HOMETHE BOMBAY NEERA RULES, 1951
View all order & notifications Forms / Schedules
G. N., R. D. NO. 3838/45, dated 26th June, 1951
📜 ORIGIN: G. N., R. D. No. 3838/45, dated 26th June, 1951.
✅ STATUS: In force, as amended.
📖 PRINTED MANUAL REFERENCE: Printed 2023 Excise Manual, page 127.
CHAPTER IV — NEERA
G.N., R.D. No. 3838/45, dated 26th June 1951 (B.G., Pt. IV-B, p. 1796)
Complete list of 24 amendments (1953-1994) is in the printed manual at pdf p.127-128. Key amendments: G.N. of 25-7-1963 (fn 1), G.N. of 14-3-1963 (fn 2).
In exercise of the powers conferred by Section 143 of the Bombay Prohibition Act, 1949 (Bom. XXV of 1949), and in supersession of Government Notification in the Revenue Department No. 3838/45, dated the 21st January 1949, the Government of Bombay is pleased to make the following rules, namely :
📋 AT A GLANCE: These Rules govern the production, manufacture, storage, transport, sale, and consumption of neera, a non-intoxicating beverage derived from palm trees, under the Bombay Prohibition Act. The Rules establish licensing requirements, permit procedures, and regulatory standards for neera dealers, manufacturers, and retailers operating within the jurisdiction, prescribing conditions for quality control and enforcement mechanisms to ensure compliance with prohibition legislation.
- Amended by Amended by G N., R. D. No. NRA. 1053-dated 5th December 1953 (B.G, Pt. IV-B p. 2504)., dated 5th December 1953.
- Amended by G. N., R. D. No. NRA. 1053, dated 8th December 1953 — 1.
- Amended by G. N., R. D. No. NRA. 1154-, dated 9th July 1955 — 2.
- Amended by G. N., R. D. No. NRA. 2060/2308-J, dated 1st March 1960 — 3.
- Amended by NRA. 2060/2308, dated 7th March 1960 — Amended by G. N., R. D. No. NRA. 2060/2308, dated 7th March 1960 (B. G, Pt. IV-B, p. 251)..
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 1062/28207-III,, dated 14th March 1963 — 4.
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 1162/56352-III,, dated 30th April 1963 — 5.
- Amended by NER. 1162/56352411, dated 1st May 1963 — Amended by G. N., H. D. No. NER. 1162/56352411, dated 31st April 1963 (M. G, Pt. IV-B, p. 484)..
- Amended by G. N., II. D. No. BPA. 1059/55336-III,, dated 25th July 1963 — 6 [Printed 2023 manual G.N.: BPA. 1059/55336411].
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 1062/46095-III,, dated 30th January 1965 — 7.
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 1162/56352-III,, dated 6th May 1965 — 8.
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 1465/80972-III,, dated 19th April 1967 — 9.
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 1468-III,, dated 7th February 1969 — 10.
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 1068-III,, dated 25th February 1970 — 11.
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 1867/617941-III,, dated 4th January 1972 — 12 [Printed 2023 manual G.N.: NER. 1070/1753411].
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 1070/1753-III, dated 4th January 1972 — 13.
- Amended by Corrig., II. D., No. NER. 1068-III, dated 10th April 1972 — 14.
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 0273/3-III,, dated 9th October 1974 — 15.
- Amended by NER. 0273/3-/II, dated 21st October 1974 — Amended by G N., H. D. No. NER. 0273/3-/II, dated 21st October 1974 (M. G, Pt. IV-B, p. 1130)..
- Amended by NER. 0279/100/PRO-3, dated 7th January 1980 — Amended by G. N., H. D. No. NER. 0279/100/PRO-3, dated 7th January 1980..
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 0279/100/PRO-3,, dated 16th January 1980 — 16.
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 0279/100/PRO-3,, dated 11th September 1981 — 17.
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 0279/100/4859/PRO-3,, dated 14th March 1984 — 18.
- Amended by G. N., II. D. No. NER. 0881/139(1)PRO-3,, dated 12th June 1984 — 19 [Printed 2023 manual G.N.: NER. 0881/139(J].
- Amended by G. N., H. D. No. NER. 0285/1/PRO-3,, dated 5th December 1985 — 20.
- Amended by G. N., H. D. No. 0285/1/PRO-3,, dated 15th April 1989 — 21.
- Amended by G. N., H. D. No. NER. 0285/1/PRO-3,, dated 16th February 1991 — 22.
- Amended by G. N., H. D. No. NER. 0265/1/EXC-3,, dated 12th October 1992 — 23.
- Amended by G. N., H. D. No. NER. 0285/1/EXC-3,, dated 7th February 1994 — 24.
- Amended by MIS 1017/Pr.Kr.229/RaUshu-2, dated 14th March 2026 — Establishes service delivery standards for Neera licenses under Bombay Neera Rules 1951, defining designated officers, appeal authorities, and processing timelines within the public services delivery .
- Amended by GN-2026-03-14, dated 14th March 2026 — Consolidated reference document presenting the complete Bombay Neera Rules, 1951 as amended through 1994, governing licensing for tapping neera-producing trees, manufacturing gur and non-intoxicant ar.
प्रकरण IV — नीरा
जी.एन., आर.डी. क्र. ३८३८/४५, दिनांक २६ जून १९५१ (बी.जी., भाग IV-ब, पृ. १७९६)
२४ दुरुस्त्यांची संपूर्ण यादी वरील इंग्रजी आवृत्तीत उपलब्ध.
मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९ (मुंबई क्र. XXV सन १९४९) च्या कलम १४३ द्वारे प्रदान केलेल्या अधिकारांचा वापर करून, आणि महसूल विभागातील शासन अधिसूचना क्र. ३८३८/४५, दिनांक २१ जानेवारी १९४९ यांचे अधिक्रमण करून, मुंबई शासनास पुढील नियम करण्यात आनंद होत आहे, ते खालीलप्रमाणे :
Short title शीर्षक
1. Short title.—These rules may be called the Bombay Neera Rules, 1951.
या नियमांना मुंबई नीरा नियम, १९५१ असे म्हटले जाऊ शकते.
Definitions व्याख्या
2. Definitions.—In these rules, unless there is anything repugnant in the subject of context,—
(a) "Act" means the @[Bombay Prohibition Act, 1949]
(b) "Form" means a form appended to these rules;
(c) "Inspector of Prohibition and Excise" includes a 1[Sub-Inspector of Prohibition and Excise in charge of a taluka, Tahsil, Petha or Mahal] or any other officer specially appointed for the purpose;
(d) "licence" means a licence granted under these rules;
2[(da) "Neera of standard quality" means the Neera which is—
(i) transparent,
(ii) syrupy,
(iii) sweet in smell and taste,
(iv) without the slightest foam on its surface,
(v) without any tings, and
(vi) without any acid or alcoholic fermentation;]
(e) "tree" means a neera-producing tree.
या नियमांमध्ये, विषय किंवा संदर्भात विसंगत असे काही नसल्यास,—
"अधिनियम" म्हणजे मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९;
"नमुना" म्हणजे या नियमांना जोडलेला नमुना;
"दारूबंदी व उत्पादन शुल्क निरीक्षक" यात १ [तालुका, तहसील, पेठा किंवा महालचा प्रभारी दारूबंदी व उत्पादन शुल्क उप-निरीक्षक] किंवा या प्रयोजनासाठी विशेषत: नियुक्त केलेला इतर कोणताही अधिकारी यांचा समावेश होतो;
"परवाना" म्हणजे या नियमांनुसार दिलेला परवाना;
"प्रमाणित दर्जाची नीरा" म्हणजे अशी नीरा जी—
(i) पारदर्शक,
(ii) पाकासारखी,
(iii) गंध आणि चवीला गोड,
(iv) पृष्ठभागावर अगदी थोडासाही फेस नसलेली,
(v) कोणत्याही रंगछटा नसलेली, आणि
(vi) कोणतेही अम्ल किंवा मद्यसारयुक्त किण्वन नसलेली;]
"वृक्ष" म्हणजे नीरा-उत्पादन करणारा वृक्ष.
Application for licence परवान्यासाठी अर्ज
3. Application for licence.—Any person desiring.—
(i) to tap trees and draw neera therefrom—
(a) for the manufacture of gur or any other article which is not an intoxicant, or
(b) for the supply of neera—
(i) to persons licensed to manufacture gur or any other article which is not an intoxicant from neera; or
(ii) to persons licensed to sell neera by retail for consumption on premises, or
(c) 1[for domestic consumption with the prior permission of the Commissioner of Prohibition and Excise;]
(ii) to sell neera by retail for consumption on premises, may make an application in the form appended hereto for a licence to the Collector at least one month before the date of tapping a tree or the sale of Neera, as the case may be. An application for tapping trees situated on any Government land shall be accompanied by a certificate from the Government Department concerned to the effect that the applicant has been granted permission to tap the trees. The Collector may either grant or refuse the licence. In case of refusal, the Collector shall record his reasons in writing for refusing the licence. If the Collector decides to grant a licence, he shall issue the same in the appropriate form ordinarily within one month from the date of the receipt of the application; but he may for any special reasons to be recorded by him in writing issue the same after the expiry of the said period.
कोणतीही व्यक्ती इच्छिणारी.— (i) वृक्ष ठोकणे आणि त्यातून नीरा काढणे—
(अ) गूळ किंवा मादक द्रव्य नसलेल्या इतर कोणत्याही वस्तूच्या उत्पादनासाठी, किंवा
(ब) नीरा पुरवठ्यासाठी—
(i) नीरापासून गूळ किंवा मादक द्रव्य नसलेल्या इतर कोणत्याही वस्तूच्या उत्पादनासाठी परवानाधारक व्यक्तींना; किंवा
(ii) परिसरात सेवनासाठी नीरा किरकोळ विक्रीसाठी परवानाधारक व्यक्तींना, किंवा
(क) १ [दारूबंदी व उत्पादन शुल्क आयुक्तांच्या] पूर्वपरवानगीने घरगुती सेवनासाठी;
(ii) परिसरात सेवनासाठी नीरा किरकोळ विक्री करू इच्छिणारी, यथास्थिती वृक्ष ठोकण्याच्या किंवा नीरा विक्रीच्या तारखेपूर्वी किमान एक महिना आधी जिल्हाधिकाऱ्यांकडे यासोबत जोडलेल्या नमुन्यात परवान्यासाठी अर्ज करू शकते. कोणत्याही शासकीय जमिनीवरील वृक्ष ठोकण्यासाठीच्या अर्जासोबत संबंधित शासकीय विभागाचे प्रमाणपत्र असावे की अर्जदारास वृक्ष ठोकण्याची परवानगी दिली आहे. जिल्हाधिकारी परवाना देऊ किंवा नाकारू शकतात. नकार दिल्यास, जिल्हाधिकाऱ्यांनी परवाना नाकारण्याची कारणे लेखी नोंदवावीत. जिल्हाधिकाऱ्यांनी परवाना देण्याचे ठरविल्यास, अर्ज प्राप्तीच्या तारखेपासून साधारणतः एक महिन्याच्या आत योग्य नमुन्यात तो द्यावा; परंतु ते लेखी नोंदवलेल्या विशेष कारणांसाठी सदर कालावधीनंतरही तो देऊ शकतात.
Delated वगळण्यात आले
2* * * * * *
२* * * * * *
Period of licence परवान्याचा कालावधी
4. Period of licence.—A licence shall ordinarily be granted for a period of one year from the 1st day of July to the 30th day of June next following (both days inclusive):
Provided that, the licence granted on a date subsequent to the 1st day of July shall be granted only for the period from such date to the 30th day of June next following.
परवाना साधारणतः १ जुलैपासून पुढील ३० जूनपर्यंत (दोन्ही दिवस सामील) एक वर्षाच्या कालावधीसाठी दिला जाईल: परंतु, १ जुलैनंतरच्या तारखेस दिलेला परवाना केवळ अशा तारखेपासून पुढील ३० जूनपर्यंतच्या कालावधीसाठी दिला जाईल.
Delated वगळण्यात आले
2* * * * * *
२* * * * * *
Place of manufacture or of sale उत्पादन किंवा विक्रीचे ठिकाण
6. Place of manufacture or of sale.—
(1) The manufacture of gur or any other article which is not an intoxicant shall be carried on at the place specified in the licence (hereinafter called "the place of manufacture"). Neera shall be sold at the place mentioned in the licence (hereinafter called "the place of sale"). The licensee shall not tap any trees in excess of the number which he is licensed to tap.
(2) No licence for the tapping of trees beyond a radius of half a mile from the place of manufacture shall be granted:
Provided that, the Collector may in his discretion grant licence for the tapping of trees beyond such radius if he is satisfied that for any special reasons such licence is necessary.
((१)) गूळ किंवा मादक द्रव्य नसलेल्या इतर कोणत्याही वस्तूचे उत्पादन परवान्यात नमूद केलेल्या ठिकाणी (यापुढे "उत्पादन स्थान" म्हणून संदर्भित) केले जाईल. नीरा परवान्यात नमूद केलेल्या ठिकाणी (यापुढे "विक्री स्थान" म्हणून संदर्भित) विकली जाईल. परवानाधारकाने ज्या संख्येचे वृक्ष ठोकण्यासाठी परवाना दिला आहे त्यापेक्षा अधिक वृक्ष ठोकू नयेत.
((२)) उत्पादन स्थानापासून अर्ध्या मैलाच्या त्रिज्येच्या पलीकडील वृक्ष ठोकण्यासाठी कोणताही परवाना दिला जाणार नाही:परंतु, जिल्हाधिकाऱ्यांना कोणत्याही विशेष कारणांसाठी असा परवाना आवश्यक असल्याची खात्री पटल्यास ते त्यांच्या विवेकबुद्धीने अशा त्रिज्येच्या पलीकडील वृक्ष ठोकण्यासाठी परवाना देऊ शकतात.
गूळ किंवा मादक द्रव्य नसलेल्या इतर कोणत्याही वस्तूचे उत्पादन परवान्यात नमूद केलेल्या ठिकाणी (यापुढे "उत्पादन स्थान" म्हणून संदर्भित) केले जाईल. नीरा परवान्यात नमूद केलेल्या ठिकाणी (यापुढे "विक्री स्थान" म्हणून संदर्भित) विकली जाईल. परवानाधारकाने ज्या संख्येचे वृक्ष ठोकण्यासाठी परवाना दिला आहे त्यापेक्षा अधिक वृक्ष ठोकू नयेत.
उत्पादन स्थानापासून अर्ध्या मैलाच्या त्रिज्येच्या पलीकडील वृक्ष ठोकण्यासाठी कोणताही परवाना दिला जाणार नाही:
परंतु, जिल्हाधिकाऱ्यांना कोणत्याही विशेष कारणांसाठी असा परवाना आवश्यक असल्याची खात्री पटल्यास ते त्यांच्या विवेकबुद्धीने अशा त्रिज्येच्या पलीकडील वृक्ष ठोकण्यासाठी परवाना देऊ शकतात.
Ineligibility for licence परवान्यासाठी अपात्रता
7. Ineligibility for licence.—No licence to tap trees and draw, supply or sell neera shall be issued to anyone who holds or has any direct or indirect interest in any toddy shop or booth.
कोणत्याही ताडी दुकान किंवा बूथमध्ये ज्याचा प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष हितसंबंध आहे अशा कोणालाही वृक्ष ठोकणे आणि नीरा काढणे, पुरवठा करणे किंवा विकणे यासाठी परवाना दिला जाणार नाही.
Condition of tapping झाड छेदण्यासाठीच्या अटी
8. Condition of tapping.—No tree, which is less than 3[152 cms.] in height from the ground level, shall be tapped nor neera drawn therefrom. No tree shall be tapped nor shall any pot be attached to any tree for the purpose of drawing neera therefrom until the licence thereof has been issued and until the trees have been marked and numbered by the licensee in the manner specified in Rule 9. Juice from any coconut, brab, date or any kind of palm tree shall not be drawn except in receptacle. Such receptacle before it is used for drawing and collecting neera shall be washed with a freshly prepared solution of permanganate of potash and water. After it is so washed it shall be washed again with pure water in order to make it absolutely clean. After the receptacle is washed and rewashed as provided above, fresh milk of lime shall be put in such receptacle in the proportion of 3 cubic centimetres for every 3[900 ml.] of neera to be drawn therein.
Explanation.—In this rule—
(i) "milk of lime" means the solution of water and pulp of quicklime in the proportion of 4:1; and
(ii) "pulp of quicklime" means the pulpy precipitate obtained by the gradual addition of water to quicklime.
जमिनीच्या पातळीपासून ३ [१५२ सें.मी.] पेक्षा कमी उंचीचा कोणताही वृक्ष ठोकला जाणार नाही किंवा त्यातून नीरा काढली जाणार नाही. परवाना दिला जाईपर्यंत आणि नियम ९ मध्ये निर्दिष्ट केलेल्या पद्धतीने परवानाधारकाने वृक्षांवर चिन्ह आणि क्रमांक लावेपर्यंत कोणताही वृक्ष ठोकला जाणार नाही किंवा त्यातून नीरा काढण्याच्या उद्देशाने कोणत्याही वृक्षाला कोणतेही पात्र लावले जाणार नाही. नारळ, ब्राब, खजूर किंवा कोणत्याही प्रकारच्या ताड वृक्षाचा रस पात्राशिवाय काढला जाणार नाही. असे पात्र नीरा काढण्यासाठी आणि गोळा करण्यासाठी वापरण्यापूर्वी पोटॅशियम परमँगनेट आणि पाण्याच्या ताज्या तयार केलेल्या द्रावणाने धुवावे. असे धुतल्यानंतर ते पूर्णपणे स्वच्छ करण्यासाठी शुद्ध पाण्याने पुन्हा धुवावे. वर तरतूद केल्यानुसार पात्र धुऊन पुन्हा धुतल्यानंतर, त्यात काढावयाच्या प्रत्येक ३ [९०० मि.ली.] नीरासाठी ३ घन सेंटीमीटर या प्रमाणात ताजे चुन्याचे दूध टाकावे.
स्पष्टीकरण.—या नियमात—
(i) "चुन्याचे दूध" म्हणजे ४:१ या प्रमाणात पाणी आणि भाजलेल्या चुन्याच्या लगद्याचे द्रावण; आणि
(ii) "भाजलेल्या चुन्याचा लगदा" म्हणजे भाजलेल्या चुन्यात हळूहळू पाणी मिसळून मिळविलेला लगदायुक्त अवक्षेप.
Marking and numbering of trees झाडांना चिन्हांकित करणे व क्रमांक देणे
9. Marking and numbering of trees.—
(1) No tree shall be tapped unless it is marked by blue with 1[23 cms.] square in which shall be prominently painted in white the number of the tree, the licence year and the appropriate figures as provided in sub-rule (2). The marking and numbering should be at a height of 1[76 cms.] measured from the bottom of the tree, and on the northern or southern side of the trunk of the tree as the tapping will be done on the eastern or western side of the crest of the trees:
2[Provided that, the marking and numbering on a coconut, palmyra or brab tree may be on any side of the trunk of the tree].
(2) The licensee shall paint the figures specified in column (2) of the table below according as the tree is intended to be tapped for any of the purposes specified against them in column (1) of the said table.
Table
| Manufacture of gur or any other article which is not an intoxicant | I |
| Domestic consumption | II |
| Sale of Neera | III |
| Supply of Neera | IV |
((१)) वृक्षावर १[२३ सें.मी.] चौरस निळ्या रंगाने चिन्ह लावल्याशिवाय कोणताही वृक्ष ठोकला जाणार नाही, ज्यात उप-नियम (२) मध्ये तरतूद केल्यानुसार वृक्षाचा क्रमांक, परवाना वर्ष आणि योग्य आकडे पांढऱ्या रंगाने ठळकपणे रंगवलेले असतील. चिन्ह आणि क्रमांकन वृक्षाच्या तळापासून १[७६ सें.मी.] उंचीवर आणि वृक्षाच्या खोडाच्या उत्तर किंवा दक्षिण बाजूस असावे कारण ठोकणे वृक्षाच्या शिखराच्या पूर्व किंवा पश्चिम बाजूस केले जाईल:२[परंतु, नारळ, ताड किंवा ब्राब वृक्षावर चिन्ह आणि क्रमांकन खोडाच्या कोणत्याही बाजूस असू शकते].
((२)) परवानाधारकाने खालील तक्त्याच्या स्तंभ (२) मध्ये निर्दिष्ट आकडे, सदर तक्त्याच्या स्तंभ (१) मध्ये त्यांच्या समोर निर्दिष्ट केलेल्या कोणत्याही प्रयोजनासाठी वृक्ष ठोकावयाचा असेल त्यानुसार रंगवावेत.
तक्ता.
तक्ता
(१) (२)
गूळ किंवा मादक द्रव्य नसलेल्या इतर कोणत्याही वस्तूचे उत्पादन . . I
घरगुती सेवन . . . . . . . . . . II
नीरा विक्री . . . . . . . . . . III
नीरा पुरवठा . . . . . . . . . . IV
वृक्षावर १[२३ सें.मी.] चौरस निळ्या रंगाने चिन्ह लावल्याशिवाय कोणताही वृक्ष ठोकला जाणार नाही, ज्यात उप-नियम (२) मध्ये तरतूद केल्यानुसार वृक्षाचा क्रमांक, परवाना वर्ष आणि योग्य आकडे पांढऱ्या रंगाने ठळकपणे रंगवलेले असतील. चिन्ह आणि क्रमांकन वृक्षाच्या तळापासून १[७६ सें.मी.] उंचीवर आणि वृक्षाच्या खोडाच्या उत्तर किंवा दक्षिण बाजूस असावे कारण ठोकणे वृक्षाच्या शिखराच्या पूर्व किंवा पश्चिम बाजूस केले जाईल:
२[परंतु, नारळ, ताड किंवा ब्राब वृक्षावर चिन्ह आणि क्रमांकन खोडाच्या कोणत्याही बाजूस असू शकते].
परवानाधारकाने खालील तक्त्याच्या स्तंभ (२) मध्ये निर्दिष्ट आकडे, सदर तक्त्याच्या स्तंभ (१) मध्ये त्यांच्या समोर निर्दिष्ट केलेल्या कोणत्याही प्रयोजनासाठी वृक्ष ठोकावयाचा असेल त्यानुसार रंगवावेत.
तक्ता.
तक्ता
(१) (२)
गूळ किंवा मादक द्रव्य नसलेल्या इतर कोणत्याही वस्तूचे उत्पादन . . I
घरगुती सेवन . . . . . . . . . . II
नीरा विक्री . . . . . . . . . . III
नीरा पुरवठा . . . . . . . . . . IV
Authorisation Certificate प्राधिकार प्रमाणपत्र
10. 3[Authorisation Certificate.]—
4[(1)] Every agent or tapper employed by the licensee in connection with his licence shall be provided with an 3[authorisation certificate] signed and dated by the licensee. The name of such employee together with the date on which he is appointed shall be communicated forthwith in writing by the licensee to the Inspector of Prohibition and Excise having charge of the area in which the place of manufacture or place of sale, as the case may be, is situated. 5[Within two months of the date of appointment of such employee, the licensee shall get such 3[authorisation certificate] countersigned by the said Inspector of Prohibition and Excise and if he fails to do so, such 3[authorisation certificate] shall cease to be valid. No 3[authorisation certificate] shall be issued to any person under 21 years of age, and no such 3[authorisation certificate] if issued shall be valid.]
(2) Notwithstanding anything contained in the Bombay Prohibition (Privileges Fees) Rules, 1954, no fee shall be chargeable for any 3[authorisation certificate] issued by a licensee holding a licence for any of the purposes specified in [rule 31].
(४[(१)]) परवानाधारकाने आपल्या परवान्याच्या संबंधात नियुक्त केलेल्या प्रत्येक प्रतिनिधी किंवा ठोकणाऱ्यास परवानाधारकाने स्वाक्षरी केलेले आणि दिनांकित ५[प्राधिकारपत्र] द्यावे. अशा कर्मचाऱ्याचे नाव त्याच्या नियुक्तीच्या तारखेसह परवानाधारकाने यथास्थिती उत्पादन स्थान किंवा विक्री स्थान ज्या क्षेत्रात आहे त्या क्षेत्राचा कार्यभार असलेल्या दारूबंदी व उत्पादन शुल्क निरीक्षकांना तात्काळ लेखी कळवावे. ५[अशा कर्मचाऱ्याच्या नियुक्तीच्या तारखेपासून दोन महिन्यांच्या आत, परवानाधारकाने असे ३[प्राधिकारपत्र] सदर दारूबंदी व उत्पादन शुल्क निरीक्षकांनी प्रतिस्वाक्षरी करून घ्यावे आणि तसे न केल्यास, असे ३[प्राधिकारपत्र] वैध राहणार नाही. २१ वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या कोणत्याही व्यक्तीला ३[प्राधिकारपत्र] दिले जाणार नाही, आणि असे ३[प्राधिकारपत्र] दिले गेल्यास ते वैध असणार नाही.
((२)) मुंबई दारूबंदी (विशेषाधिकार शुल्क) नियम, १९५४ मध्ये काहीही असले तरी, ३[नियम ३१] मध्ये निर्दिष्ट केलेल्या कोणत्याही प्रयोजनासाठी परवाना धारण करणाऱ्या परवानाधारकाने दिलेल्या कोणत्याही ३[प्राधिकारपत्रासाठी] कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही.
परवानाधारकाने आपल्या परवान्याच्या संबंधात नियुक्त केलेल्या प्रत्येक प्रतिनिधी किंवा ठोकणाऱ्यास परवानाधारकाने स्वाक्षरी केलेले आणि दिनांकित ५[प्राधिकारपत्र] द्यावे. अशा कर्मचाऱ्याचे नाव त्याच्या नियुक्तीच्या तारखेसह परवानाधारकाने यथास्थिती उत्पादन स्थान किंवा विक्री स्थान ज्या क्षेत्रात आहे त्या क्षेत्राचा कार्यभार असलेल्या दारूबंदी व उत्पादन शुल्क निरीक्षकांना तात्काळ लेखी कळवावे. ५[अशा कर्मचाऱ्याच्या नियुक्तीच्या तारखेपासून दोन महिन्यांच्या आत, परवानाधारकाने असे ३[प्राधिकारपत्र] सदर दारूबंदी व उत्पादन शुल्क निरीक्षकांनी प्रतिस्वाक्षरी करून घ्यावे आणि तसे न केल्यास, असे ३[प्राधिकारपत्र] वैध राहणार नाही. २१ वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या कोणत्याही व्यक्तीला ३[प्राधिकारपत्र] दिले जाणार नाही, आणि असे ३[प्राधिकारपत्र] दिले गेल्यास ते वैध असणार नाही.
मुंबई दारूबंदी (विशेषाधिकार शुल्क) नियम, १९५४ मध्ये काहीही असले तरी, ३[नियम ३१] मध्ये निर्दिष्ट केलेल्या कोणत्याही प्रयोजनासाठी परवाना धारण करणाऱ्या परवानाधारकाने दिलेल्या कोणत्याही ३[प्राधिकारपत्रासाठी] कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही.
Time नीरा काढणे व उतरवण्याच्या वेळा
11. Time.—No neera shall be drawn or lowered down from trees 6[before 4-00 a.m. or after sunset,] unless otherwise sanctioned by the Commissioner of Prohibition and Excise.
दारूबंदी व उत्पादन शुल्क आयुक्तांनी अन्यथा मंजुरी दिल्याशिवाय वृक्षांतून ३[सकाळी ४-०० पूर्वी किंवा सूर्यास्तानंतर] नीरा काढली किंवा खाली उतरवली जाणार नाही.
Use of Neera नीरेचा वापर
12. Use of Neera.—No neera drawn from trees tapped under a licence and intended to be utilised in the manufacture of gur or any other article which is not an intoxicant shall be kept at the place of manufacture 6[beyond the day on which it is drawn unless it is kept in cold storage under the temperature at or below 4°C or unless] it is boiled and no such boiled neera shall be kept for more than 24 hours from the time it is boiled.
परवान्यानुसार ठोकलेल्या वृक्षांतून काढलेली आणि गूळ किंवा मादक द्रव्य नसलेल्या इतर कोणत्याही वस्तूच्या उत्पादनात वापरण्याचा हेतू असलेली नीरा उत्पादन स्थानावर ६[ज्या दिवशी काढली त्या दिवसाच्या पलीकडे ठेवली जाणार नाही, जोपर्यंत ती ४°से किंवा त्यापेक्षा कमी तापमानात शीतगृहात ठेवली नसेल किंवा जोपर्यंत] ती उकळली नसेल आणि अशी उकळलेली नीरा उकळल्याच्या वेळेपासून २४ तासांपेक्षा अधिक काळ ठेवली जाणार नाही.
Transport of Neera नीराची वाहतूक
13. Transport of Neera.—Neera drawn under the licence shall not be mixed or adulterated with toddy or 6[any substance or liquid which is injurious to human health which is likely to cause fermentation in the neera] or taken to any place except under a valid transport pass:
Provided that, no such pass shall be necessary to the holder of a licence in Form N-II for the removal of the neera drawn by him from the licensed trees to the place of his residence.
परवान्यानुसार काढलेली नीरा ताडीमध्ये किंवा ६[मानवी आरोग्यास हानिकारक असलेल्या किंवा नीरामध्ये किण्वन होण्याची शक्यता असलेल्या कोणत्याही पदार्थ किंवा द्रवामध्ये] मिसळली किंवा भेसळ केली जाणार नाही किंवा वैध वाहतूक पासशिवाय कोणत्याही ठिकाणी नेली जाणार नाही: परंतु, नमुना N-II मधील परवानाधारकाने परवानाधारक वृक्षांतून काढलेली नीरा आपल्या निवासस्थानी नेण्यासाठी असा पास आवश्यक नसेल.
Inspection of trees झाडांची तपासणी
14. Inspection of trees.—Any person tapping trees for drawing neera under these rules shall bring down the receptacles attached to any of the trees so tapped for inspection on demand by any officer of the Prohibition and Excise, Revenue or Police Department, above the rank of a constable.
या नियमांनुसार नीरा काढण्यासाठी वृक्ष ठोकणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीने शिपाई पदापेक्षा वरच्या दारूबंदी व उत्पादन शुल्क, महसूल किंवा पोलीस विभागाच्या कोणत्याही अधिकाऱ्याच्या मागणीवर तपासणीसाठी अशा ठोकलेल्या कोणत्याही वृक्षांना लावलेली पात्रे खाली उतरवावीत.
Registers नोंदवह्या
N=I/R N=III/R and N=IV
respectively and write therein true accounts from day today of all neera transactions :
((2)) A person holding a licence in Form N-IV shall also maintain a register of persons holding a licence in Form N-I and N-III and neera supplied to them from day to day in Form N-IV/NR.
((3)) The pages of registers maintained under sub-rules (1) and (2) above shall be serially numbered and scaled with the seal of the Mamlatdar or Mahalkari, Tahsildar or Naib-Tahsildar.
((4)) A person holding a licence in Form N-I, N-III or N-IV shall submit to the local Inspector of Prohibition and Excise not later than the 7th of each month, monthly returns in Forms N-I/S, N-III/S and N-IV/S respectively showing the abstract of all neera transactions for the preceding month.]
नमुना एन-आय, एन-III किंवा एन-IV मध्ये परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीने प्रत्येक महिन्याच्या ७ तारखेपूर्वी स्थानिक दारूबंदी व उत्पादन शुल्क निरीक्षकांना मागील महिन्यातील सर्व नीरा व्यवहारांचा सारांश दर्शवणारे अनुक्रमे नमुना एन-आय/एस, एन-III/एस आणि एन-IV/एस मध्ये मासिक अहवाल सादर करावेत.]
(1) A person holding a licence in Form N-I, N-III and N-IV shall maintain registers in Forms—
N-I/R N-III/R and N-IV/R
respectively and write therein true accounts from day to day of all neera transactions:
(2) A person holding a licence in Form N-IV shall also maintain a register of persons holding a licence in Form N-I and N-III and neera supplied to them from day to day in Form N-IV/NR.
(3) The pages of registers maintained under sub-rules (1) and (2) above shall be serially numbered and sealed with the seal of the Mamlatdar or Mahalkari, Tahsildar or Naib-Tahsildar.
(4) A person holding a licence in Form N-I, N-III or N-IV shall submit to the local Inspector of Prohibition and Excise not later than the 7th of each month, monthly returns in Forms N-I/S, N-III/S and N-IV/S respectively showing the abstract of all neera transactions for the preceding month.]
((१)) नमुना N-I, N-III आणि N-IV मध्ये परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीने नमुन्यांमध्ये नोंदवह्या ठेवाव्यात—
N=I/R N=III/R आणि N=IV
अनुक्रमे आणि त्यात सर्व नीरा व्यवहारांचे दैनंदिन खरे हिशेब लिहावेत:
((२)) नमुना N-IV मध्ये परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीने नमुना N-I आणि N-III मध्ये परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तींची आणि त्यांना दैनंदिन पुरवलेल्या नीराची नमुना N-IV/NR मध्ये नोंदवही ठेवावी.
((३)) वरील उप-नियम (१) आणि (२) अन्वये ठेवलेल्या नोंदवह्यांची पृष्ठे अनुक्रमांकित आणि मामलेदार किंवा महालकरी, तहसीलदार किंवा नायब-तहसीलदार यांच्या शिक्क्याने मुद्रांकित असावीत.
((४)) नमुना N-I, N-III किंवा N-IV मध्ये परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीने प्रत्येक महिन्याच्या ७ तारखेपूर्वी स्थानिक दारूबंदी व उत्पादन शुल्क निरीक्षकांना मागील महिन्यातील सर्व नीरा व्यवहारांचा सारांश दर्शवणारे अनुक्रमे नमुना N-I/S, N-III/S आणि N-IV/S मध्ये मासिक अहवाल सादर करावेत.]
नमुना N-I, N-III आणि N-IV मध्ये परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीने नमुन्यांमध्ये नोंदवह्या ठेवाव्यात—
N=I/R N=III/R आणि N=IV
अनुक्रमे आणि त्यात सर्व नीरा व्यवहारांचे दैनंदिन खरे हिशेब लिहावेत:
नमुना N-IV मध्ये परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीने नमुना N-I आणि N-III मध्ये परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तींची आणि त्यांना दैनंदिन पुरवलेल्या नीराची नमुना N-IV/NR मध्ये नोंदवही ठेवावी.
वरील उप-नियम (१) आणि (२) अन्वये ठेवलेल्या नोंदवह्यांची पृष्ठे अनुक्रमांकित आणि मामलेदार किंवा महालकरी, तहसीलदार किंवा नायब-तहसीलदार यांच्या शिक्क्याने मुद्रांकित असावीत.
नमुना N-I, N-III किंवा N-IV मध्ये परवाना धारण करणाऱ्या व्यक्तीने प्रत्येक महिन्याच्या ७ तारखेपूर्वी स्थानिक दारूबंदी व उत्पादन शुल्क निरीक्षकांना मागील महिन्यातील सर्व नीरा व्यवहारांचा सारांश दर्शवणारे अनुक्रमे नमुना N-I/S, N-III/S आणि N-IV/S मध्ये मासिक अहवाल सादर करावेत.]
Inspection of the place of Manufacture or sale उत्पादन किंवा विक्री ठिकाणाची तपासणी
16. Inspection of the place of Manufacture or sale.—The place of manufacture or the place of sale as well the registers shall be open to inspection by any officer of the Prohibition and Excise Department not lower in rank than that of a Sub-Inspector or any other officer or person duly authorised in this behalf. The officer or the authorised person shall record his observations in the inspection book maintained by the licensee.
उत्पादन स्थान किंवा विक्री स्थान तसेच नोंदवह्या उप-निरीक्षक पदापेक्षा कमी नसलेल्या दारूबंदी व उत्पादन शुल्क विभागाच्या कोणत्याही अधिकाऱ्याच्या किंवा या संदर्भात योग्यरित्या अधिकृत केलेल्या इतर कोणत्याही अधिकारी किंवा व्यक्तीच्या तपासणीसाठी खुले असतील. अधिकारी किंवा अधिकृत व्यक्तीने परवानाधारकाने ठेवलेल्या तपासणी पुस्तकात आपली निरीक्षणे नोंदवावीत.
Penalty दंड
17. Penalty.—In the event of any breach of any of the provisions of these rules or of any of the terms or conditions of the licence granted under these rules, the licence shall be liable to be cancelled or suspended under section 54 or 56 of the Act, without prejudice to any penalty to which the licensee may be liable under the said Act or any other law for the time being in force.
या नियमांच्या कोणत्याही तरतुदींचा किंवा या नियमांनुसार दिलेल्या परवान्याच्या कोणत्याही अटी किंवा शर्तींचा भंग झाल्यास, सदर अधिनियम किंवा सध्या अंमलात असलेल्या इतर कोणत्याही कायद्यानुसार परवानाधारक ज्या दंडास पात्र असू शकतो त्यास बाधा न आणता, अधिनियमाच्या कलम ५४ किंवा ५६ अन्वये परवाना रद्द किंवा निलंबित केला जाऊ शकतो.
Licence for the tapping of neera-producing trees and drawing neera therefrom for the manufacture of gur or any other article which is not an Intoxicant
Licence to tap Neera-producing Trees and draw Neera therefrom for Domestic Consumption
Licence for the retail sale of neera for consumption on premises
Licence to tap and draw Neera from Nira-producing trees for the supply of Neera to persons Manufacturing gur or any other article which is not an intoxicant from Neera or to persons licensed to sell neera by retail for consumption on premises
See rule 15(1)
Register of Neera drawn and used in the manufacture of Gur and other Articles of the Plam-Gur
See rule 15(1)
Register of Receipts and Sales of Neera at the Neera Retail Sale
See rule 15(2)
Register of the Neera Retail Sale Licence holders and Gur manufacturing Licence holder to whom Neera is supplied
See rule 15(1)
Register of Neera drawn and supplied from the Neera Supply Centre
See rule 15(4)
Return showing Neera drawn and used in the manufacture of Gur and other articles at the Palm-Gur Centre
See rule 15(4)
Return showing the Receipts and Sales of Neera at the Retail Sale Centre
See rule 15(4)
Return showing Neera drawn and supplied from the Neera Supply Centre