहून नेायचे असेल, तर तुम्हाला सरकारी परवानगी (transport pass) लागणार आहे.
**परवानगी कसे मिळवायची?**
• तुम्हाला **Collector** किंवा **त्यांच्या अधिकृत अधिकाऱ्याकडे** अर्ज (application) करावा लागेल
• अर्जावरून असे माहिती असली पाहिजे:
- तुमचा licence नंबर
- किती लिटर किंवा बाटल्या विप्रकृत मद्यार्क वाहून नायची आहे
- कोठून कोठे वाहून नायचे आहे (उदा., आपला गोदाम → ग्राहकाची दुकान)
- वाहतूकीचा उद्देश्य (काय काम करायचे)
**अर्जात काय चाहिये?**
• तुमचे licence विवरण
• वाहून नायच्या मद्यार्काचे प्रमाण (litres किंवा bottles)
• गंतव्य स्थान (कोणाच्या कडे जाणार आहे)
• तुमचा आणि संबंधित व्यक्तीचा स्वाक्षर (countersigned requisition)
**सरल शब्दांत:**
दारूची वाहतूक करताना आपल्याला सरकारी "green light" मिळणे गरजेचे आहे. बिना या परवानगीचे वाहून नेणे कायदेविरुद्ध आहे.
50.
If the Collector or the officer authorised to grant such passes, after making such inquiries as be deems necessary, is satisfied that there is no objection to grant the pass applied for, he may grant the applicant a pass in Form D. S. IX. The pass shall be in 444 parts and shall be dealt with as under:
Part I shall be recorded in the office of the State Excise Officer granting the pass.
Part II shall be forwarded to the licence-holder from whom the denatured spirit is to be obtained.
Part III shall be handed over to the transporter to accompany the consignment and shall be recorded in the licensed premises of the purchaser.
Part IV shall be forwarded to the State Excise Officer of the place to which denatured spirit is to be transported:
Provided that no such pass shall be granted for the transport of denatured spirit manufactured or stored in any distillery, bonded warehouse, bonded laboratory or bonded manufactory in the 1[State of Maharashtra]1 from such distillery, warehouse laboratory or manufatory for the transport of denatured spirit form any Custom House, at any Port, Land Custom Station or Airport, unless 2[administrative fee at the rate of [Thirty] paise per litre]2 of denatured spirit to be so transported has been paid by the applicant.
जिल्हाधिकारी किंवा असे पास मंजूर करण्यास अधिकृत अधिकाऱ्याने, त्याला आवश्यक वाटतील अशा चौकशा केल्यानंतर, अर्जित पास मंजूर करण्यास कोणतीही आक्षेप नसल्याची खात्री झाल्यास, तो पास मंजूर करू शकेल.
Denatured spirit (खराब दारू) एका जागेहून दुसऱ्या जागेवर नेण्यासाठी Collector किंवा अधिकृत अधिकारी Form D.S. IX मध्ये 4 भागांचा pass देतात.
विस्तृत माहिती:
**Pass कोणी मिळतो?**
जर Collector किंवा अधिकृत अधिकारीला चौकशी केल्यानंतर संतोष आला की कोणतीही समस्या नाही, तर तुम्हाला pass दिला जातो.
**Pass ४ भागांमध्ये विभागलेला असतो:**
• **Part I** – State Excise Officer च्या कार्यालयात रेकॉर्ड केला जातो (ज्याने pass दिलेला)
• **Part II** – ज्या व्यक्तीकडे denatured spirit आहे त्या licence-holder ला पाठवला जातो
• **Part III** – जो माल नेणारा आहे (transporter) तो घेतो आणि खरेदी केलेल्या (purchaser) premises मध्ये रेकॉर्ड केला जातो
• **Part IV** – Spirit ज्या जागेला नेली जाणार आहे त्या State Excise Officer ला पाठवला जातो
**महत्वाचा नियम:**
Maharashtra मधील कोणत्याही distillery, bonded warehouse, bonded laboratory किंवा bonded manufactory मधून spirit नेण्यासाठी तुम्हाला **30 पैसे प्रति लिटर** (administrative fee) भरावे लागते.
उदा., जर तुम्ही 100 लिटर spirit नेत असाल तर 30 रुपये fee भरावे लागेल.
**फक्त Exception:** Custom House, Port, Land Custom Station किंवा Airport मधून नेण्याचा भिन्न नियम असू शकतो.
(1) Where a holder of a licence in Form D.S.VI desires to export under claim for refund of transport fee any quantity of ordinary denatured spirit on which such fee has already been paid, he shall present an application in Form XXXIV to the District Prohibition and Excise Officer concerned.
(2) The District State Excise Officer shall, on receipt of an application under sub-rule (1), check the particulars mentioned in Part A of the application with the help of documents produced by the applicant, and if he finds that the particulars are correct, he shall enter the particulars so checked in the form of register No. D. S. XXXV and sign Part B of the application. He shall then hand over the application to the applicant.
(3) The application claiming the refund of transport fee shall, after the consignment is received at the place of import, get Part C of the application signed by the Excise authority in whose jurisdiction the place of import is situated, and present it to the District State Excise Officer concerned in this State.
(4) On receipt of the application duly endorsed by the Excise Authority of the importing State, the District State Excise Officer shall prefer the necessary refund bill for verification to the concerned Treasury Officer who shall return it to the District Prohibition and Excise Officer.
(5) On receipt of the refund bill from the Treasury Officer duly verified, the District State Excise Officer shall obtain the applicant's signature on the refund bill in token of having received the payment, and forward the bill for Collector's sanction.
(6) When the refund bill is received back from the Collector by the District State Excise Officer, it shall be presented to the Treasury Officer concerned for encashment.
(7) On the bill being encashed, the District State Excise Officer shall immediately ask the applicant in writing to collect the amount from him.
(8) Before the payment is made to the applicant, the register in form D.S. XXXV shall be duly completed.
D.S.VI नमुन्यात परवाना धारक वाहतूक शुल्काच्या परताव्याच्या दाव्यासह सामान्य विप्रकृत मद्यार्काची कोणतीही मात्रा निर्यात करू इच्छित असल्यास...
जिल्हा राज्य उत्पादन शुल्क अधिकारी, उप-नियम (१) अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, अर्जाच्या भाग A मध्ये नमूद तपशील तपासेल...
आयात स्थळी खेप प्राप्त झाल्यानंतर, वाहतूक शुल्काच्या परताव्याचा दावा करणारा अर्ज अर्जाचा भाग C मिळवेल...
आयात करणाऱ्या राज्याच्या उत्पादन शुल्क प्राधिकाऱ्याने योग्यरित्या समर्थित अर्ज प्राप्त झाल्यावर, जिल्हा राज्य उत्पादन शुल्क अधिकारी आवश्यक प्रक्रिया करेल...
खजिना अधिकाऱ्याकडून योग्यरित्या सत्यापित परतावा बिल प्राप्त झाल्यावर, जिल्हा राज्य उत्पादन शुल्क अधिकारी अर्जदाराची स्वाक्षरी घेईल...
जिल्हा राज्य उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याला जिल्हाधिकाऱ्यांकडून परतावा बिल परत मिळाल्यावर, ते संबंधित खजिना अधिकाऱ्याकडे सादर केले जाईल...
बिल वटवल्यानंतर, जिल्हा राज्य उत्पादन शुल्क अधिकारी लगेच अर्जदाराला त्याच्याकडून रक्कम गोळा करण्यास लेखी सांगेल.
अर्जदाराला पैसे देण्यापूर्वी, D.S.XXXV नमुन्यातील नोंदवही योग्यरित्या पूर्ण केली जाईल.
1[50B.]1
No refund shall be allowed—
(i) where the claim is for a refund amounting to less than a sum of Rs. 5 in respect of any single consignment intended to be exported, or
(ii) if the quantity of ordinary denatured spirit in respect of which the refund is claimed is not exported within six months from the date of transport pass under which it is transported nor shall payment be made in respect of any claim if the application in Form D.S. XXXIV duly completed in all respects, is not presented within three months from the date of exportation of ordinary denatured spirit.]
परतावा दिला जाणार नाही:- (i) जेथे दावा निर्यातीसाठी असलेल्या कोणत्याही एकल खेपेच्या संबंधात रु. ५ पेक्षा कमी रकमेच्या परताव्यासाठी आहे, किंवा (ii) जर मात्रा...
विस्तारीत माहिती:
**परतावा कधी मिळणार नाही:**
• जर परताव्याची रक्कम रु. ५ पेक्षा कमी असेल तर परतावा दिला जाणार नाही.
उदा., अगर तुमचा नुकसान फक्त रु. ३ चे झाले, तर तुम्हाला परतावा मिळणार नाही.
• जर तुम्ही spirit निर्यात करायचो असे ठरवले, पण ६ महिन्यांच्या आत तो निर्यात न करता सोडला, तर परतावा मिळणार नाही.
उदा., तुम्हाला permit दिला जाली पण तुम्ही ४ महिने रस्त्यात spirit ठेवून ठेवली आणि हलविले नाही—तर परतावा नाही.
**Form भरणे जरूरी:**
• तुम्हाला Form D.S. XXXIV नावाचा फॉर्म योग्यरित्या भरून spirit निर्यात झाल्यानंतर ३ महिन्यांच्या आत सरकारला देणे आवश्यक आहे.
• जर हा फॉर्म ३ महिन्यानंतर सादर केला तर परतावा मिळणार नाही, भले ही तुमचे हक्क असले.
**सरळ भाषेत:**
Government तुम्हाला spirit निर्यातीसाठी help देतं, पण तुम्हाला नियम वेळेवर पाळावे लागतात. रक्कम कमी असेल, मुदत गेली असेल, किंवा फॉर्म उशिरा सादर केला असेल—तर परतावा नाहीच.
51.
Any person desiring to import denatured spirit shall apply to the Collector for an import pass. The application shall contain the following particulars:
(1) Name and address of the applicant;
(2) Form of the licence held under the Act by the applicant and its number and date;
(3) Kind and quantity of denatured spirit to be imported;
(4) Quantity of denatured spirit permitted for possession under the licence;
(5) Place from which denatured spirit is to be imported;
(6) Name and address of the person from whom denatured spirit will be purchased;
(7) Place at which denatured spirit will be kept after its import;
(8) Period for which import pass is required;
(9) Route;
(10) Reasons for importing denatured spirit;
(11) An undertaking in writing to the effect that the applicant will abide by the provisions of the Act, and the rules, regulations and orders made thereunder and the conditions of the pass applied for.
विप्रकृत मद्यार्क आयात करू इच्छिणारी कोणतीही व्यक्ती आयात पाससाठी जिल्हाधिकाऱ्यांकडे अर्ज करेल. अर्जात खालील तपशील असतील: (१) अर्जदाराचे नाव आणि पत्ता...
विप्रकृत दारू (denatured spirit) आयात करायचं असेल तर Collector कडे application द्यावी लागते आणि त्यात तुमचे नाव, licence, दारूचे प्रमाण आणि इतर तपशील लिहावे लागतात.
---
**Rule 51 - विप्रकृत दारू आयात करण्याचा नियम:**
**कोण आवेदन देऊ शकतो?**
जो कोणही व्यक्ती विप्रकृत दारू आयात करू इच्छिते तो Collector कडे लिखित application दे शकतो.
**Application मध्ये काय लिहावे?**
१. **तुमचे नाव आणि पत्ता** - अर्जदाराचा संपूर्ण संपर्क माहिती
२. **तुमचा licence** - तुमच्याकडे कोणता प्रकारचा licence आहे, तिचा नंबर आणि तारीख
३. **कोणती दारू आणि किती?** - कोणत्या प्रकारची विप्रकृत दारू आणि किती प्रमाणात आयात करायचं
४. **licence मधील परवानगी** - तुमच्या licence अंतर्गत तुमच्याला किती दारू ठेवता येते
५. **कुठून आयात करायचं?** - कोणत्या जिल्ह्यातून किंवा राज्यातून मिळवायचं
६. **विक्रेत्याचे तपशील** - कोणाकडून खरेदी करायचं (त्यांचे नाव आणि पत्ता)
७. **साठवण्याचे ठिकाण** - आयात केलेली दारू कुठे ठेवायचं
८. **कालावधी** - कितीकाळासाठी import pass हवेत
९. **मार्ग** - दारू कोणत्या रस्त्यातून आणायचं
१०. **कारण** - विप्रकृत दारू का आयात करायचं (व्यावहारिक कारण)
११. **लेखी प्रतिज्ञा** - "मी कायद्याचे आणि नियमांचे पालन करीन" असे लिहून देणे
---
**सरळ म्हणजे:** तुम्हाला दारू आयात करायचं असेल तर Collector ला पूर्ण माहिती देऊन permission घ्यावी लागते. हे permit मिळेपर्यंत तुम्ही दारू आयात करू शकत नाही.
52.
On receipt of the application under rule 51. the Collector shall make such inquiries as he deems necessary and if he is satisfied that there is no objection to grant the pass applied for, he may grant the applicant such pass in Form D.S.X. 1[on recovery of import fee at the rate of Rs. 1.50 (Rupees one and half only) per litre of denatured spirit to be imported]1. The licensee shall also obtain the requisition and the transport pass as required by rule 38. The pass shall be in three parts and shall be dealt with as under:
Part I shall be kept by the officer granting the pass for his record;
Part II shall be handed over to the importer for sending with the consignment and for record thereafter with his accounts; and
Part III shall be forwarded to the Collector or Chief Excise Authority of the place of export.
नियम ५१ अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, जिल्हाधिकारी त्यांना आवश्यक वाटतील अशा चौकशा करतील आणि जर त्यांची खात्री पटली की अर्जित पास मंजूर करण्यास कोणतीही आक्षेप नाही, तर ते पास मंजूर करू शकतात.
---
**विस्तृत माहिती:**
**नियम ५२ काय सांगतो:**
• Rule 51 अंतर्गत जर कोणी दारू आयात करण्याचा अर्ज दिला, तर Collector त्यांचे अर्ज मिळाल्यावर चौकशा करतो.
• Collector पाहतो की आयातकर्ता भरोसेमंद आहे का, त्यांचे कागदपत्र योग्य आहेत का, कोणतीही समस्या तर नाही का.
• जर सर्व काही ठीक असेल, तर Collector एक **Form DS.X.1** नावाचा पास देतो.
**Fee भरणे:**
• आयातकर्त्याला **प्रति लिटर दारू ₹1.50 fee भरावी लागते**.
उदा., जर तुम्हाला 1,000 लिटर दारू आयात करायचा असेल, तर ₹1,500 भरावे लागतील.
**पासचे तीन भाग:**
पास तीन भागांमध्ये विभागलेला असतो —
1. **भाग १** — Collector त्याच्याकडे रेकॉर्डसाठी ठेवतो.
2. **भाग २** — आयातकर्त्याला दिले जाते. तो हा पास दारूचे डिब्बे/कंटेनरसोबत पाठवतो आणि आपल्या खाते-खर्च रेकॉर्डमध्ये ठेवतो.
3. **भाग ३** — दारू कोणत्या जिल्ह्यातून निर्यात होत आहे, त्या ठिकाणच्या Chief Excise Authority किंवा Collector कडे पाठवला जातो.
**एक महत्वाचा मुद्दा:**
आयातकर्ता Rule 38 मुजबचा requisition आणि transport pass देखील मिळवून घेऊन जावा. (हा नियम 52 व नियम 38 एकत्र काम करतात.)
53.
The importer shall present Part II of the import pass to the Collector or the Chief Excise Authority of the place of export and shall obtain orders of such authority for the supply of denatured spirit to him.
आयातदार आयात पासचा भाग II निर्यात स्थळाच्या जिल्हाधिकारी किंवा मुख्य उत्पादन शुल्क प्राधिकाऱ्याला सादर करेल आणि विप्रकृत मद्यार्काच्या पुरवठ्यासाठी अशा प्राधिकाऱ्याचे आदेश प्राप्त करेल.
जो व्यक्ती विदेशातून denatured spirit (शुद्ध न केलेली दारू) आयात करतो, त्याला निर्यात होणारे देशात Collector किंवा मुख्य उत्पादन शुल्क अधिकारी यांचेकडे import pass चा भाग II (Part II) दाखल करावा लागतो आणि त्या अधिकाऱ्याचे परवानगी/आदेश घेऊन त्याला दारू मिळू शकतो.
विस्तार:
• आयातदारालाई import pass चे दोन भाग असतात - Part I आणि Part II.
• Part II हा निर्यात होणारे देशाच्या (ज्या देशातून दारू येते त्या) Collector किंवा Chief Excise Authority (मुख्य कर अधिकारी) यांच्याकडे जमा केला जाणे आवश्यक आहे.
• या अधिकाऱ्याकडून import pass Part II दाखल केल्यानंतर आयातदारला एक अधिकृत आदेश (order) मिळतो.
• हा आदेश आयातदारला denatured spirit (जो केमिकल्स मिसळून बनवलेला असतो, मानवी पिण्यासाठी नाही) पुरवठ्यासाठी परवानगी देतो.
• म्हणजे, आयातदारला केवळ आयात परवानगी पत्रक असणे पुरेसे नाही - निर्यात देशातील अधिकाऱ्यांकडूनही अनुमती घेणे अत्यावश्यक आहे.
साधी उदाहरणः
जर तुम्ही भारतात denatured spirit आयात करत असाल आणि ते USA वरून येत असेल, तर तुम्हाला अमेरिकेतील सक्षम अधिकाऱ्याकडे हा कागदपत्र (Part II) सादर करावा लागेल आणि त्याची मंजुरी घेणे आवश्यक आहे.
54.
The importer shall get his supply of denatured spirit in casks, drums or receptacles sealed with the seal of the officer of the place of export issuing the denatured spirit, with the quantity and strength of spirit indicated there.
आयातदार त्याचा विप्रकृत मद्यार्काचा पुरवठा निर्यात स्थळाच्या अधिकाऱ्याच्या शिक्क्याने सीलबंद पिंपे, ड्रम किंवा पात्रांमध्ये, मात्रा आणि ताकद दर्शवून प्राप्त करेल.
**विस्तृत समजावून सांग:**
• **कोण करतो हे नियम?** - जो व्यक्ती किंवा कंपनी बाहेरून विप्रकृत मद्यार्क आयात करते (import करते) त्याला हे नियम मानावेत लागतात.
• **कसे आणली पाहिजे?** - विप्रकृत मद्यार्क packing मध्ये आणणे गरजेचे आहे - जसे:
- पिंपे (casks)
- ड्रम (drums)
- इतर पात्रे/डिब्बे
• **सीलबंदी महत्त्वाची का?** - निर्यात करणाऱ्या देशाचा अधिकारी (officer) या डिब्यांना आपल्या शिक्क्याने (seal) बंद करून देतो, ताकि कोणीही रस्त्यात हेराफेरी न करू शकेल.
• **लेबल (शिलालेख) काय असली पाहिजे?** - प्रत्येक डिब्यावर स्पष्टपणे लिहिलेले असली पाहिजे:
- किती प्रमाणात (quantity) - उदा., 100 लिटर
- ताकद किती आहे (strength) - उदा., 80% अल्कोहल
• **का हे महत्त्वाचे?** - यामुळे गुणवत्ता आणि शुद्धता निश्चित होते, आणि सीमाशुल्क अधिकारीला तपासणी करता येते.
**साधारण उदाहरण:** जसे दुकानातून आणल्या जाणाऱ्या दारूच्या बाटलीवर "40% अल्कोहल, 750ml" लिहिलेले असते, तसेच industrial import मध्येही असे असली पाहिजे.
55.
On arrival of the consignment of denatured spirit at the importer's shop or premises the importer shall inform the local1[State Excise Officer]1 about its arrival and shall not interfere with the seals on the casks, drums or receptacles until that officer has verified the contents and the apparent strength, of denatured spirit in each cask, drum or receptacle with the particulars entered in Part II of the import pass and has drawn a sample therefrom for chemical examination.
आयातदाराच्या दुकानात किंवा परिसरात विप्रकृत मद्यार्काची खेप पोहोचल्यावर आयातदार स्थानिक राज्य उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याला त्याच्या आगमनाबद्दल कळवेल आणि त्यांच्या परवानगीशिवाय सीलमध्ये हस्तक्षेप करणार नाही.
विस्तार:
• आयातदार म्हणजे जो व्यक्ती किंवा फर्म विदेशातून दारू आयात करतो.
• जेव्हा दारूची खेप त्याच्या दुकानात किंवा कारखान्यात पोहोचते, लगेच State Excise Officer यांना सूचना द्यावी.
उदा., फोन किंवा अधिकृत पत्र पाठवून.
• दारू ज्या पिपे, ड्रम किंवा कंटेनरमध्ये आहे, त्यावरील सील हे अतिशय महत्वाचे असते.
• अधिकारी येईपर्यंत त्या सीलवर कोणताही हाताटेवणा करू नये, तर्हीसुद्धा नाही.
• State Excise Officer येऊन:
- प्रत्येक पिप्यात किती दारू आहे हे तपासतात
- दारूची ताकद (strength/concentration) तपासतात
- Import pass Part II मध्ये लिहिलेल्या माहितीशी मिलवून पाहतात
- परीक्षणासाठी नमुना घेतात
• जोपर्यंत अधिकाऱ्यांचा हा तपास संपत नाही, तोपर्यंत आयातदार त्या दारूचा वापर किंवा हस्तांतरण करू शकत नाही.
• हा नियम देशात अवैध दारू येणे आणि दारूचे खोटे गुणमान आणि अवैध विक्रय रोखण्यासाठी बनवला आहे.
56.
The importer shall not sell or take out for use any denatured spirit from the consignment unless such 1[State Excise Officer]1 gives him permission to do so after verifying the quality, quantity and strength of the denatured spirit. 2[No such permission shall be given unless the denatured spirit is found, on examination by the Oflficer-in-charge of the Industrial Research Laboratory, Poona or Matunga, to contain the ingredients, according to the proportions prescribed by the State Government in that behalf and to be of a strength of not less than 60° O. P.]2
Provided that such permission may be granted without such examination—
(i) where the denatured spirit has been certified by the ChiefExcise Authority or other competent authority of the State of export to have been denatured under excise supervision so as to conform, in respect of the proportion and nature of the ingredients use, to the 2[ruies made by the State Government in that behalf]2
(ii) where the denatured spirit is exported by firms or companies approved by the Chief Excise Authority of other competent authority of the State of export and is accompanied by a certificate from the Chemical Analyser or Chemical Examiner of the Government of such State to the effect that it has been denatured as afbrsaid provided that the seals on the casks, drums or receptacles containing denatured spirit are found to be intact on arrival at the importer's shop or premises and that the strength of the spirit is not less than 60° O. P.
Provided further that notwithstanding the permisson so granted a sample shail be taken from each cask, drum or receptacle and if such denatured spirit on being analysed and tested by 2[the officer-in-charge of the Industrial Research Laboratory. Poona or Matunga]2 is found to be not properly denatured or to be of less then 60° O. P. in strength the importer shall not make any further sale or use of such denatured spirit All such cases shall be reported to the commissioner for orders for the further disposal of such denatured spirit.
गुणवत्ता, मात्रा आणि पासातील नोंदी पडताळल्यानंतर राज्य उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याने परवानगी दिल्याशिवाय आयातदार खेपमधून कोणताही विप्रकृत मद्यार्क विकणार नाही किंवा वापरासाठी काढणार नाही.
विप्रकृत मद्यार्क (denatured spirit) वापरण्यापूर्वी State Excise Officer ने तपासणी करून परवानगी देणे गरजेचे आहे.
---
**विस्तृत समजावून:**
• जर तुम्ही विप्रकृत मद्यार्क आयात केलेत, तर तुम्ही ते विकू किंवा वापरू शकत नाही जोपर्यंत State Excise Officer ने परवानगी न दे.
• Excise Officer तपासून पाहतो की:
- गुणवत्ता योग्य आहे का?
- मात्रा सांगितल्याइतकी आहे का?
- शक्ती (strength) 600 O.P. किंवा त्यापेक्षा कमी नाही का?
**परवानगी न घेता केव्हा वापर करता येतो:**
• जर निर्यात करणार्या राज्याचा मुख्य Excise Authority किंवा त्यांचा प्रतिनिधी म्हणून सर्टिफिकेट दिलेला असेल की मद्यार्क योग्यरित्या विप्रकृत केला गेला आहे.
• किंवा जर मान्यताप्राप्त कंपनीने भाठ्यांवरील मुहर अखंड असल्याचा आणि ताकद 600 O.P. असल्याचा सर्टिफिकेट दिलेला असेल.
**महत्वाचे नियम:**
• भाठे, ड्रम किंवा पात्रांवरील मुहर अखंड आहेत का हे पहायला हवे.
• प्रत्येक भाठ्यातून नमुना घेऊन Industrial Research Laboratory (पुणे किंवा मातुंगा) मध्ये तपासणी करावी.
• जर तपासणीत असली की मद्यार्क योग्यरित्या विप्रकृत नाही किंवा ताकद 600 O.P. पेक्षा कमी आहे, तर तुम्ही ते विकू किंवा वापरू शकत नाही.
• अशा प्रकरणाची Commissioner ला तक्रार करणे गरजेचे आहे.
57.
Any person desiring to export denatured spirit 3[shall apply for an export pass to the Collector or any other officer authorised to grant such pass]3. The application shall contain the following particulars, namely:
(1) Name and address of the applicant;
(2) Kind and quantity of denatured spirit to be exported;
(3) Kind of licence held by the applicant under these rules with its number and date;
(4) Place from which denatured spirit is to be exported;
(5) Place to which spirit is to be exported;
(6) Name and address of the person to whom denatured spirit is to be consigned;
(7) Number and date of import pass or no-objection certificate granted by the Collector or ChiefExcise Authority at the place of import;
(8) Route;
(9) Period for which the pass is required;
(10) Reasons for exporting denatured spirit;
(11) An undertaking in writing to the effect that the applicant shall abide by the provisions of the Act and the rules, regulations and orders made there under and the conditions of the export pass applied for.
विप्रकृत मद्यार्क निर्यात करू इच्छिणारी कोणतीही व्यक्ती निर्यात पाससाठी जिल्हाधिकारी किंवा असा पास मंजूर करण्यास अधिकृत इतर अधिकाऱ्याकडे अर्ज करेल.
**Application मध्ये काय-काय लिहून द्यावे लागते:**
• **तुमचे नाव व पत्ता** — आप्लिकंटचे संपूर्ण नाव आणि पत्ता
• **कोणती मद्य आणि किती?** — विप्रकृत मद्यार्कचा प्रकार आणि प्रमाण (उदा., 500 लिटर)
• **तुमच्याकडे काय licence आहे?** — तुमच्याकडे असलेल्या licence चा प्रकार, नंबर आणि तारीख
• **कोठून निर्यात करायचे?** — कोणत्या ठिकाणा/warehouse/दुकानातून मद्य निकाल करणार आहो
• **कोठे पाठवायचे?** — निर्यात करताना मद्य कोणत्या ठिकाणी जाणार आहे
• **कोणाला पाठवायचे?** — ज्या व्यक्तीला मद्य पाठवायचे आहे त्याचे नाव व पत्ता
• **आयात पक्षी परवानगी** — जिल्ह्याच्या मुख्य excise अधिकाऱ्याकडून मिळालेल्या import pass किंवा no-objection certificate चा नंबर व तारीख
• **कोणताच मार्ग?** — मद्य कोणत्या मार्गातून जाणार आहे
• **किती दिवस valid असायचा?** — pass कितक्या काळासाठी लागणार आहे
• **का निर्यात करायचे?** — कारण/कारणे सांगायचे
• **हमी देणे** — लिखितरूपे प्रतिज्ञा करावी की कायदा आणि सर्व नियम पाळून निर्यात करेल.
**महत्वाची गोष्ट:** हा application Collector किंवा त्यांनी अधिकृत केलेल्या अधिकाऱ्याकडे जावा लागतो. अर्जासाठी कोणतीही शुल्क नाही पण तुम्हाला सर्व माहिती सत्य आणि स्पष्ट द्यावी लागते.
58.
The applicant shall submit with his application an import pass or no objection certificate granted by the Collector or the Chef Excise Authority of the place of import allowing the import of denatured spirit at such place by the applicant.
अर्जदार त्याच्या अर्जासोबत आयात स्थळाच्या जिल्हाधिकारी किंवा मुख्य उत्पादन शुल्क प्राधिकाऱ्याने मंजूर केलेला आयात पास किंवा ना हरकत प्रमाणपत्र सादर करेल.
डिनेचर्ड स्पिरिट (विषारी केलेली दारू) आयात करायचं असेल तर अर्जदारांनी Collector किंवा Excise अधिकाऱ्याकडून परवानगी घेऊन त्याचा कागदपत्र सादर करावा लागतो.
विस्तार:
• **काय करावे लागतं:**
अर्जदार जेव्हा डिनेचर्ड स्पिरिट आयात करायचा अर्ज देतो, तेव्हा तो अर्ज कसा सादर करावा?
• **कोणकडून परवानगी घ्यायची:**
आयात करणार असल्यास जेथे आयात करायचा आहे त्या ठिकाणाचा Collector किंवा मुख्य Excise अधिकारी (Chef Excise Authority) यांच्याकडून परवानगी घ्यावी लागते.
• **कोणता कागदपत्र हवा:**
दोन पर्यायांपैकी कोणतेही एक:
- **Import pass** (आयात पास) — हा एक विशेष परवानगीपत्र
- **No objection certificate** (ना हरकत प्रमाणपत्र) — असे म्हणजे "आमचा कोणी हरकत नाही, तुम्ही आयात करू शकता"
• **कसे सादर करावे:**
ही परवानगी/प्रमाणपत्र आपल्या मुख्य अर्जासोबत जोडून द्यावी लागते. अन्यथा अर्ज अधूरा मानला जाईल.
• **काय होणार जर न केल्यास:**
परवानगीच्या कागदपत्राशिवाय आयात केल्यास कायदेशीरपणे अयोग्य मानले जाईल आणि गंभीर दंड होऊ शकतो.
59.
On receipt of the application under rule 58, 1[the Collector or the officer authorised to grant the export pass shall make]1 such inquiries as he deems necessary and if he is satisfied that there is no objection to grant the export pass applied fbr, he may grant the applicant a pass in Form D. S. XI. The export pass applied for the 2[may on recovery ofan export fee at the rate of]2 3[rupee one and fifty paise per bulk litres]3 of denatured spirit to be exported] grant the applicant a pass in Form D.S.XI, The export pass shall be in the four parts which shall be dealt with as under:
Part I shall be kept for record in the office of1[the officer granting the pass,]1
Part II shall be handed over to the exporter for record with his accounts,
Part III shall be handed over to the exporter fbr sending with the consignment and thereafter to be kept by the person receiving denatured spirit, and
Part IV shall be forwarded to the Collector or the ChiefExcise Authority of the place to which denatured spirit is to be exported.
नियम ५८ अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, जिल्हाधिकारी किंवा निर्यात पास मंजूर करण्यास अधिकृत अधिकारी त्याला आवश्यक वाटतील अशा चौकशा करेल आणि अर्जित पास मंजूर करण्यास कोणतीही आक्षेप नसल्याची खात्री झाल्यास...
जर कोई दारू निर्यात करायला अर्ज दिला तर Collector ते check करून, fee घेऊन पास देतो — आणि तो पास ४ भागात विभागून अलग अलग जागी जातो.
---
विस्तृत समजावणी:
**अर्ज मंजूर करण्याची प्रक्रिया:**
• नियम ५८ अंतर्गत दारू निर्यात करण्याचा अर्ज Collector किंवा अधिकृत अधिकारीकडे येतो.
• अधिकारी त्याबद्दल आवश्यक तपासणी करतो — कायदेशीर आहे का, सब्जेक्ट ठीक आहे का हे पहातो.
• अगर सर्व काही ठीक असेल तर पास मंजूर केला जातो.
**Fee भरावी लागते:**
• निर्यात पास मिळवायला ₹1.50 (एक रुपये आणि पन्नास पैसे) प्रति bulk litre दराने fee भरावी लागते.
• उदा., जर १००० लिटर दारू निर्यात करायचे असेल तर १००० × १.५० = ₹१५०० fee भरावे लागेल.
**Passe के ४ भाग आणि त्यांना कोठे जावे:**
१. **Part I** → Collector किंवा pass देणाऱ्या अधिकाऱ्याच्या ऑफिसमध्ये रिकॉर्डसाठी ठेवला जातो.
२. **Part II** → निर्यातकर्त्याला दिला जातो — तो त्याच्या खातामध्ये ठेवतो.
३. **Part III** → निर्यातकर्त्याला दिला जातो — तो माल पाठवताना सोबत पाठवतो. जो व्यक्ती दारू प्राप्त करतो, तो हा पास ठेवतो.
४. **Part IV** → जिल्ह्याच्या Collector किंवा मुख्य Excise अधिकाऱ्याकडे पाठवला जातो — जेथे दारू जायचे आहे.
**एक उदाहरण:**
तुम्ही महाराष्ट्रातून दारू गुजरातला पाठवायचे ठरवले. तर Part IV गुजरातच्या Collector किंवा Excise अधिकाऱ्याकडे जाईल.
60.
The exporter shall take all reasonable precautions so that the denatured spirit exported by him reaches is destination without being tampered with in transit.
निर्यातदार त्याने निर्यात केलेला विप्रकृत मद्यार्क वाहतुकीत छेडछाड न होता गंतव्य स्थानी पोहोचेल याची खात्री करण्यासाठी सर्व वाजवी खबरदारी घेईल.
---
**तपशीलवार समजा:**
• **निर्यातदार कोण?** - जो व्यक्ती किंवा कंपनी विप्रकृत दारू दुसऱ्या राज्य किंवा देशात पाठवतात.
• **विप्रकृत दारू म्हणजे काय?** - दारू जिला जाड किंवा विषारी वस्तू मिसळली असते, जेणे करून ते पिता येत नाही. हा दारू औद्योगिक कामांसाठी वापरलाय जातो.
• **"वाजवी खबरदारी" म्हणजे काय?** - निर्यातदारने हे करायचे असते:
- मजबूत डब्बे/डिब्बे वापरणे
- योग्य लेबलिंग आणि सीलिंग करणे
- विश्वस्त वाहतूक व्यवस्था निवडणे
- वाटेत कोणी छेडछाड न करू शकेल याची काळजी घेणे
• **छेडछाड न होणे म्हणजे?** - दारू चोरी न व्हावे, कोणी मिसळले वस्तू न टाकू द्यावे, डब्बा न तुटू द्यावे.
• **गंतव्य स्थान म्हणजे?** - जिथे हा दारू पोहोचायचा आहे (दुसरा city, state किंवा country).
• **जबाबदारी:** जर निर्यातदार ही खबरदारी न घेतली आणि वाटेत दारू खराब झाली, तर निर्यातदार दोषी ठरू शकतो.
4[61.]4
The exporter shall produce before the Collector 1[or, as the case may be, the officere granting the pass]1, within three month from date of export of denatured spirit an acknowledgment of its receipt of the person receiving it countersigned by the officer in whose jurisdiction the importer's licenced premises are situated.]
निर्यातदार विप्रकृत मद्यार्क निर्यात केल्याच्या तारखेपासून तीन महिन्यांच्या आत जिल्हाधिकारी किंवा पास मंजूर करणाऱ्या अधिकाऱ्यासमोर प्राप्तीची पावती सादर करेल.
---
**विस्तृत समजावणी:**
• **कोणाला करायचे?** - जो व्यक्ती विप्रकृत दारू (denatured spirit) दुसऱ्या ठिकाणी पाठवतो (निर्यात करतो), त्याला हे करायचे आहे.
• **काय करायचे?** - दारू पाठवल्यानंतर ती दारू दुसऱ्या ठिकाणी कोणी प्राप्त केली याची पावती आणून दाखल करायची.
• **कोणासमोर?** - Collector किंवा जिल्हा अधिकारी, किंवा ज्याने निर्यात करण्यासाठी permission (pass) दिली असेल तो अधिकारी.
• **कधीपर्यंत?** - दारू पाठवल्याच्या तारखेपासून **तीन महिन्यांच्या आत**.
• **कागदपत्र कसा असायला हवा?** -
- प्राप्तीची पावती (acknowledgment) असायली हवी
- ज्या व्यक्तीने दारू प्राप्त केली तिने साक्षर केली असायली हवी
- ज्या अधिकाऱ्यांच्या परिसरामध्ये दारू प्राप्त झाली (import हुई), त्या अधिकाऱ्यानेही काउंटर-साक्षर केली असायली हवी
• **उदा.,** तुम्ही मुंबई येथून पुणे येथे विप्रकृत दारू पाठवली, तर पुण्यातील अधिकारीने "होय, मी दारू घेतली" असे पावती साक्षरित केली हवी, आणि तुम्हाला तीन महिन्यांच्या आत ती पावती Collector समोर दाखल करायली हवी.
62.
Notwithstanding anything contained in the foregoing rules, the permits and licences fbr the possession and use of denatured spirit or fbr the sale lof denatured spirit or for the manufacture of denatured spirit granted before the commencement of these rules and in operation before such commencement shall be deemed to be granted under the corresponding provisions of these rule and shall continue to remain in force, until they are renewed under these rules or until the period of their currency is over, whichever is earlier.
वरील नियमांमध्ये काहीही असले तरी, विप्रकृत मद्यार्काचा ताबा आणि वापरासाठी किंवा विप्रकृत मद्यार्काच्या विक्रीसाठी किंवा विप्रकृत मद्यार्काच्या उत्पादनासाठी परवाने आणि परमिट...
---
**विस्तृत समजावणी:**
• **जुन्या licence आणि permit चालू राहतात** — या नियमांच्या सुरुवातीच्या आधी जे कोणी denatured spirit (विप्रकृत दारू) ठेवण्यास, विकण्यास किंवा बनवण्यासाठी परमिट/licence घेतले होते, ते licence अजूनही वैध मानले जाते.
• **नवीन नियमांचे अनुप्रयोग** — हे जुने licence अब्जसे नवीन नियमांच्या अंतर्गत दिलेले असल्यासारखे मानावेत. म्हणजे नियम बदलले, पण licence हरकतीचे नाहीत.
• **कधी संपतात?** — असे जुने licence दोन परिस्थितीत संपतात:
- नवीन नियमांच्या मतीने नवीकरण न होत (म्हणजे नवीकरणाचा फॉर्म न भरल्यास), किंवा
- त्यांची मुळीची मुदत संपली, **वेळीस कोणते आधी घडले**
• **व्यावहारिक उदाहरण** — उदा., जर तुमच्याकडे 2020 मध्ये 5 वर्षांचा licence होता, तर तो 2025 मध्ये संपेल. पण जर तुम्ही 2024 मध्ये नवीकरण करवून घेतले, तर तो 2030 पर्यंत चालू राहील.
हा नियम म्हणजे **पुरातन अधिकारांचे संरक्षण** — पुराना कायदा बदलला तरी लोकांचे जुने हक्क न हरवतील.
[See rule 25 (2)]
Licence for the possession of ordinary denatured spirit for medical use by registered medical practitioners.
See rule 26 (3)
Licence for the possession transport and use of ordinary denatured spirit for bona fide medical, scientific and educational purposes.
See rule 26 (3)
Licence for the possession and use of ordinary denatured spirit for bonafide purposes of art, industry 1[not being an industry engaged in manufacturing denatured spirituous preparations] or profession.
See rule 33
Licence for the wholesale sale of ordinary denatured spirit
See rule 35
Licence for the retail sale of ordinary denatured spirit.
(See rules 38 and 43)
Requisition for ordinary denatured spirit Wholesaler(s) by Retailer(s) User(s)
See rule 18 (3)
Register of Vat Account of rectified spirit intended for denaturation
See rule 18 (3)
Register Showing the Stock Account of rectified spirit intended for denaturation
See rule 18 (3)
Register of issues of denatured spirit to shops or manufactactories for bonded Warehouse
See rule 18 (4)
Monthly return of stock account of rectified spirit intended for denaturation for the month of 19
See rule 18 (4)
Monthly return of stock account of denatured spirit for the month
See rule 18 (7)
Register of issues under bond (duty free) and to Government liquors warehouses
See rule 30 (i)
Register of account of denatured spirit used for Art, Industry (not being an industry engaged in manufacturing denatured spirituous preparations) or profession during the month
See rule 45-A
Register of accounts of Denatured Spirit received and sold by wholesale during the month
See rule 45-A
Register of daily sale transactions of Denatured Spirit made by wholesale during the month
See rule 45-A
Monthly return showing the receipt and sale by wholesale of Denatured Spirit during the month
See rule 45-B
Register of accounts of denatured spirit received and sold by retail during the month
See rule 45-B
Register of daily sale transactions of denatured spirit made by retail during the month
See rule 45-B
Monthly return showing the receipts and sale by retail of Denatured Spirit during the month
See condition 10 of Form D. S. IV
Register of accounts of Denatured Spirit used for bonafide Medical, Scientific and Educational purposes during the month
See rule 50-A (i)
Application for the refund of Transport Fee
See rule 50-A (2)
see rule 5
Licence for the denaturation of Indian-made rectified spirit including absolute alcohol under bond, and for the sale of denatured spirit from the warehouse.
see rule 59
Pass for export of denatured spirit from the 1[State of Maharashtra]