HOMETHE MAHARASHTRA COUNTRY LIQUOR (IMPORT AND SALE BY WHOLESALE) RULES, 1975
View all order & notifications Forms / Schedules
G. N., H. D. NO. CLR. 0673/36114-III-A, dated 27th January, 1975
📜 ORIGIN: G.N., F.D. No. FLR. 1074/108408-N, dated the 1st April, 1975.
✅ STATUS: In force, as amended.
📖 PRINTED MANUAL REFERENCE: Paragraph {65}, printed 2023 Excise Manual (approximately page 515-535).
In exercise of the powers conferred by clauses (b), (f), (g), (h-1), (k) and (u) of sub- section (2) of section 143 read with sections 12, 52 and 53 of the Bombay Prohibition Act, 1949 (Bom. XXV of 1949), and of all other powers enabling it in that behalf, the Govern- ment of Maharshtra hereby makes the following rules, the same having been previously published as required by sub-section (3) of the said section 143 namely -
मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९ (मुं. XXV सन १९४९) च्या कलम १४३ च्या उप-कलम (२) च्या खंड (ब), (फ), (ग), (ह-१), (क) आणि (यू) अन्वये प्रदान केलेल्या अधिकारांचा वापर करून आणि कलम १२, ५२ आणि ५३ सह वाचता, तसेच या संबंधात सक्षम करणाऱ्या इतर सर्व अधिकारांचा वापर करून, महाराष्ट्र शासन याद्वारे खालील नियम तयार करत आहे, जे उक्त कलम १४३ च्या उप-कलम (३) द्वारे आवश्यक असल्याप्रमाणे पूर्वी प्रकाशित केलेले आहेत, म्हणजे -
📋 AT A GLANCE: These Rules govern the import and wholesale of country liquor in Maharashtra, prescribing the licensing regime, transport and warehousing controls, and reporting obligations for wholesale country-liquor dealers under the Bombay/Maharashtra Prohibition Act, 1949.
- [NOT FOUND IN PROVIDED PAGE RANGE 515-520 - Only form-specific footnotes visible, not ruleset amendment history]
📜 मूळ: G.N., F.D. No. FLR. 1074/108408-N, dated the 1st April, 1975.
✅ स्थिती: प्रभावी, दुरुस्त्यांसह.
📖 मुद्रित उत्पादन शुल्क पुस्तिका संदर्भ: परिच्छेद {65}, मुद्रित 2023 उत्पादन शुल्क पुस्तिका (अंदाजे पान 515-535).
📋 एका दृष्टिक्षेपात: हे नियम महाराष्ट्रात देशी दारूची आयात व घाऊक विक्री यांचे नियमन करतात आणि मुंबई/महाराष्ट्र दारूबंदी अधिनियम, 1949 अंतर्गत घाऊक देशी दारू विक्रेत्यांसाठी परवाना व्यवस्था, वाहतूक व गोदाम नियंत्रण, आणि अहवाल दायित्वे विहित करतात.
Preliminary प्राथमिक
((1)) These rules, may be called the Maharashtra Country Liquor (Import and Sale by Wholesale) Rules, 1975.
These rules, may be called the Maharashtra Country Liquor (Import and Sale by Wholesale) Rules, 1975.
They shall extend to the whole of the State of Maharashtra.
ते संपूर्ण महाराष्ट्र राज्याला लागू होतील.
या नियमांना महाराष्ट्र देशी दारू (आयात आणि घाऊक विक्री) नियम, १९७५ असे म्हणता येईल.
ते संपूर्ण महाराष्ट्र राज्याला लागू होतील.
Definitions व्याख्या
In these rules, unless the context otherwise requires,
(2) "Authorised Officer" means an Officer of the Prohibition and Excise Department, authorised by the State Government to grant passes for the import of country liquor;
(3) "Chemical Analyser" means the Director, Forensic Science Laboratory and Chemical Analyser to the Government of Maharashtra or Government Analyst, Drugs Control Laboratory, Bombay or any other Officer appointed by the State Government as Chemical Analyser for the purposes of these rules;
(4) "Country liquor" means liquor manufactured either by the process of distillation or by compounding or blending spirits, with or without essence, colouring and flavouring substance, and does not include country liquor which is declared for the purposes of the Act, to be foreign liquor, under the proviso to clause (127) of section 2 of the Act;
(5) "duty" means excise duty or countervailing duty as defined in clause (14) of section 2 of the Act;
(6) "duty paid country liquor" means country liquor on which the excise or countervailing duty under the Act has been paid, and includes country liquor which is exempted from such duty;
(7) "Form" means a Form appended to these rules;
(8) "Import pass" means a pass granted by the Authorised Officer for the import of duty paid country liquor;
(9) "licence" means a licence granted under these rules for the import and sale by wholesale of duty paid country liquor;
(10) "licensed premises" means premises in respect of which a licence to import country liquor from other parts of India and sell it by wholesale in the State has been granted under these rules;
(11) "place of export" means a place in India outside the State of Maharashtra, from which country liquor is to be imported into the State of Maharashtra;
(12) "retail licence" means a person holding a licence in Form C.L. III or C.L./F.L/ TOD/III under the Maharashtra Country liquor Rules, 1973, to sell country liquor by retail;
(13) "sale by wholesale" means sale of duty-paid country liquor in quantities not less than eight litres at a time to a wholesale or retail licensee;
(14) "Superintendent" means a Superintendent of Prohibition and Excise;
(15) "Wholesale licensee" means a person holding a licence in Form C.I.W. II under these rules to sell duty paid country liquor by wholesale,
या नियमांमध्ये, संदर्भानुसार अन्यथा आवश्यक नसल्यास,
"अधिनियम" म्हणजे मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९;
"अधिकृत अधिकारी" म्हणजे देशी दारूच्या आयातीसाठी पास मंजूर करण्यासाठी राज्य शासनाने अधिकृत केलेला दारूबंदी व उत्पादन शुल्क विभागाचा अधिकारी;
"रासायनिक विश्लेषक" म्हणजे संचालक, न्यायवैद्यक विज्ञान प्रयोगशाळा व रासायनिक विश्लेषक, महाराष्ट्र शासन किंवा शासकीय विश्लेषक, औषध नियंत्रण प्रयोगशाळा, मुंबई किंवा या नियमांच्या प्रयोजनार्थ राज्य शासनाने नियुक्त केलेला इतर कोणताही अधिकारी;
"देशी दारू" म्हणजे ऊर्धपातन प्रक्रियेद्वारे किंवा स्पिरिट मिसळून किंवा मिश्रण करून, सार, रंग आणि स्वाद देणारे पदार्थ वापरून किंवा न वापरता तयार केलेले मद्य, आणि यामध्ये अधिनियमाच्या कलम २ च्या खंड (१२७) च्या परंतुकानुसार विदेशी मद्य म्हणून घोषित केलेल्या देशी दारूचा समावेश नाही;
"शुल्क" म्हणजे अधिनियमाच्या कलम २ च्या खंड (१४) मध्ये व्याख्या केल्याप्रमाणे उत्पादन शुल्क किंवा प्रतिकारी शुल्क;
"शुल्क भरलेली देशी दारू" म्हणजे ज्या देशी दारूवर अधिनियमानुसार उत्पादन शुल्क किंवा प्रतिकारी शुल्क भरले आहे, आणि यामध्ये अशा शुल्कातून सूट दिलेल्या देशी दारूचा समावेश आहे;
"नमुना" म्हणजे या नियमांना जोडलेला नमुना;
"आयात पास" म्हणजे शुल्क भरलेल्या देशी दारूच्या आयातीसाठी अधिकृत अधिकाऱ्याने मंजूर केलेला पास;
"परवाना" म्हणजे शुल्क भरलेल्या देशी दारूच्या आयात आणि घाऊक विक्रीसाठी या नियमांनुसार मंजूर केलेला परवाना;
"परवानाप्राप्त परिसर" म्हणजे ज्या परिसराच्या संबंधात भारताच्या इतर भागांतून देशी दारू आयात करण्यासाठी आणि राज्यात घाऊक विक्रीसाठी या नियमांनुसार परवाना मंजूर केला आहे;
"निर्यात स्थान" म्हणजे महाराष्ट्र राज्याबाहेरील भारतातील असे स्थान, ज्या ठिकाणाहून देशी दारू महाराष्ट्र राज्यात आयात करायची आहे;
"किरकोळ परवानाधारक" म्हणजे महाराष्ट्र देशी दारू नियम, १९७३ अंतर्गत नमुना C.L. III किंवा C.L./F.L/TOD/III मध्ये देशी दारूची किरकोळ विक्री करण्यासाठी परवाना धारण करणारी व्यक्ती;
"घाऊक विक्री" म्हणजे एका वेळी आठ लिटरपेक्षा कमी नसलेल्या प्रमाणात घाऊक किंवा किरकोळ परवानाधारकाला शुल्क भरलेल्या देशी दारूची विक्री;
"अधीक्षक" म्हणजे दारूबंदी व उत्पादन शुल्क अधीक्षक;
"घाऊक परवानाधारक" म्हणजे शुल्क भरलेल्या देशी दारूची घाऊक विक्री करण्यासाठी या नियमांनुसार नमुना C.I.W. II मध्ये परवाना धारण करणारी व्यक्ती,
---
**मुख्य व्याख्या:**
**1) "अधिनियम"**
याचा अर्थ मुंबई दारूबंदी अधिनियम १९४९ — हा मुख्य कायदा आहे ज्याच्या आधारे दारू नियंत्रित होते.
**2) "अधिकृत अधिकारी"**
दारूबंदी व उत्पादन शुल्क विभागातील अधिकारी जो देशी दारू आयात करण्याचा passe देतो.
**3) "रासायनिक विश्लेषक"**
वैज्ञानिक जो दारूची तपासणी करतो — Forensic Science Laboratory किंवा शासकीय विश्लेषक.
**4) "देशी दारू"**
देशात बनवलेली दारू — किंवा तर ऊर्धपातनाने (distillation) किंवा spirits मिसळून. विदेशी म्हणून घोषित केलेली दारू यामध्ये येत नाही.
**5) "शुल्क"**
दारूवर भरावा लागणारा tax — उत्पादन शुल्क किंवा countervailing duty.
**6) "शुल्क भरलेली देशी दारू"**
ज्या दारूवर सरकारला शुल्क भरले गेले आहे (किंवा शुल्कातून सूट आहे तरीही).
**7) "आयात पास"**
अधिकृत अधिकाऱ्याकडून शुल्क भरलेली दारू आयात करण्याचा लिखित परवानगी.
**8) "परवाना" (licence)**
दारू आयात करून घाऊक विक्री करण्याचा अधिकार.
**9) "परवानाप्राप्त परिसर"**
दुकान किंवा गोदाम जेथे परवाने अंतर्गत दारू आयात व घाऊक विक्री होते.
**10) "निर्यात स्थान"**
महाराष्ट्राबाहेर भारतातील ते ठिकाण जेथून दारू आयात करायची आहे.
**11) "किरकोळ परवानाधारक"**
रिटेल दुकानदार जो छोट्या प्रमाणात ग्राहकांना दारू विकतो.
**12) "घाऊक विक्री"**
एका वेळी कमीत कमी **८ लिटर** किंवा त्यापेक्षा जास्त प्रमाणात विक्री — शर्त आहे की खरेदी करणारा घाऊक किंवा किरकोळ परवानाधारक असेल.
**13) "अधीक्षक"**
दारूबंदी व उत्पादन शुल्क विभागाचा अधीक्षक.
**14) "घाऊक परवानाधारक"**
परवाना धारण करणारी व्यक्ती जो दारूची घाऊक विक्री करते.
Application for import and sale by wholesale of country liquor देशी दारूचे आयात व त्याचे घाऊक विक्रीसाठी अर्ज
Any person desiring to import and sell country liquor by wholesale shall make an application in Form C.I.W.I. to the State Government for a licence, through the Collector of the district in which he desires to locate his licensed premises for storing imported duty paid country liquor. The application shall be accompanied by a chalan evidencing payment of a fee of twenty five rupees for such application.
देशी दारूची आयात आणि घाऊक विक्री करू इच्छिणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीने, नमुना C.I.W.I मध्ये राज्य शासनाकडे जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत परवान्यासाठी अर्ज करावा, ज्या जिल्ह्यात तो आयात केलेली शुल्क भरलेली देशी दारू साठवण्यासाठी आपला परवानाप्राप्त परिसर ठेवू इच्छितो. अर्जासोबत अशा अर्जासाठी पंचवीस रुपये शुल्क भरल्याचा चालान जोडावा.
---
**विस्तृत समजावून:**
• **कोण अर्ज करू शकतो?** - कोणही व्यक्ती जी देशी दारूची आयात करून घाऊक विक्री (wholesale) करू इच्छितो.
• **अर्ज कोणत्या फॉर्मात?** - Form C.I.W.I. नावाच्या नमुन्यात राज्य शासनाकडे.
• **अर्ज कुणाच्यामार्फत?** - ज्या जिल्ह्यात तुमचा दारूचा गोदाम/warehouse ठेवायचा आहे, त्या जिल्ह्याचे Collector यांच्यामार्फत.
• **आयात केलेली दारू कुठे ठेवायची?** - तुमचा अपना licensed warehouse (परवानाप्राप्त परिसर) जिथे import केली दारू - ज्यावर शुल्क भरले असेल - ते साठवायचे आहे.
• **शुल्क किती भरायचा?** - तुम्हाला ₹25 भरावे लागतील अर्जासाठी.
• **शुल्कचा पुरावा?** - चालान (challan) नावाचा पेमेंट रसीद अर्जासोबत जोडायचा.
---
**सोप्या शब्दांत:** जर तुम्हाला देशी दारू आयात करून दुसऱ्या व्यापारीकडे विक्री करायची असेल, तर Collector कार्यालयात फॉर्म भरून ₹25 शुल्क देऊन licence मिळवायचा आहे.
Grant of license परवाना देणे
On receipt of an application under rule 3, the Collector shall verify the particulars given there in and satisfy himself that the building or rooms proposed for storing and selling imported duty paid country liquor by wholesale conform to the requirement of rule 5. He shall also make such other inquiries as he deems fit and which are incidental to the grant of the licence, and shall forward the application to the State Government with his remarks.
On receipt of an application under rule 3, the Collector shall verify the particulars given therein and satisfy himself that the building or rooms proposed for storing and selling imported duty paid country liquor by wholesale conform to the requirement of rule 5. He shall also make such other inquiries as he deems fit and which are incidental to the grant of the license, and shall forward the application to the State Government with his remarks.
On receipt of the application under sub-rule (1), the State Government may, after making such inquiries as it thinks fit and if it is satisfied that there is no objection to grant the licence, on payment by the applicant of the licence fee of Rs. 2,000 by order direct the Collector to grant the licence in Form ' C.I.W.II' to the applicant; and shall forward a copy of such order to the Commissioner and the Commissioner, Food and Drugs Administration in the State and thereupon, the licence in Form' C.I.W. II' shall be issued by the Collector of the district in which the Applicant desires to locate his licensed premises. A duplicate copy of the licence shall be forwarded by the Collector to the State Government for its record and the third copy of the licence shall be kept by the Collector on his record.
No licence under sub-rule (2) shall be granted for a period beyond 31st March next following the date of the commencement of the licence:
Provided that, in respect of licence granted prior on 1st day of April 1975 the period of the licence shall extent up to 31st March 1976.
Every licensee shall deposit with the Collector either in cash or in Government securities, an amount of Rs. 5,000 (Rupees five thousand only) for the proper observance of the rules and conditions of the licence.
Any licensee desiring to renew his licence shall make an applicant in Form' C.I.W.I' to the State Government through the Collector of the district in which his licensed premises are located at least three months before the expiry of the licence accompanied by a chalan evidencing payment of a fee of twenty-five rupees for such application. Thereupon the provisions of sub-rules (2), (3) and (4) of this rule shall apply as they apply in relation to the application for the grant of a licence.
उप-नियम (१) अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, राज्य शासन, अशा चौकशी केल्यानंतर जशा त्याला योग्य वाटतील आणि परवाना मंजूर करण्यास कोणतीही हरकत नाही याबद्दल समाधानी असल्यास, अर्जदाराने रु. २,००० परवाना शुल्क भरल्यावर, आदेशाद्वारे जिल्हाधिकाऱ्यांना अर्जदाराला नमुना C.I.W.II मध्ये परवाना मंजूर करण्याचे निर्देश देऊ शकेल; आणि अशा आदेशाची प्रत आयुक्त आणि अन्न व औषध प्रशासन आयुक्त यांना पाठवेल.
उप-नियम (२) अंतर्गत कोणताही परवाना, परवान्याच्या प्रारंभ दिनांकानंतरच्या ३१ मार्चपेक्षा जास्त कालावधीसाठी मंजूर केला जाणार नाही: परंतु १ एप्रिल १९७५ पूर्वी मंजूर केलेल्या परवान्याचा कालावधी ३१ मार्च १९७६ पर्यंत वाढेल.
प्रत्येक परवानाधारकाने नियम आणि परवान्याच्या अटींचे योग्य पालन करण्यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांकडे रोख किंवा शासकीय रोख्यांमध्ये रु. ५,००० (रुपये पाच हजार फक्त) जमा करावे.
आपला परवाना नूतनीकरण करू इच्छिणाऱ्या कोणत्याही परवानाधारकाने परवाना संपण्यापूर्वी किमान तीन महिने अगोदर नमुना C.I.W.I मध्ये राज्य शासनाकडे जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत अर्ज करावा, ज्यासोबत पंचवीस रुपये शुल्क भरल्याचा चालान जोडावा. त्यानंतर या नियमाच्या उप-नियम (२), (३) आणि (४) च्या तरतुदी लागू होतील.
नियम ३ अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, जिल्हाधिकारी त्यामध्ये दिलेल्या तपशीलांची पडताळणी करेल आणि आयात केलेल्या शुल्क भरलेल्या देशी दारूच्या साठवणुकीसाठी आणि घाऊक विक्रीसाठी प्रस्तावित इमारत किंवा खोल्या नियम ५ च्या आवश्यकतांनुसार आहेत याची खात्री करेल. तो अशा इतर चौकशीही करेल ज्या त्याला योग्य वाटतील आणि ज्या परवाना मंजूरीशी संबंधित आहेत, आणि आपल्या अभिप्रायांसह अर्ज राज्य शासनाकडे पाठवेल.
उप-नियम (१) अंतर्गत अर्ज प्राप्त झाल्यावर, राज्य शासन, अशा चौकशी केल्यानंतर जशा त्याला योग्य वाटतील आणि परवाना मंजूर करण्यास कोणतीही हरकत नाही याबद्दल समाधानी असल्यास, अर्जदाराने रु. २,००० परवाना शुल्क भरल्यावर, आदेशाद्वारे जिल्हाधिकाऱ्यांना अर्जदाराला नमुना C.I.W.II मध्ये परवाना मंजूर करण्याचे निर्देश देऊ शकेल; आणि अशा आदेशाची प्रत आयुक्त आणि अन्न व औषध प्रशासन आयुक्त यांना पाठवेल.
उप-नियम (२) अंतर्गत कोणताही परवाना, परवान्याच्या प्रारंभ दिनांकानंतरच्या ३१ मार्चपेक्षा जास्त कालावधीसाठी मंजूर केला जाणार नाही: परंतु १ एप्रिल १९७५ पूर्वी मंजूर केलेल्या परवान्याचा कालावधी ३१ मार्च १९७६ पर्यंत वाढेल.
प्रत्येक परवानाधारकाने नियम आणि परवान्याच्या अटींचे योग्य पालन करण्यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांकडे रोख किंवा शासकीय रोख्यांमध्ये रु. ५,००० (रुपये पाच हजार फक्त) जमा करावे.
आपला परवाना नूतनीकरण करू इच्छिणाऱ्या कोणत्याही परवानाधारकाने परवाना संपण्यापूर्वी किमान तीन महिने अगोदर नमुना C.I.W.I मध्ये राज्य शासनाकडे जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत अर्ज करावा, ज्यासोबत पंचवीस रुपये शुल्क भरल्याचा चालान जोडावा. त्यानंतर या नियमाच्या उप-नियम (२), (३) आणि (४) च्या तरतुदी लागू होतील.
Requirement of licensed premises परवानाप्राप्त जागेमधील आवश्यक बाबी
The building or rooms of the licensed premises shall be constructed of strong masonary or brick work. The windows of the building or room shall be securely wire-netted. There shall be only one entrance to the building or main room of the licensed premises and to each store room, respectively; which must open into the enclosure of the premises.
परवानाप्राप्त परिसराची इमारत किंवा खोल्या मजबूत दगडी बांधकाम किंवा विटांच्या बांधकामाच्या असाव्यात. इमारत किंवा खोलीच्या खिडक्या सुरक्षितपणे तारजाळीने बंद असाव्यात. इमारत किंवा परवानाप्राप्त परिसराच्या मुख्य खोलीला आणि प्रत्येक गोदामाला अनुक्रमे एकच प्रवेशद्वार असावे, जे परिसराच्या आवारात उघडले पाहिजे.
**विस्तृत समजावून:**
**इमारतीची बांधणी**
- Shop किंवा warehouse साठी मजबूत दगडी किंवा विटांच्या बांधकामाची इमारत असणे आवश्यक आहे।
- कच्च्या किंवा कमजोर बांधकामाची जागा परवानगी मिळणार नाही।
**खिडक्यांची सुरक्षा**
- सर्व खिडक्या सुरक्षितपणे तारजाळीने बंद असणे अनिवार्य आहे।
- याचा उद्देश दारूचा चोरीचा धोका कमी करणे आणि कर्मचाऱ्यांची सुरक्षा सुनिश्चित करणे आहे।
**प्रवेशद्वारांची संख्या**
- मुख्य building किंवा room साठी केवळ एकच प्रवेशद्वार असणे आवश्यक आहे।
- गोदामांसाठी देखील प्रत्येकाला वेगळ एकच प्रवेशद्वार असावा।
- सर्व प्रवेशद्वार परिसराच्या आवारात (enclosure) उघडले पाहिजे, बाहेरच्या रस्त्यावर नव्हे।
**हे का जरुरी आहे?**
- दारू हे कर लागू असलेल्या महत्वाची वस्तू आहे।
- सुरक्षित परिसर मजबूत नियंत्रण आणि निरीक्षण सुलभ करते।
- चोरी आणि अवैध विक्रीचा धोका कमी करते।
अगर तुम्हाला licence घेण्याचा विचार आहे तर या सर्व requirements पूर्ण करणे अनिवार्य आहे, अन्यथा परवानगी मिळणार नाही.
Restriction on import and Sale by wholesale of duty paid country liquor शुल्क भरलेल्या देशी दारूच्या घाऊक विक्रीद्वारे आयात आणि विक्रीवर निर्बंध
The wholesale licensee shall import only such quantity of duty paid country liquor as may be permitted to be imported by the State Government from time to time after obtaining the necessary import permit from the Collector by following the procedure laid down in Chapter-III. It shall not exceed the quantity mentioned in the licence.
The wholesale licensee shall import only such quantity of duty paid country liquor as may be permitted to be imported by the State Government from time to time after obtaining the necessary import permit from the Collector by following the procedure laid down in Chapter III. It shall not exceed the quantity mentioned in the license.
The licensee shall not import country liquor from any source other than those distilleries or bonded warehouses which are approved by the State Government from time to time and, country liquor to be imported for sale by wholesale shall be of such specification or standards as may be prescribed by the State Government from time to time, and country liquor to be imported for sale by wholesale shall be of such specification or standards as may be prescribed by the State Government from time to time
परवानाधारकाने राज्य शासनाने वेळोवेळी मंजूर केलेल्या मद्यनिर्मिती कारखान्यांव्यतिरिक्त किंवा बंधपत्रित गोदामांव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही स्रोतातून देशी दारू आयात करू नये, आणि घाऊक विक्रीसाठी आयात करावयाची देशी दारू राज्य शासनाने वेळोवेळी विहित केलेल्या विनिर्देश किंवा मानकांनुसार असावी.
घाऊक परवानाधारकाने राज्य शासनाने वेळोवेळी आयात करण्यास परवानगी दिलेल्या प्रमाणातच शुल्क भरलेली देशी दारू आयात करावी, प्रकरण III मध्ये नमूद केलेल्या प्रक्रियेनुसार जिल्हाधिकाऱ्यांकडून आवश्यक आयात परवानगी मिळवल्यानंतर. ती परवान्यात नमूद केलेल्या प्रमाणापेक्षा जास्त नसेल.
परवानाधारकाने राज्य शासनाने वेळोवेळी मंजूर केलेल्या मद्यनिर्मिती कारखान्यांव्यतिरिक्त किंवा बंधपत्रित गोदामांव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही स्रोतातून देशी दारू आयात करू नये, आणि घाऊक विक्रीसाठी आयात करावयाची देशी दारू राज्य शासनाने वेळोवेळी विहित केलेल्या विनिर्देश किंवा मानकांनुसार असावी.
What country liquor shall not be kept for sale कोणती देशी दारू विक्रीसाठी ठेवू नये
A wholesale licensee shall not receive or keep in his licensed premises any country liquor which has not been lawfully imported by him for sale wholesale.
घाऊक परवानाधारकाने आपल्या परवानाप्राप्त परिसरात कायदेशीररित्या घाऊक विक्रीसाठी आयात न केलेली कोणतीही देशी दारू स्वीकारू नये किंवा ठेवू नये.
---
**तपशील:**
• **कोण पाळायचे?** — ज्याच्याकडे country liquor (देशी दारू) विक्रीसाठी wholesale licence आहे त्याला हे नियम पाळावेत.
• **काय करू नये?** — तुमच्या दुकानात/परिसरात असे कोणतेही देशी दारू ठेवू नये जो:
- तुम्ही स्वतः आयात न केलेले असेल
- कायदेशीररित्या आयात न केलेले असेल
- इतर कोणाचे असेल
• **उदाहरण:** जर तुम्हाला केवळ देशी व्हिस्की विक्रीचा licence आहे, तर तुम्ही इतरांची व्हिस्की किंवा विदेशी दारू तुमच्या दुकानात ठेवू शकत नाही.
• **का हा नियम आहे?** — हे तपासून पहाणे आणि नियंत्रण करणे सोपे करण्यासाठी, जेणेकरून सरकारला माहिती असते की कोण काय दारू विक्री करत आहे.
• **नियम मोडल्यास काय होईल?** — तुमचा licence रद्द होऊ शकतो, दंड किंवा तुरुंगवास होऊ शकतो.
**सरळ भाषेत:** तुमच्या दुकानात केवळ तुमची कायदेशीर दारूच असावी — बाकी काही नाही!
Manner of storage of country liquor देशी दारू साठवण्याची पद्धत
A wholesale license shall store in his licensed premises duty paid country liquor only in bottles duly sealed or capsuled and in duly sealed barrels of 200 litres capacity or of such other capacities as may be approved by the Commissioner from time to time.
घाऊक परवानाधारकाने आपल्या परवानाप्राप्त परिसरात शुल्क भरलेली देशी दारू केवळ योग्यरित्या सील केलेल्या किंवा कॅप लावलेल्या बाटल्यांमध्ये आणि २०० लिटर क्षमतेच्या किंवा आयुक्तांनी वेळोवेळी मंजूर केलेल्या इतर क्षमतेच्या सील केलेल्या पिंपांमध्ये साठवावी.
विस्तृत समजावणी:
• **कोण पालन करावे?** जे लोकांना wholesale licence आहे (म्हणजे मोठ्या प्रमाणात देशी दारू विक्री करणारे), त्यांना हा नियम पालन करायचा आहे.
• **कुठे साठवावी?** आपल्या licensed shop किंवा warehouse मध्ये — अन्य ठिकाणी नाही.
• **कोणती दारू?** फक्त शुल्क भरलेली देशी दारू (duty paid) — कर न भरलेली दारू साठवणे अवैध आहे.
• **कसे साठवावी?** दोन प्रकारे:
- **बाटल्यांमध्ये:** बाटल्या योग्यरित्या सील किंवा cap लावलेल्या असाव्यात. उदा., जर बाटली उघडी असेल किंवा सील तुटली असेल तर साठवणे आहे.
- **ड्रमांमध्ये:** 200 लिटर क्षमतेच्या iron drums किंवा अन्य containers मध्ये, पण ते सील बंद असावेत.
• **अन्य आकार शक्य आहेत का?** हो, 200 लिटरच्या बाहेर अन्य क्षमता असलेले ड्रम वापरू शकता — पण Commissioner ने ते मंजूर केले पाहिजे.
• **का हा नियम?** सील करणे म्हणजे दारूची गुणवत्ता सुरक्षित राहते आणि सरकार नकली दारू पकडू शकते.
हे नियम मोडल्यास penalty आणि licence रद्द होऊ शकते.
Removal of country liquor from licensed premises परवानाप्राप्त जागेतून देशी दारू काढणे
No country liquor stored in a licensed premises shall be removed therefrom except for sale to a wholesale or retail licensee under a transport pass in Form C. L. III issued by the wholesale licensee.
परवानाप्राप्त परिसरात साठवलेली कोणतीही देशी दारू, घाऊक परवानाधारकाने जारी केलेल्या नमुना C.L. III मधील वाहतूक पासाशिवाय, घाऊक किंवा किरकोळ परवानाधारकाला विक्रीसाठी वगळता, तेथून काढली जाणार नाही.
---
विस्तारित समजावणी:
**Rule 9 काय सांगते:**
• जर तुम्हाला देशी दारू बनवणे किंवा साठवणे शासकीय परवानेवर करायचं असेल, तर ती दारू तुमच्या permitted गोदामातून बाहेर काढताना नियम पाळावे लागतो.
• देशी दारू बाहेर काढता येण्यासाठी एकच कारण आहे — दुसऱ्या परवानेधारकांना (घाऊक किंवा किरकोळ) विक्रीसाठी.
• **सर्वात महत्वाचं:** तुमच्याकडे "Form C.L. III" नावाचा transport pass असणे आवश्यक आहे. हा pass तुम्हाला (wholesale licensee) देतात.
**सोप्या शब्दात उदाहरण:**
मानू दारूचा wholesale licence असलेल्या राज साहेबांचा गोदाम आहे. त्यांनी १०० बाटल्या एक शहरातल्या दुकानदारांना विकायच्या आहेत.
✓ **योग्य:** Form C.L. III (transport pass) लिहून दारू भेजणे — कायद्यानुसार परवाहीच.
✗ **अयोग्य:** बिना pass के दारू निकालना — कायदेवाढीचे उल्लंघन.
**परिणाम:**
अगर बिना transport pass के दारू निकाला तर ते अवैध मानले जाईल आणि दंड/तुरुंगवास होऊ शकतो.
Licensee to account for losses परवानाधारकाने साठवणुकीत व विक्रीमध्ये झालेले नुकसान कळविणे
Any loss in the duty paid country liquor stored in a licensed premises or issued therefrom shall be reported in writing within three days of the loss by the wholesale licensee to the Superintendent explaining in detail the causes thereof. The Superintendent shall thereafter cause necessary enquiries to be made and submit his report to the Commissioner for further orders.
परवानाप्राप्त परिसरात साठवलेल्या किंवा तेथून जारी केलेल्या शुल्क भरलेल्या देशी दारूमधील कोणतीही तूट, नुकसानाच्या तीन दिवसांच्या आत घाऊक परवानाधारकाने अधीक्षकांना लिखित स्वरूपात कळवावी आणि त्याची कारणे सविस्तरपणे स्पष्ट करावीत. त्यानंतर अधीक्षक आवश्यक चौकशी करतील आणि पुढील आदेशांसाठी आयुक्तांना अहवाल सादर करतील.
जर wholesale licence असलेल्या दुकानात किंवा गोदामात दारूचे नुकसान (चोरी, टुटफुट, गळती इ.) होत असेल तर ३ दिवसांच्या आत अधीक्षकांना लिखित अर्ज करून सांगावे लागतो.
---
**विस्तृत समजावणी:**
**१. कोण याची जिम्मेदारी घेते?**
- Wholesale licence असलेला व्यापारी (परवानाधारक) हा जिम्मेदार असतो.
- उदा., जर तुमच्याकडे बल्क दारू विक्रीचा licence असेल तर ही जिम्मेदारी तुमची आहे.
**२. कोणत्या नुकसानाची कळिवावी करावी लागते?**
- शुल्क भरून आनलेल्या देशी दारूचे कोणतेही नुकसान.
- उदा., चोरी झाली, दारू बाहेर गळली, बाटली टुटली, कीड लागली इत्यादी.
**३. कधी कळवावे?**
- नुकसान समजल्यानंतर **३ दिवसांच्या आत** (पहिल्या दिवसापासून).
- उदा., सोमवारी नुकसान समजल्यास गुरुवारपर्यंत कळवावे.
**४. किंवा कळवावे?**
- **लिखित स्वरूपात** (कागदावर किंवा email)
- Superintendent (अधीक्षक) यांना.
**५. अर्जात काय लिहावे?**
- नुकसान किती प्रमाणात झाले (किती लिटर किंवा किती बाटल्या).
- **सविस्तरपणे कारण** — चोरी होती? गळती होती? टुटली? कीड लागली?
- कधी आणि कसे समजले?
**६. त्यानंतर काय होते?**
- अधीक्षक **चौकशी करतात** — नुकसान खरोखर झाले का, वाजिब होते का हे तपासतात.
- त्यानंतर अधीक्षक **Commissioner यांना अहवाल पाठवतात**.
- Commissioner **अंतिम आदेश देतात** — नुकसान मंजूर करावे की दंड द्यावा.
**७. गणना कसे होते?**
- नुकसान मंजूर झाल्यास तुम्हाला तो excise duty भरावा लागत नाही.
- परंतु सारखेसे नुकसान होत असेल तर Commissioner तुमचा licence रद्द करू शकतात.
Closure of licensed premises परवानाप्राप्त ठिकाण बंद असण्याचे दिवस
The licensed shall remain closed on 2nd October every year and on such other days as may be specifically ordered by the Collector. In either case, the licensee shall not be entitled to any compensation.
परवानाप्राप्त ठिकाण दरवर्षी २ ऑक्टोबर रोजी आणि जिल्हाधिकाऱ्यांनी विशेषत: आदेश दिलेल्या इतर दिवशी बंद राहील. दोन्ही प्रकरणांमध्ये, परवानाधारक कोणत्याही भरपाईसाठी पात्र नसेल.
---
**विस्तृत समजावणी:**
• **2 ऑक्टोबर को हमेशा बंद:** गांधी जयंती के दिन (2 अक्टूबर) को हर साल आपके दारूचे दुकान/warehouse को बंद रहना अनिवार्य है — चाहे वह कोणत्याही दिवस असो.
• **Collector के आदेशानुसार अन्य दिन:** अगर Collector को किसी खास दिन दुकान बंद करने का आदेश दे, तो तुम्हाला तो तुरंत बंद करावे लागेल — उदा., कोणत्या राष्ट्रीय/प्रादेशिक दिवसाला किंवा किसी आपातकाल मध्ये.
• **कोई मुआवजा नहीं:** चाहे 2 अक्टोबर हो या Collector का आदेश — दोनों ही स्थितीमध्ये तुम्हाला कोणतीही भरपाई (compensation) मिळणार नाही. तुम्ही त्या दिवसाचे नुकसान सहन करावे लागेल.
**सरल शब्दात:**
तुम्हाला licence मिळालेच असेल, तरीही सरकारला हक्क आहे की जे दिवस हवेत ते दिवस दुकान बंद करायला सांगू शकते. तुम्ही विरोध करू शकत नाही आणि कोणतीही भरपाई मागू शकत नाही.
Working hours of licensed premises परवानाप्राप्त जागेचे कामाचे तास
Unless otherwise permitted by the Collector the licensed premises shall not be kept open except during the hours from 9.00 a.m. to 5.00 p.m.
जिल्हाधिकाऱ्यांनी अन्यथा परवानगी दिल्याशिवाय, परवानाप्राप्त परिसर सकाळी ९.०० ते सायंकाळी ५.०० या वेळेव्यतिरिक्त उघडे ठेवले जाणार नाही.
---
विस्तृत समजावणी:
**मूल नियम:**
• जिल्ह्यातील Collector ची परवानगी न मिळाल्यास, licence धारकाचे दारू वेचणारे shop किंवा warehouse हे सकाळी 9:00 ते संध्याकाळी 5:00 पर्यंत उघडे असू शकतात.
• या वेळेबाहेर (रात्रीच्या वेळी किंवा सकाळी 9 आधी) दुकान उघडणे परवानगीविना अवैध आहे.
**Collector ची विशेष परवानगी:**
• जर तुम्हाला सकाळी 9 आधी उघडायचे आहे किंवा संध्याकाळी 5 नंतर उघडायचे आहे, तर Collector कडे request करावी लागेल.
• Collector परिस्थितीनुसार (उदा., महत्वाच्या कार्यक्रमांसाठी) तुम्हाला वेळ वाढवण्याची परवानगी देऊ शकतात.
**व्यावहारिक उदाहरण:**
उदा., तुमचा दारू shop Collector कडून खास अनुमती न मिळाल्यास संध्याकाळी 5 नंतर उघडू शकत नाही. हे केल्यास तुम्हाला penalty आणि licence रद्द होण्याचा धोका असू शकतो.
---
**सारांश:** सरकारने ठरवून दिलेल्या वेळेत (9 a.m. – 5 p.m.) उघडा. बाकी काहीही अपेक्षा करून Collector ची मंजुरी घ्या.
Maximum prices कमाल किमती
A wholesale licensee shall not sell duty paid country liquor at a price exceeding such price that may be fixed by the State Government from time to time.
घाऊक परवानाधारक राज्य शासनाने वेळोवेळी निश्चित केलेल्या किमतीपेक्षा जास्त किमतीला शुल्क भरलेली देशी दारू विकणार नाही.
Wholesale licence असलेल्या व्यक्तीने दारू केवळ राज्य शासनाने ठरवलेल्या किमतीतच विकावे — त्यापेक्षा जास्त किमतीला विकू शकत नाही.
विस्तृत समजावणी:
• **कोण लागू आहे?**
ज्यांना wholesale licence आहे (म्हणजे मोठ्या प्रमाणात दारू विक्रीचे परवाने आहे) त्यांच्यासाठी हा नियम आहे।
• **काय करू शकत नाही?**
तुम्हाला दारूची (duty paid = कर भरलेली) किंमत राज्य शासनाने ठरवलेल्या सीमेपेक्षा वाढवून विकू शकत नाही।
उदा., जर शासनाने ₹500 ही maximum किंमत ठरवली असेल, तर तुम्ही ₹510 किंवा त्यापेक्षा जास्त किमतीला विकू शकत नाही।
• **किंमत कोण ठरवतो?**
राज्य शासन (Maharashtra Government) वेळोवेळी (कधी कधी) या किमती बदलू शकतो।
• **उद्देश**
यामुळे ग्राहकांचे रक्षण होते — अचानक दाम वाढून त्यांना नुकसान न होता.
• **नियम मोडल्यास?**
जर तुम्ही निर्धारित किमतीपेक्षा जास्त किमतीला दारू विकले, तर तुमचा licence रद्द होऊ शकतो किंवा दंड लागू शकतो.
Application for import pass आयात पाससाठी अर्ज
Any wholesale licensee who desires to import (herein after referred to as "importer") any country liquor into the State of Maharashtra on prepayment of duty shall apply in form C. I. W. IV for an import pass to the Authorised officer in whose jurisdiction his licensed premises are situated.
देशी दारू महाराष्ट्र राज्यात आयात करू इच्छिणाऱ्या (यापुढे "आयातदार" म्हणून संदर्भित) कोणत्याही घाऊक परवानाधारकाने, शुल्काच्या आगाऊ भरणावर, नमुना C.I.W. IV मध्ये, आपला परवानाप्राप्त परिसर ज्या अधिकारक्षेत्रात आहे त्या अधिकृत अधिकाऱ्याकडे आयात पाससाठी अर्ज करावा.
देशी दारू महाराष्ट्रात आयात करू इच्छिणाऱ्या wholesale licence धारकाने शुल्क आगाऊ भरून C.I.W. IV form भरून आपल्या परिसरांच्या अधिकार क्षेत्रातील अधिकृत अधिकाऱ्याकडे import pass मिळवावा लागतो.
तपशीलवार समजावून सांगा:
• कोण अर्ज करू शकतो?
जो व्यक्ती महाराष्ट्रात देशी दारूचे थोक विक्रय करण्याचा licence घेतला आहे, तोच आयात पास मिळवू शकतो.
• अर्ज कोणत्या form मध्ये देणे?
तुम्हाला "C.I.W. IV" नावाचा form भरून देणे आहे.
• शुल्क कसे भरायचे?
आयात pass मिळण्यापूर्वीच (आगाऊ) तुम्हाला duty (शुल्क) पूर्ण भरावे लागतो.
उदा.: जर तुम्ही 1000 बाटल्या आयात करू इच्छित असाल तर पहिले पूर्ण duty भरून नंतर permit मिळवावा लागतो.
• कोणाकडे अर्ज देणे?
ज्या Authorized officer च्या अधिकार क्षेत्रात तुमचा licensed shop/warehouse आहे, त्या अधिकाऱ्याकडे अर्ज सादर करावा.
उदा.: जर तुमचा warehouse पुणे जिल्ह्यात आहे तर पुणे जिल्ह्यातील अधिकृत अधिकाऱ्याकडे अर्ज देणे आहे.
• किती दिवसात मिळेल?
नियमांत याचे स्पष्ट कालावधी दिलेला नाही — त्यामुळे अधिकाऱ्याकडे विचारावे लागेल.
Issue of Pass पास जारी करणे
On receipt of an application made under rule 14, the Authorised Officer shall make such inquiries as he may deem necessary and if he sees no objection and if the quantity applied for does not exceed the total quota sanctioned by the State Government in this behalf may grant an import pass in Form 'C. I. W. V' to the extent permitted under rule 6, provided that, the duty liveable under the Act on such country liquor has been paid and receipted chalan evidencing payment of such duty has been produced.
On receipt of an application made under rule 14, the Authorised Officer shall make such inquires as he may deem necessary and if he sees no objection and if the quantity applied for does not exceed the total quota sanctioned by the State Government in this behalf may grant an import pass in Form ‘ C. I. W. V.’ to the extent permitted under rule 6, provided that the duty liveable under the Act on such country liquor has been paid and receipted challan evidencing payment of such duty has been produced.
Every import pass granted under sub-rule (1) shall show designation the officer by whom and the places at which the consignment of country liquor be imported is to be inspected en route and examined at the place of import under rules 19 and 20 respectively. In cases of import by road, one of the officers shall be the Prohibition and Excise Officer in charge of the tahsil of the place where the consignment is to first enter the State of Maharashtra. In cases of import by rail direct to the place of import, one of the inspecting officers shall be the Prohibition and Excise Officer in charge of the place where the railway station to which the consignment is to be booked is situated.
Every import pass granted under sub-rule (1) shall be in four parts. PART -1 shall be retained on the records of the Authorised Officer issuing the pass. PART-II and III shall be sent by post to the Excise Officer of the place of export with a request to endorse on part III the quantity of country liquor in litres and proof litres issued to the importer, and thereafter, to return that Part III to the Authorised Officer issuing the pass. PART-IV shall be handed over to importer or his agent issuing the pass, and PART-IV shall be handed over to the importer or his agent together with the certificate in Form - Certificate-I * annexed thereto.
No import pass under sub-rule (1) shall be granted unless the applicant produces written proof that country liquor is to be imported from a distillery or its bonded warehouse which has been approved by the State Government.
उप-नियम (१) अंतर्गत मंजूर केलेल्या प्रत्येक आयात पासवर, ज्या अधिकाऱ्याने आणि ज्या ठिकाणी देशी दारूची खेप मार्गात तपासली जाईल आणि आयातीच्या ठिकाणी तपासली जाईल त्याचे पदनाम दर्शविले जाईल. रस्त्याने आयात केल्यास, अधिकाऱ्यांपैकी एक तालुक्याचा दारूबंदी व उत्पादन शुल्क अधिकारी असेल.
उप-नियम (१) अंतर्गत मंजूर केलेला प्रत्येक आयात पास चार भागांमध्ये असेल. भाग-I पास जारी करणाऱ्या अधिकृत अधिकाऱ्याच्या अभिलेखावर ठेवला जाईल. भाग II आणि III निर्यात स्थानाच्या उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याला पोस्टाने पाठवले जातील. भाग IV आयातदार किंवा त्याच्या प्रतिनिधीला दिला जाईल.
उप-नियम (१) अंतर्गत कोणताही आयात पास मंजूर केला जाणार नाही जोपर्यंत अर्जदार लिखित पुरावा सादर करत नाही की देशी दारू राज्य शासनाने मंजूर केलेल्या मद्यनिर्मिती कारखान्यातून किंवा त्याच्या बंधपत्रित गोदामातून आयात केली जाणार आहे.
नियम १४ अंतर्गत केलेला अर्ज प्राप्त झाल्यावर, अधिकृत अधिकारी आवश्यक वाटणाऱ्या चौकशी करेल आणि कोणतीही हरकत दिसत नसल्यास, आणि मागणी केलेले प्रमाण राज्य शासनाने या संबंधात मंजूर केलेल्या एकूण कोट्यापेक्षा जास्त नसल्यास, नियम ६ अंतर्गत परवानगी दिलेल्या मर्यादेपर्यंत नमुना C.I.W. V. मध्ये आयात पास मंजूर करू शकेल, परंतु अशा देशी दारूवर अधिनियमानुसार देय शुल्क भरले असणे आणि त्याचा रसीद चालान सादर केलेला असणे आवश्यक आहे.
उप-नियम (१) अंतर्गत मंजूर केलेल्या प्रत्येक आयात पासवर, ज्या अधिकाऱ्याने आणि ज्या ठिकाणी देशी दारूची खेप मार्गात तपासली जाईल आणि आयातीच्या ठिकाणी तपासली जाईल त्याचे पदनाम दर्शविले जाईल. रस्त्याने आयात केल्यास, अधिकाऱ्यांपैकी एक तालुक्याचा दारूबंदी व उत्पादन शुल्क अधिकारी असेल.
उप-नियम (१) अंतर्गत मंजूर केलेला प्रत्येक आयात पास चार भागांमध्ये असेल. भाग-I पास जारी करणाऱ्या अधिकृत अधिकाऱ्याच्या अभिलेखावर ठेवला जाईल. भाग II आणि III निर्यात स्थानाच्या उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याला पोस्टाने पाठवले जातील. भाग IV आयातदार किंवा त्याच्या प्रतिनिधीला दिला जाईल.
उप-नियम (१) अंतर्गत कोणताही आयात पास मंजूर केला जाणार नाही जोपर्यंत अर्जदार लिखित पुरावा सादर करत नाही की देशी दारू राज्य शासनाने मंजूर केलेल्या मद्यनिर्मिती कारखान्यातून किंवा त्याच्या बंधपत्रित गोदामातून आयात केली जाणार आहे.
Procedure in transit वाहतुकी दरम्यानची प्रक्रिया
PART-IV of the import pass and the certificate thereto shall accompany the consignment while in transit and shall be produced for inspection on demand in the State by Prohibition and Excise Officer not below the rank of a Sub-inspector.
आयात पासचा भाग IV आणि त्यासोबतचे प्रमाणपत्र वाहतुकीदरम्यान खेपेसोबत असावे आणि राज्यात दारूबंदी व उत्पादन शुल्क उप-निरीक्षकापेक्षा कमी दर्जाच्या नसलेल्या अधिकाऱ्याने मागणी केल्यावर तपासणीसाठी सादर करावे.
---
**विस्तृत समजावून:**
• **Import Pass चा भाग IV काय आहे?**
जेव्हा तुम्ही दारू (देसी दारू, अरक, इत्यादी) दुसऱ्या जिल्ह्यात किंवा राज्यातून आणता तेव्हा सरकारी परवानगी (import pass) मिळते. त्या passचा एक विशेष भाग असतो ज्याला "भाग IV" म्हणतात.
• **प्रमाणपत्र काय असते?**
Import pass सोबत एक अधिकृत कागदपत्र असते जो दर्शवितो की "हे दारू कायदेशीरपणे आयात होत आहे." हे प्रमाणपत्र खरे आणि सरकारी असावे.
• **वाहतूक करताना काय करावे?**
दारू कधीही एक जागेवरून दुसरीकडे हलवता तर import pass चा भाग IV आणि प्रमाणपत्र **नक्की** त्या दारूच्या boxesच्या सोबत असावे. कुणाही वेळी हरवू नका.
• **अधिकारी तपास करू शकतात?**
Prohibition आणि Excise विभागातील Sub-inspector किंवा त्याहून मोठ्या दर्जाचे अधिकारी रास्त्यावर, गोदामात किंवा कुठेही तपास करू शकतात आणि तुम्हाला हे कागदपत्र दाखवायला सांगू शकतात.
• **काय होऊ शकते जर कागदपत्र नसले?**
जर भाग IV किंवा प्रमाणपत्र नसेल तर अधिकारी दारू जप्त करू शकतात आणि दंड किंवा काही केस सुद्धा होऊ शकते.
Timely intimation of arrival of consignment to be given to inspecting and examining officers तपासणी करणार्या अधिकार्यांना खेप आल्याची सूचना वेळेवर देणे
The importer or his agent shall give to the Inspecting and Examining Officers named in the import pass at least two days previous intimation of the date and hour when the consignment will be ready for inspection at the place appointed for the purpose as shown in the Import pass. On receipt of such intimation the Authorised Officer shall examine or cause to be examined the consignment in accordance with the procedure laid down in rules 18 and 19.
आयातदार किंवा त्याच्या प्रतिनिधीने, आयात पासमध्ये नमूद केलेल्या तपासणी व तपासणी अधिकाऱ्यांना, खेप तपासणीसाठी तयार असेल त्या तारखेची आणि वेळेची किमान दोन दिवस अगोदर सूचना द्यावी. अशी सूचना प्राप्त झाल्यावर अधिकृत अधिकारी नियम १८ आणि १९ मध्ये नमूद केलेल्या प्रक्रियेनुसार खेपेची तपासणी करेल किंवा करवून घेईल.
विस्तृत समजावून:
**१. कोणी सूचना द्यायला हवी?**
- आयातदार (ज्यांनी दारू आयात केली) किंवा त्याचा agent (प्रतिनिधी)
- हा कायदेशीर जबाबदारी आहे, हलकेपणे घेऊ नका
**२. कोणाला सूचना द्यायला हवी?**
- तपासणी व तपासणी अधिकारी — हे नाव import pass मध्ये लिहिलेले असते
- यांची नावे आयात करताना सरकारने दिलेल्या कागदपत्रात मिळतील
**३. कितीवेळ आगोदर सूचना द्यायली?**
- कमी-कमी २ दिवस आगोदर
- उदा., जर सोमवारी तपासणी करायची असेल तर शनिवारी सूचना द्या
**४. सूचनेत काय लिहिलेले हवे?**
- तारीख (कोणत्या दिवशी खेप तयार असेल)
- वेळ (किती वाजता तपासणीसाठी तयार असेल)
- जागा (import pass मध्ये दिलेली ठराविक जागा, उदा. गोदाम)
**५. सूचना मिळाल्यानंतर अधिकारी काय करेल?**
- अधिकृत अधिकारी नियम १८ आणि १९ नुसार तपासणी करेल
- दारूचा नमुना घेऊन चाचणी करेल
- सरकारी नियम पाळेल
**महत्वाचे:** सूचना लेट दिल्यास तपासणी delay होऊ शकते आणि तुमचे दारु गोदामात अधिक दिवस पडून राहू शकते.
Inspection of consignment en route वाटेत मालाची तपासणी
On arrival of the consignment at the appointed place of inspection, the importer shall produce Part-IV of the import pass and the certificate thereto to the Inspecting Officer named in the import pass or his nominee. The Inspecting Officer shall compare the number marks and other particulars on each receptacle or package forming part of the consignment with those shown in the certificate issued by the Officer at the place of export, and in the Railway receipt in the case of consignment sent by rail and satisfy himself that the seals on the receptacles or packages are intact and that they have not been tampered with in transit. If the Inspecting Officer finds that the seals on any receptacle or package are tampered with, he shall immediately seize them; provided that if the Inspecting Officer, on enquiry made and concluded on the spot is satisfied that the explanation tendered by the importer or his agent is satisfactory, he shall ask the importer to get the receptacle or package securely packed in his presence and after this has been done, the Inspecting Officer shall reseal such receptacle or package with his own seal, and shall release the consignment after making necessary remaks on the import pass and the certificate, and noting thereon the particulars of impression of seal with which such receptacle or package has been resealed by him. He shall then hand over to the importer or his agent Part-lV of the import pass and and the certificate.
नियुक्त तपासणी स्थानी खेप पोहोचल्यावर, आयातदाराने आयात पासचा भाग IV आणि त्यासोबतचे प्रमाणपत्र आयात पासमध्ये नमूद केलेल्या तपासणी अधिकाऱ्यासमोर सादर करावे. तपासणी अधिकारी प्रत्येक पात्रावरील क्रमांक, चिन्हे आणि इतर तपशीलांची तुलना करेल आणि शिक्के अखंडित असल्याची आणि वाहतुकीदरम्यान त्यांच्याशी छेडछाड झालेली नसल्याची खात्री करेल.
दारू आयात करणाऱ्याला तपासणी स्थानी मालाची तपासणी करायची असते — अधिकारी पाचेट खुले किंवा खराब झाले आहेत का हे पाहतात, आणि सर्व काही ठीक असेल तर माल सोडून देतात.
---
विस्तारित समजावून:
**१. आयातदारान काय सादर करावे:**
• जेव्हा दारूचा खेप तपासणी स्थानी पोहोचेल, तेव्हा आयातदाराने "import pass चा भाग IV" आणि त्यासोबतचे certificate अधिकाऱ्यासमोर सादर करावे लागतो.
**२. अधिकारी काय तपास करतात:**
• प्रत्येक बाटल्या/पाचेटवरील नंबर, चिन्हे आणि तपशील तपास करतात.
• शिक्के (seals) अखंडित आहेत का हे पाहतात — म्हणजे कोणीही खोल्यात घुसून माल हलवला तो नाही.
• Railway receipt (रेल्वे पावती) सोबत मिळवून तपास करतात.
**३. जर शिक्के खुली असतील:**
• अधिकारी तत्काळ ते पाचेट जप्त करतात.
• परंतु जर आयातदार किंवा त्याचा प्रतिनिधी समाधानकारक स्पष्टीकरण देऊ शकेल (उदा., "वाटेत अपघात झाला आणि आम्ही पुन्हा पॅक केले"), तर अधिकारी परवानगी देतात.
**४. पुन्हा शिक्केबंदी:**
• अधिकारी स्वतः त्या पाचेटला आपल्या शिक्क्याने सीलबंद करतात.
• Import pass आणि certificate मध्ये नोंद करतात.
• नंतर आयातदारला खेप सोडून देतात.
**सरळ शब्दांत:** यह नियम काय म्हणतो की — तपास अधिकारी हे सुनिश्चित करतात की आपल्याकडे येणारी दारू सुरक्षित आहे, कोणीही त्याची चोरी किंवा खराबी केली नाही.
Examination of consignment at place of import आयातीच्या ठिकाणी मालाची तपासणी
The Importer or his agent shall on arrival of the consignment at the place appointed for its examination and shown in the import pass, produce Part-IV of the import pass and certificate thereto before the Examining Officer named in the import pass. The examining Officer or his nominee shall examine the consignment and satisfy himself that—
(a) The number marks and other particulars shown on each receptacle or package forming part of the consignment tally with those shown in the certificate issued by the Inspecting Officer;
(b) The seal on each such receptacle or package are intact and that have not been tampered with in transit;
(c) the quantity contained in each receptacle or package as guaged by him tallies with that shown in the aforesaid certificate and the note made by the Inspecting Officer;
(d) the number of bottles contained in the receptacles or packages is correct, and that seals of the bottle or receptacles, as the case may be are intact; and
(e) duty and any other fee payable under the Act has been paid correctly on the quantity of country liquor imported.
The Importer or his agent shall on arrival of the consignment at the place appointed for its examination and shown in the import pass, produce Part IV of the import pass and certificate thereto before the Examining Officer named in the import pass. The examining Officer or his nominee shall examine the consignment and satisfy himself that —
(a) The number marks and other particulars shown on each receptacle or package forming part of the consignment tally with those shown in the certificate issued by the Inspecting Officer ;
(b) The seal on each such receptacle or package are intact and that have not been tampered with in transit ;
(c) the quantity contained in each receptacle or package as guaged by him tallies with that shown in the aforesaid certificate and the note made by the Inspecting Officer ;
(d) the number of bottles contained in the receptacles or packages is correct, and that seals of the bottle or receptacles, as the case may be are intact ; and
(e) duty and any other fee payable under the Act has been paid correctly on the quantity of country liquor imported.
If on examination of the consignment under sub-rule (7), the Examining Officer finds that the quantity contained in each or any of the receptacles or packages is less than that shown in the certificate issued sub-rule (3) of rule, 15 and the deficiency exceeds the quantity which is allowed as wastage in the State from which the consignment has been imported, the Examing Officer shall ascertain from the Officer at the place of export the amount of duty leviable on such deficiency and submit his detailed report to the Commissioner.
The Examining Officer shall also draw samples not exceeding 375 ml from each variety and batch of country liquor imported for the purpose of analysis and shall send such samples for analysis to the Drug Control Laboratory, Bombay, in accordance with the procedure laid down by the Commissioner in this behalf
उप-नियम (१) अंतर्गत खेपेची तपासणी केल्यानंतर, तपासणी अधिकाऱ्यास आढळल्यास की प्रत्येक पात्रातील प्रमाण प्रमाणपत्रात दर्शविलेल्यापेक्षा कमी आहे आणि ती कमतरता निर्यात राज्यात परवानगी असलेल्या नासाडीपेक्षा जास्त आहे, तो निर्यात स्थानच्या अधिकाऱ्याकडून अशा कमतरतेवर देय शुल्काची रक्कम शोधून काढेल आणि आयुक्तांना सविस्तर अहवाल सादर करेल.
तपासणी अधिकारी विश्लेषणाच्या प्रयोजनार्थ आयात केलेल्या देशी दारूच्या प्रत्येक जातीतून आणि बॅचमधून ३७५ मिली पेक्षा जास्त नसलेले नमुने काढेल आणि अशा नमुन्यांची विश्लेषणासाठी औषध नियंत्रण प्रयोगशाळा, मुंबई येथे पाठवेल.
आयातदार किंवा त्याच्या प्रतिनिधीने, आयात पासमध्ये नमूद केलेल्या तपासणी स्थानी खेप पोहोचल्यावर, आयात पासचा भाग IV आणि त्यासोबतचे प्रमाणपत्र तपासणी अधिकाऱ्यासमोर सादर करावे. तपासणी अधिकारी खेपेची तपासणी करेल आणि (अ) प्रत्येक पात्रावरील क्रमांक, चिन्हे आणि इतर तपशील प्रमाणपत्रातील तपशीलांशी जुळतात; (ब) प्रत्येक पात्रावरील शिक्के अखंडित आहेत; (क) प्रत्येक पात्रातील प्रमाण बरोबर आहे; (ड) बाटल्यांची संख्या बरोबर आहे; आणि (इ) शुल्क आणि इतर फी योग्यरित्या भरली आहे याची खात्री करेल.
उप-नियम (१) अंतर्गत खेपेची तपासणी केल्यानंतर, तपासणी अधिकाऱ्यास आढळल्यास की प्रत्येक पात्रातील प्रमाण प्रमाणपत्रात दर्शविलेल्यापेक्षा कमी आहे आणि ती कमतरता निर्यात राज्यात परवानगी असलेल्या नासाडीपेक्षा जास्त आहे, तो निर्यात स्थानच्या अधिकाऱ्याकडून अशा कमतरतेवर देय शुल्काची रक्कम शोधून काढेल आणि आयुक्तांना सविस्तर अहवाल सादर करेल.
तपासणी अधिकारी विश्लेषणाच्या प्रयोजनार्थ आयात केलेल्या देशी दारूच्या प्रत्येक जातीतून आणि बॅचमधून ३७५ मिली पेक्षा जास्त नसलेले नमुने काढेल आणि अशा नमुन्यांची विश्लेषणासाठी औषध नियंत्रण प्रयोगशाळा, मुंबई येथे पाठवेल.
Release of consignment माल विक्रीसाठी परवानगी देणे
On receipt of the report of the analysis from the Drugs Control laboratory Bombay, if the Authorised Officer finds that—
(a) the imported country liquor is of the standard prescribed for the country liquor allowed to be manufactured and sold in the State of Maharashtra; and
(b) duty calculated according to the strength certified by the Chemical Analyser has been paid.
He shall allow the whole sale licensee to sell the country liquor by wholesale, in accordance with the conditions of his Import and Sale by Wholesale Licence.
On receipt of the report of the analysis from the Drugs Control laboratory, Bombay, if the Authorized Officer finds that —
(a) the imported country liquor is of the standard prescribed for the country liquor allowed to be manufactured and sold in the State of Maharashtra; and
(b) duty calculated according to the strength certified by the Chemical Analyzer has been paid.
He shall allow the whole sale licensee to sell the country liquor by wholesale, in accordance with the conditions of his Import and Sale by Wholesale License.
Where the Authorised Officer finds that the duty has been paid according to the lower strength than the strength reported by the Chemical Analyser, he shall calculate the amount of duty according to the strength certified by the Chemical Analyser, and direct the importer to pay the differential amount of duty and on payment of such differential amount of duty he shall release the consignment for sale as provided to in sub-rule (1).
Where the Authorised Officer finds that the country liquor is not of the standard prescribed, he shall seal the packages of receptacles of country liquor and report through the Collector of his district, to the Commissioner for ftirther orders in the matter.
जेथे अधिकृत अधिकाऱ्यास आढळेल की रासायनिक विश्लेषकाने कळविलेल्या सामर्थ्यापेक्षा कमी सामर्थ्यानुसार शुल्क भरले आहे, तो रासायनिक विश्लेषकाने प्रमाणित केलेल्या सामर्थ्यानुसार शुल्काची रक्कम मोजेल, आणि आयातदाराला फरकाची रक्कम भरण्याचे निर्देश देईल आणि अशी फरकाची रक्कम भरल्यावर तो माल विक्रीसाठी सोडेल.
जेथे अधिकृत अधिकाऱ्यास आढळेल की देशी दारू विहित मानकानुसार नाही, तो देशी दारूची पॅकेजेस सील करेल आणि आपल्या जिल्ह्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत आयुक्तांना पुढील आदेशांसाठी अहवाल सादर करेल.
औषध नियंत्रण प्रयोगशाळा, मुंबईकडून विश्लेषण अहवाल प्राप्त झाल्यावर, अधिकृत अधिकाऱ्यास आढळल्यास की (अ) आयात केलेली देशी दारू महाराष्ट्र राज्यात उत्पादन आणि विक्रीसाठी विहित मानकानुसार आहे; आणि (ब) रासायनिक विश्लेषकाने प्रमाणित केलेल्या सामर्थ्यानुसार शुल्क भरले आहे, तो घाऊक परवानाधारकाला परवान्याच्या अटींनुसार देशी दारूची घाऊक विक्री करण्यास परवानगी देईल.
जेथे अधिकृत अधिकाऱ्यास आढळेल की रासायनिक विश्लेषकाने कळविलेल्या सामर्थ्यापेक्षा कमी सामर्थ्यानुसार शुल्क भरले आहे, तो रासायनिक विश्लेषकाने प्रमाणित केलेल्या सामर्थ्यानुसार शुल्काची रक्कम मोजेल, आणि आयातदाराला फरकाची रक्कम भरण्याचे निर्देश देईल आणि अशी फरकाची रक्कम भरल्यावर तो माल विक्रीसाठी सोडेल.
जेथे अधिकृत अधिकाऱ्यास आढळेल की देशी दारू विहित मानकानुसार नाही, तो देशी दारूची पॅकेजेस सील करेल आणि आपल्या जिल्ह्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत आयुक्तांना पुढील आदेशांसाठी अहवाल सादर करेल.
Powers to issued supplementary instructions पुरवणी निर्देश जारी करण्याचे अधिकार
The State Government and the Commissioner may issue written instructions for any supplementary matters arising out of the rules to the licensees and officers exercising powers and performing duties under these rules.
राज्य शासन आणि आयुक्त या नियमांतून उद्भवणाऱ्या कोणत्याही पूरक बाबींसाठी परवानाधारक आणि अधिकाऱ्यांना लिखित सूचना जारी करू शकतील.
---
**विस्तृत समजावणी:**
• **कोण देतो हे निर्देश?**
राज्य शासन (State Government) आणि Commissioner दोघेही हे निर्देश जारी करू शकतात.
• **कसे देतो?**
लिखित (written) म्हणजे कागदावर किंवा official नोटिस म्हणून दिले जाते — मौखिक (बोलून) नाही.
• **कोणाला दिले जाते?**
- Licence धारकांना (दारूचा व्यापार करणारांना)
- Officers यांना जे या नियमांचे काम करतात
• **कशासाठी दिले जाते?**
नियमांतून उद्भवणाऱ्या नव्या किंवा अतिरिक्त बाबींसाठी.
उदा., जर दारूची आयात किंवा विक्री करताना कोणी नई परिस्थिती निर्माण झाली — जसे नव्या प्रकारचा tax, नव्या प्रकारचा दस्तऐवज, किंवा नव्या प्रकारचे नियम — तर शासन लिखित सूचना देऊ शकतो.
• **याचा अर्थ?**
Licence धारकांना आणि अधिकाऱ्यांना दिलेल्या सूचना पाळणे अनिवार्य असते. ती न पाळल्यास परिणाम होऊ शकते.
See Rules 3
APPLICATION FOR LICENCE FOR IMPORT AND SALES BY WHOLESALE OF COUNTRY LIQUOR
See rules 4(2)
Import and Sale by Wholesale Country Liquor License
See rule 9
Pass for the transport of duty paid country liquor from the licensed premises of a person holding wholesale licence to a licensed retail shop or another licenceholder.
See rule 14
Application for pass to import duty paid country liquor
See rule 15(3)
Condition 4 of License in Form C. I. W. II
Register of transaction of Country Liquor to be maintained by the wholesale trade and import licensee
See condition 5 of License in Form C.I.W. II
Monthly return of transactions of Country Liquor effected by C.I.W. II License of