HOMETHE MAHARASHTRA SPIRITUOUS PREPARATIONS (IMPORT AND EXPORT) RULES, 1963
View all order & notifications Forms / Schedules
G. N., H.D., NO. SMP-1460/22851-III, dated 5th December, 1963
📜 ORIGIN: G.N., F. and R.D. No. BLR. 1063/48122-J, dated the 8th April, 1963.
✅ STATUS: In force, as amended.
📖 PRINTED MANUAL REFERENCE: Paragraph {48}, printed 2023 Excise Manual (approximately page 350-365).
In exercise of the powers conferred by clause (b) of sub-section (2) of section 143 read with sections 11 and 53 of the Bombay Prohibition Act, 1949 (Bom. XXV of 1949), and in supersession of all previous Rules in so far as they relate to the matters provided for in these Rules, the Government of Maharashtra hereby makes the following Rules, the same having been previously published as required by sub-section (3) of the said section 143 :
मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९ (मुंबई क्र. XXV, १९४९) च्या कलम १४३ च्या उपकलम (२) च्या खंड (ब) सह कलम ११ आणि ५३ यांद्वारे प्रदान केलेल्या अधिकारांच्या वापरात, आणि या नियमांमध्ये तरतूद केलेल्या बाबींशी संबंधित असलेल्या सर्व मागील नियमांच्या अधिक्रमणात, महाराष्ट्र शासन याद्वारे पुढील नियम करीत आहे, जे उक्त कलम १४३ च्या उपकलम (३) द्वारे आवश्यक असल्याप्रमाणे पूर्वी प्रसिद्ध करण्यात आले आहेत:
📋 AT A GLANCE: These Rules regulate the import into and export out of Maharashtra of spirituous preparations, laying down the procedure for permits, transport passes and accounting under the Bombay/Maharashtra Prohibition Act, 1949.
- Amended by G. N., R. D., No. DNS. 1059/166339-1, dated 2nd February 1960 (B. G, Pt. IV-B, p. 148).
- Amended by G. N., H. D., No. DNS. 1060/44681-1III, dated 8th February 1961 (M. G, Pt. IV-B, p. 235).
- Amended by G. N., H.D., No. DNS. 1060/24068-1III, dated 10th February 1961 (M. G., Pt.IV-B, p. 236).
- Amended by G N.,H.D., No. DNS. 1060/6739-1III, dated 4th March 1961 (M. G, Pt. IV-B. p. 276).
- Amended by G. N., H.D., No. DNS. 1060/13939-1II, dated 11th March 1961 (M. G. Pt. IV-B, p. 350).
- Amended by G. N., H.D., No. DNS. 1060/11245-III, dated 8th March 1963 (M. G, Pt. IV-B, p. 350).
- Amended by G. N., H.D., No. BPA. 1059/55336-1II, dated 25th July 1963 (M. G, Pt. IV-B. p. 1239).
- Amended by G. N., H.D., No. RTS. 1361/102-C-1II(a), dated 23rd August 1966 (M. G., Pt. 1V-B, p. 1609).
- Amended by G. N., H.D., No. DNS. 1064/102282-1II, dated 22nd October 1966 (M. G., Pt. IV-B, p. 1901).
- Amended by G. N., H.D., No. DNS. 1966/41417-1II, dated 3rd August 1967 (M.G,Pt.IV-B, p.2028).
- Amended by G. N., H.D., No. DNS. 1168/1II, dated 4th November 1968 (M. G, Pt. IV-B, p. 1804).
- Amended by G. N., H.D.. No. DNS. 1065/40114-1II, dated 1st April 1971 (M. G, Pt. IV-B, p. 496).
- Amended by G. N., H.D., No. SLC. 1069-1II, dated 24th July 1971 (M. G. Pt. IV-B, p. 1112).
- Amended by Corrig., H.D., No. SLC. 1069-1II, dated 24th July 1971 (M.G., Pt.IV-B,p.1376).
- Amended by G. N., H.D., No. FLR. 1371/A-82-1II, dated 15th March 1972 (M.G., Pt. 1V-B, p. 446).
- Amended by G. N., H.D., No. DNS. 1072-1II, dated 14th August 1972 (M. G., Pt. IV-B, p. 1487).
- Amended by G. N., H. D., No. SLC. 1072-1/1, dated 19th August 1972 (M. G, Pt. 1V-B, p. 1488).
- Amended by G. N., H. D., No. DNS. 0872/52-1III, dated 6th September 1973 (M. G., Pt. IV-B, p. 1644).
- Amended by G. N., H. D., No. DNS. 1056/40114-1II-A (1), dated 3rd March 1974 (M. G. Pt. IV-B, p. 605).
- Amended by G N., H. D. No. DNS. 0875/29-XXVIII-PR, dated 3 January 1976 (M. G. Pt. IV-B, p. 269).
- Amended by G.N., H.D., No. DNS. 2077-(2) 28-PR, dated 30th March 1978 (M.G., Pt. IV-B, p. 551).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 2079/267-VI-PRO-2, dated 24th March 1979 (M.G., Pt. IV-B, p. 737).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 2081/4/267-PRO-2, dated 10th March 1981 (M.G., Pt. IV-B, p. 242).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 2081/7-(l)-PRO-2, dated 4th November 1981 (M.G., Pt. IV-B, p. 1932).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 1081/21-VI-PRO-2, dated 6th November 1981 (M.G., Pt. IV-B, p. 1940).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 2081/7(l)-PRO-2, dated 22nd May 1982 (M.G., Pt. IV-B, p. 549).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 2082/(1)-PRO-12, dated 12th November 1982 (M.G., Pt. IV-B, p. 1097).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 1086/77-(II)-PRO-2, dated 14th January 1987 (M.G., Pt. IV-B, p. 176).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 1088/V-PRO-2, dated 16th March 1988 (M.G., Pt. IV-B, p. 272-75).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 1088/XXVII-PRO-2, dated 23rd March 1988 (M.G., Pt. IV-B, p. 324).
- Amended by G.N., H.D., No. DNS. /57/11-PRO-1, dated 28th November 1988 (M.G., Pt. IV-B, p. 1138-39).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 1090/II-PRO-2, dated 12th January 1990 (M.G., Pt. IV-B, p. 274).
- Amended by G.N., H.D., No. BPA. 1090/3014/VI-PRO-3, dated 21st June 1992 (M.G., Pt. IV-B).
- Amended by G.N., H.D., No. MIS. 1094/1/EXC-2, dated 9th February 1994 (M.G., Pt. IV-B, p. 295).
- Amended by G.N., H.D., No. MIS. 1094/1/IV/EXC-PRO-2, dated 22nd March 1994 (M.G., Pt. IV-B).
- Amended by G.N., H.D., BPA. 1091/3014/VIK/PRO-3, dated 21st June 1992 (M.G., Pt. IV-B).
- Amended by G.N., H.D., DNS. 1298/CR-10/EXC-1, dated 14th October 1998 (M.G., Pt. IV-B, p. 768).
- Amended by G.N., H.D., BPA. 1093/412/EXC-3, dated 21st November 1998 (M.G., Pt. IV-B).
- Amended by G.N., H.D., MIS. 1096/1/EXC-11, dated 12th July 1999 (M.G., Pt. IV-B).
- Amended by G.N., H.D., DNS. 1105/CR-2/EXC-2, dated 7th November 2006 (M.G., Pt. IV-B, p. 1827).
- Amended by G.N., H.D., DNS. 0307/CR-2/EXC-2, dated 27th July 2007 (M.G., Pt. IV-B, p. 1314-1315).
- Amended by G.N., H.D., DNS. 0208/1/CR-33/EXC-2, dated 10th April 2008 (M.G., Pt. IV-B, p. 350-351).
- Amended by G.N., H.D., DNS. 2196/CR-8/EXC-2, dated 18th August 2008 (M.G., Pt. IV-B, p. 908-910).
- Amended by G.N., H.D., BPA. 0308/CR-64/EXC-2, dated 15th January 2009 (M.G., Pt. IV-B, p. 116).
- Amended by G.N., H.D., BRL. 1020/CR-131(2)/EXC-3, dated 7th December 2020 (M.G., Pt. IV-B, p. 4).
📜 मूळ: G.N., F. and R.D. No. BLR. 1063/48122-J, dated the 8th April, 1963.
✅ स्थिती: प्रभावी, दुरुस्त्यांसह.
📖 मुद्रित उत्पादन शुल्क पुस्तिका संदर्भ: परिच्छेद {48}, मुद्रित 2023 उत्पादन शुल्क पुस्तिका (अंदाजे पान 350-365).
📋 एका दृष्टिक्षेपात: हे नियम मुंबई/महाराष्ट्र दारूबंदी अधिनियम, 1949 अंतर्गत महाराष्ट्रामध्ये मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थांची आयात व त्यातून निर्यात यांचे नियमन करतात आणि परवाने, वाहतूक पास व लेखांकनाची प्रक्रिया देतात.
Short title शीर्षक
1. Short Title.—These Rules may be called the Maharashtra Spirituous Preparations (Import and Export) Rules, 1963.
या नियमांना महाराष्ट्र मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ (आयात आणि निर्यात) नियम, १९६३ असे म्हणता येईल.
हे नियम दारू आणि दारूसारखे पदार्थ दुसऱ्या राज्य किंवा देशांत घेऊन जाणे आणि बाहेरून आणणे यावर नियंत्रण करतात.
---
**विस्तार:**
• या नियमांचे नाव आहे "महाराष्ट्र मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ (आयात आणि निर्यात) नियम, १९६३"।
• "Spirituous Preparations" म्हणजे दारू आणि अल्कोहोलयुक्त पदार्थ — जसे व्हिस्की, रम, ब्रांडी, विदेशी दारू वगैरे।
• "Import" म्हणजे बाहेरून महाराष्ट्रात दारू आणणे।
• "Export" म्हणजे महाराष्ट्रातून दारू दुसऱ्या ठिकाणी (राज्य किंवा देश) भेजणे।
• हे १९६३ साली बनवले गेलेले नियम आज पण लागू आहेत।
• या नियमांची उद्दिष्टे आहेत दारूच्या आयात-निर्यातीवर काटेकोर नियंत्रण ठेवणे आणि license की permit आवश्यक करणे।
**सोप्या भाषेत:** महाराष्ट्रात दारू बाहेरून आणायचे किंवा बाहेर भेजायचे असेल तर सरकारचे परवानगी लागते — हीच गोष्ट या नियमांनी सांगितली आहे।
Extent व्याप्ती
2. Extent.—These Rules extend to the whole of the State of Maharashtra.
हे नियम संपूर्ण महाराष्ट्र राज्याला लागू आहेत.
**विस्तृत समजावूनसांगणी:**
• या नियमाचा अर्थ असा आहे की दारुचा आयात-निर्यात करताना महाराष्ट्रातील कोणतेही भाग (शहर, गाव, जिल्हा) असो, तर हेच नियम सर्वत्र लागू होतात.
• उदा., जर तुम्ही मुंबई, पुणे, नागपूर किंवा कोणत्याही जिल्ह्यातून दारू आयात-निर्यात करत असाल, तर या नियमांचे पालन करावे लागतील.
• याचा मतलब असा नाही की सर्व जागी एकसारखेच अधिकार आहेत — Collector किंवा Commissioner यांच्या अधिकारक्षेत्रानुसार काही फरक असू शकतो, पण मूल नियम सर्वत्र एकच आहेत.
• महाराष्ट्र राज्य बाहेरचे (दुसऱ्या राज्य किंवा देशांचे) नियम येथे लागू होणार नाहीत.
Definitions व्याख्या
3. Definitions.—In these Rules, unless the content requires otherwise,–
"Act" means the Bombay Prohibition Act, 1949 ;
"Exporting Place" means a place outside the State of Maharashtra from which a spirituous preparation is imported ;
"Form" means a form appended to these Rules :
"Importing Place" means the place outside the State of Maharashtra to which a spirituous preparation is exported :
"Place of Export" means the place in the State of Maharashtra from which a spirituous preparation is exported ;
"Place of Import" means the place in the State of Maharashtra in which a spirituous preparation is imported ;
"Spirituous Preparation" means and medicinal or toilet preparation containing alcohol, which is determined by the State Government under section 6-A of the Act to be fit for use as an intoxicating liquor.
या नियमांमध्ये, संदर्भानुसार अन्यथा आवश्यक नसेल तर,–
"अधिनियम" म्हणजे मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९;
"निर्यात स्थान" म्हणजे महाराष्ट्र राज्याबाहेरील ते स्थान ज्याठिकाणाहून मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ आयात केला जातो;
"नमुना" म्हणजे या नियमांना जोडलेला नमुना:
"आयात स्थान" म्हणजे महाराष्ट्र राज्याबाहेरील ते स्थान ज्या ठिकाणी मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ निर्यात केला जातो:
"निर्यातीचे ठिकाण" म्हणजे महाराष्ट्र राज्यातील ते ठिकाण ज्याठिकाणाहून मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ निर्यात केला जातो;
"आयातीचे ठिकाण" म्हणजे महाराष्ट्र राज्यातील ते ठिकाण ज्या ठिकाणी मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ आयात केला जातो;
"मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ" म्हणजे मद्यसार असलेला कोणताही औषधीय किंवा प्रसाधनीय सिद्धपदार्थ, जो अधिनियमाच्या कलम ६-अ अन्वये राज्य शासनाने मादक मद्य म्हणून वापरण्यास योग्य असल्याचे निर्धारित केलेला आहे.
---
**विस्तृत व्याख्या:**
• **"Act" (अधिनियम)** = या नियमांमध्ये "Act" म्हणजे मुंबई दारूबंदी अधिनियम, १९४९ (Bombay Prohibition Act, 1949).
• **"Spirituous Preparation" (मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ)** = हा कोणताही औषधीय किंवा प्रसाधनीय (soap, perfume, cream) पदार्थ आहे ज्यात अल्कोहोल असते. पण फक्त तेच जो राज्य सरकारने कलम 6-A अंतर्गत मादक मद्य म्हणून वापरण्यास योग्य असल्याचे मान्य केलेला आहे.
- उदा., काही औषधांमध्ये अल्कोहोल असू शकते, पण त्यांना इथे "Spirituous Preparation" म्हटलं जातं.
• **"निर्यात स्थान" (Exporting Place)** = महाराष्ट्राबाहेरचे ते ठिकाण ज्याठिकाणाहून आपण दारू आयात करतो.
• **"आयात स्थान" (Importing Place)** = महाराष्ट्राबाहेरचे ते ठिकाण जिथे आपण दारू निर्यात करतो.
• **"निर्यातीचे ठिकाण" (Place of Export)** = महाराष्ट्रामधील ते ठिकाण ज्याठिकाणाहून दारू बाहेरला पाठविले जाते.
• **"आयातीचे ठिकाण" (Place of Import)** = महाराष्ट्रामधील ते ठिकाण ज्या ठिकाणी बाहेरचीदारू येते.
• **"Form" (नमुना)** = या नियमांच्या शेवटी दिलेले कागद-पत्रिकेचे नमुने.
---
**सोप्या शब्दांत:** हे सर्व शब्द या नियमांमध्ये काय म्हणते हे सांगतेय, जेणेकरून सर्वांना एकच अर्थ समजेल.
Importer to apply for Import Pass आयातदाराने आयात पास साठी अर्ज करणे
4. Importer to apply for Import Pass.—Any person who holds a license or permit under the Act for the sale or possession of any spirituous preparation or is permitted to possess or sell such preparation under the Act and who desires to import (hereinafter referred to as "importer") any spirituous preparation shall apply in Form S.P./A-1 for an import pass to the Collector or any other officer duly authorized in this behalf.
अधिनियमाखाली कोणत्याही मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाच्या विक्रीसाठी किंवा कब्जासाठी परवाना किंवा अनुज्ञापत्र धारण करणारी किंवा अधिनियमाखाली असा सिद्धपदार्थ ठेवण्यास किंवा विकण्यास परवानगी असलेली कोणतीही व्यक्ती जी कोणताही मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ आयात करू इच्छित असेल (यापुढे ज्यास "आयातदार" असे संबोधण्यात येईल) ती जिल्हाधिकारी किंवा या संबंधात सम्यकरित्या प्राधिकृत कोणत्याही अन्य अधिकाऱ्याकडे नमुना S.P./A-1 मध्ये आयात पाससाठी अर्ज करील.
---
**विस्तार:**
**कोण अर्ज करू शकतो?**
- जिथे तुम्हाला दारू विकणे किंवा ठेवणे यासाठी licence किंवा permit असेल
- किंवा जिथे अधिनियमाने तुम्हाला दारू ठेवणे-विकणे मंजूर केले असेल
- अशा व्यक्तीला आयात पास घेण्याचा अधिकार आहे
**अर्ज कसा करावा?**
- Form S.P./A-1 या विशेष फॉर्मात अर्ज करणे आवश्यक आहे
- हा अर्ज Collector कडे देणे आवश्यक आहे
- किंवा Collector यांनी ज्या अधिकाऱ्याला अधिकार दिले असतील, त्याकडे देता येतो
**साधारण उदाहरण:**
उदा., तुमच्याकडे Pune मध्ये विदेशी दारू विकण्याचा licence असेल तर जर तुम्हाला परदेशातून दारू आयात करायचे असेल, तर तुम्हाला Pune Collector कडे फॉर्म S.P./A-1 भरून अर्ज करावा लागेल.
**महत्वाचे:**
- बिना import pass घेतल्यास दारू आयात करू शकत नाही
- हा पास Collector यांचीच परवानगी आहे
Issue of Pass पास जारी करणे
((1)) On receipt of the application made under rule 4, the Collector or the officer authorized shall make such inquiries as he may deem necessary and if he sees no objection, he may grant the applicant an import pass in Form S. P. 1 on payment of a fee of Re. 1.
((2)) Every pass granted under sub-rule (1) shall show the designations of the officers by whom, and the places at which, the consignment of spirituous preparations to be imported, is to be inspected en route under rule 9 and examined on arrival at the place of import under rule 10. In case of import by road, one of the inspecting officers shall be the Prohibition and Excise Officer-in-charge of the taluka in which the place where the consignment enters the limits of the State is situated, or an officer deputed by him in this behalf. In cases of import by rail direct to the place of import, one of the inspecting officers shall be the Prohibition and Excise Officer-in-charge of the place where the railway station to which the consignment is to be booked is situated or an officer deputed by him in this behalf.
((3)) Every pass granted under sub-rule (1) shall be in four parts which shall be dealt with as under :– PART I shall be retained on the records of the officer issuing the pass ; PART II shall be sent by post to the Excise Officer at the exporting place ; PART III shall be sent to the Superintendent of Prohibition and Excise or the District Inspector of Prohibition and Excise at the place of import ; and PART IV shall be handed over to the importer or his agent together with the Form “Certificate-1” annexed thereto.
On receipt of the application made under rule 4, the Collector or the officer authorized shall make such inquiries as he may deem necessary and if he sees no objection, he may grant the applicant an import pass in Form S. P. 1 on payment of a fee of Re. 1.
Every pass granted under sub-rule (1) shall show the designations of the officers by whom, and the places at which, the consignment of spirituous preparations to be imported, is to be inspected en route under rule 9 and examined on arrival at the place of import under rule 10. In case of import by road, one of the inspecting officers shall be the Prohibition and Excise Officer-in-charge of the taluka in which the place where the consignment enters the limits of the State is situated, or an officer deputed by him in this behalf. In cases of import by rail direct to the place of import, one of the inspecting officers shall be the Prohibition and Excise Officer-in-charge of the place where the railway station to which the consignment is to be booked is situated or an officer deputed by him in this behalf.
Every pass granted under sub-rule (1) shall be in four parts which shall be dealt with as under :–
PART I shall be retained on the records of the officer issuing the pass ;
PART II shall be sent by post to the Excise Officer at the exporting place ;
PART III shall be sent to the Superintendent of Prohibition and Excise or the District Inspector of Prohibition and Excise at the place of import ; and
PART IV shall be handed over to the importer or his agent together with the Form "Certificate-1" annexed thereto.
उपनियम (१) अन्वये मंजूर केलेल्या प्रत्येक पासमध्ये, आयात करावयाच्या मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थांच्या खेपेची, नियम ९ अन्वये मार्गात तपासणी आणि नियम १० अन्वये आयातीच्या ठिकाणी आगमनावर परीक्षण करणाऱ्या अधिकाऱ्यांची पदनामे आणि ठिकाणे दर्शविली जातील. रस्त्याने आयातीच्या बाबतीत, तपासणी अधिकाऱ्यांपैकी एक हा, ज्या तालुक्यात खेप राज्याच्या सीमेत प्रवेश करते त्या ठिकाणचा दारूबंदी व उत्पादन शुल्क अधिकारी किंवा त्यांनी या संबंधात नियुक्त केलेला अधिकारी असेल. रेल्वेने थेट आयातीच्या ठिकाणी आयातीच्या बाबतीत, तपासणी अधिकाऱ्यांपैकी एक हा ज्या ठिकाणी खेप बुक करावयाच्या रेल्वे स्टेशन आहे त्या ठिकाणचा दारूबंदी व उत्पादन शुल्क अधिकारी किंवा त्यांनी या संबंधात नियुक्त केलेला अधिकारी असेल.
उपनियम (१) अन्वये मंजूर केलेला प्रत्येक पास चार भागांत असेल ज्यांची पुढीलप्रमाणे विल्हेवाट लावली जाईल:–भाग I पास जारी करणाऱ्या अधिकाऱ्यांच्या अभिलेखावर ठेवला जाईल;भाग II निर्यात स्थानावरील उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्यांना टपालाद्वारे पाठविला जाईल;भाग III आयातीच्या ठिकाणच्या दारूबंदी व उत्पादन शुल्क अधीक्षक किंवा जिल्हा दारूबंदी व उत्पादन शुल्क निरीक्षक यांना पाठविला जाईल; आणिभाग IV आयातदार किंवा त्याच्या प्रतिनिधीला "प्रमाणपत्र-१" नमुन्यासह सुपूर्द केला जाईल.
नियम ४ अन्वये केलेला अर्ज प्राप्त झाल्यावर, जिल्हाधिकारी किंवा प्राधिकृत अधिकारी त्यास आवश्यक वाटतील अशा चौकशा करतील आणि त्यास कोणतीही हरकत दिसत नसल्यास, ते रु. १ शुल्क भरल्यावर अर्जदारास नमुना S.P. 1 मध्ये आयात पास मंजूर करू शकतील.
उपनियम (१) अन्वये मंजूर केलेल्या प्रत्येक पासमध्ये, आयात करावयाच्या मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थांच्या खेपेची, नियम ९ अन्वये मार्गात तपासणी आणि नियम १० अन्वये आयातीच्या ठिकाणी आगमनावर परीक्षण करणाऱ्या अधिकाऱ्यांची पदनामे आणि ठिकाणे दर्शविली जातील. रस्त्याने आयातीच्या बाबतीत, तपासणी अधिकाऱ्यांपैकी एक हा, ज्या तालुक्यात खेप राज्याच्या सीमेत प्रवेश करते त्या ठिकाणचा दारूबंदी व उत्पादन शुल्क अधिकारी किंवा त्यांनी या संबंधात नियुक्त केलेला अधिकारी असेल. रेल्वेने थेट आयातीच्या ठिकाणी आयातीच्या बाबतीत, तपासणी अधिकाऱ्यांपैकी एक हा ज्या ठिकाणी खेप बुक करावयाच्या रेल्वे स्टेशन आहे त्या ठिकाणचा दारूबंदी व उत्पादन शुल्क अधिकारी किंवा त्यांनी या संबंधात नियुक्त केलेला अधिकारी असेल.
उपनियम (१) अन्वये मंजूर केलेला प्रत्येक पास चार भागांत असेल ज्यांची पुढीलप्रमाणे विल्हेवाट लावली जाईल:–
भाग I पास जारी करणाऱ्या अधिकाऱ्यांच्या अभिलेखावर ठेवला जाईल;
भाग II निर्यात स्थानावरील उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्यांना टपालाद्वारे पाठविला जाईल;
भाग III आयातीच्या ठिकाणच्या दारूबंदी व उत्पादन शुल्क अधीक्षक किंवा जिल्हा दारूबंदी व उत्पादन शुल्क निरीक्षक यांना पाठविला जाईल; आणि
भाग IV आयातदार किंवा त्याच्या प्रतिनिधीला "प्रमाणपत्र-१" नमुन्यासह सुपूर्द केला जाईल.
Procedure to be followed at the exporting place निर्यातीच्या ठिकाणी अवलंबायची प्रक्रिया
6. Procedure to be followed at the exporting place.—As soon as the consignment of spirituous preparations to be imported is ready for dispatch from the exporting place, the importer or his agent shall obtain a certificate in the Form "Certificate-1" annexed to Part IV of the pass from the Excise Officer at the exporting place.
आयात करावयाच्या मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थांची खेप निर्यात स्थानावरून पाठविण्यासाठी तयार होताच, आयातदार किंवा त्याचा प्रतिनिधी निर्यात स्थानावरील उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याकडून पासच्या भाग IV ला जोडलेल्या "प्रमाणपत्र-१" नमुन्यातील प्रमाणपत्र प्राप्त करील.
दारू (spirituous preparations) आयात करायचा असेल तर पाठवायच्या वेळी निर्यात स्थानावरील Excise Officer कडून एक प्रमाणपत्र (Certificate-1) घेणे गरजेचे आहे।
विस्तारित समजावणी:
**कोण करू शकतो?**
• आयातदार स्वतः किंवा त्याचा प्रतिनिधी (agent) हे प्रमाणपत्र मिळवू शकतो।
**कधी मिळवावे?**
• दारूचा माल पाठविण्यासाठी संपूर्ण तयार झाल्यावर लगेच हे प्रमाणपत्र घ्यावे लागतो।
• उदा., जर तुमचा दारूचा खेप निर्यात स्थानावर पोहोचला आहे आणि त्याला पाठवायचे आहे, तर लगेच Excise Officer कडे जाऊन प्रमाणपत्र घ्यावे।
**कोणकडून घ्यावे?**
• निर्यात स्थानावरील (जिथून दारू पाठवत आहात त्या ठिकाणावरील) Excise Officer कडून।
**कोणते प्रमाणपत्र?**
• "Certificate-1" हे प्रमाणपत्र घ्यावे लागतो।
• हा प्रमाणपत्र कायदेशीर pass च्या भाग IV (Part IV) मध्ये दिलेल्या नमुन्यानुसार असावे.
**का करावे?**
• हा प्रमाणपत्र दारूचा माल कायदेशीरपणे पाठवत आहात हे सिद्ध करतो।
• बिना हे प्रमाणपत्र मिळवल्यास दारू आयात करणे कायदेविरुद्ध आहे आणि तुम्हाला दंड/जेल होऊ शकतो।
Procedure in transit वाहतुकी दरम्यानची प्रक्रिया
7. Procedure in transit.—Part IV of the pass and the certificate shall be sent along with the consignment while in transit and shall be produced for inspection on demand made by any Prohibition and Excise Officer or Police Officer not below the rank of a Sub Inspector or any Revenue Officer not below the rank of an Aval Karkun.
पासचा भाग IV आणि प्रमाणपत्र वाहतुकीदरम्यान खेपेसोबत पाठविले जाईल आणि कोणत्याही दारूबंदी व उत्पादन शुल्क अधिकारी किंवा उपनिरीक्षकापेक्षा कमी दर्जा नसलेल्या पोलीस अधिकारी किंवा अवल कारकून पदापेक्षा कमी दर्जा नसलेल्या महसूल अधिकाऱ्याने मागणी केल्यावर तपासणीसाठी सादर केले जाईल.
---
**तपशील:**
**१. कागदपत्र काय आणि कुठे ठेवायचे?**
- दारूचा **pass चा Part IV** आणि **certificate** हे दोन्ही कागद माल सोबत असले पाहिजे.
- जेव्हा दारु वाहतूक होत असेल (एक जिल्ह्यातून दुसऱ्या जिल्ह्यात किंवा एका शहरातून दुसऱ्या शहरात), तेव्हा हे कागद खेपेच्या (consignment च्या) सोबतच ठेवायचे.
**२. तपासणी केव्हा होते?**
- कोणत्याही सरकारी अधिकारी हे कागद तपासू शकतात.
- **कोण तपासू शकतात:**
- दारूबंदी व उत्पादन शुल्क (Excise) अधिकारी
- Police अधिकारी (पण उपनिरीक्षक (Sub Inspector) किंवा त्यापेक्षा वरच्या दर्जाचा असला पाहिजे)
- महसूल अधिकारी (पण अवल कारकून किंवा त्यापेक्षा वरच्या दर्जाचा असला पाहिजे)
**३. काय करायचे?**
- अधिकारीने कागद दाखवायची मागणी केली तर तत्काळ हे कागदपत्र सादर करायचे.
- अगर तपासणीसाठी तयार रहायचे.
**साधा शब्दांत:** दारूचा consignment जेव्हा वाहतूक होते, तेव्हा त्याचे परवानग्या/प्रमाणपत्र सरकारी अधिकारीला दाखवण्यासाठी सहज उपलब्ध असले पाहिजे.
Timely intimation of arrival of consignment to be given to inspecting and examining officers तपासणी करणार्या अधिकार्यांना खेप आल्याची सूचना वेळेवर देणे
8. Timely intimation of arrival of consignment to be given to inspecting and examining officers.—The importer or his agent shall to the inspecting and examining officers named in the pass at least there day's previous intimation of the date and hour when the consignment will be ready for inspection or examination, as the case may be, at the places appointed for the purpose and shown in the pass. On receipt of such intimation, the officer concerned shall proceed himself or depute another officer to proceed to the place appointed for inspection or examination, as the case may be, to inspect or examine the consignment. The inspection and examination shall be made in accordance with the procedure prescribed in rules 9 and 10 respectively.
आयातदार किंवा त्याचा प्रतिनिधी पासमध्ये नमूद केलेल्या तपासणी आणि परीक्षण अधिकाऱ्यांना, खेप तपासणी किंवा परीक्षणासाठी, यथास्थिति, या उद्देशासाठी नियुक्त केलेल्या आणि पासमध्ये दर्शविलेल्या ठिकाणी तयार असण्याच्या तारखेची आणि वेळेची किमान तीन दिवस आधी सूचना देईल. अशी सूचना मिळाल्यावर, संबंधित अधिकारी स्वतः तपासणी किंवा परीक्षणासाठी, यथास्थिति, नियुक्त ठिकाणी जाईल किंवा दुसऱ्या अधिकाऱ्यास नियुक्त करील. तपासणी आणि परीक्षण अनुक्रमे नियम ९ आणि १० मध्ये विहित केलेल्या कार्यपद्धतीनुसार केले जाईल.
विस्तृत माहिती:
**आयातदारने काय करावे लागते:**
• तुमच्याकडे दारूच्या खेपेचा import permission (pass) असेल, तर त्यात नमूद केलेल्या तपासणी अधिकाऱ्यांना सूचना देणे आवश्यक आहे.
• खेप कोणत्या दिवशी आणि कोणत्या वेळेला तपासणीसाठी तयार असेल, हे कमीत कमी **३ दिवस आधी** अधिकाऱ्यांना सांगावे लागते.
• हे सूचना pass मध्ये दर्शविलेल्या ठिकाणी (जहा खेप तपास होणार आहे) द्यावे लागते.
**अधिकारी काय करतात:**
• सूचना मिळाल्यानंतर, Collector किंवा त्याचा प्रतिनिधी स्वतः किंवा दुसऱ्या अधिकाऱ्यास भेजून खेपेची तपासणी करतात.
• तपासणी **Rule 9 आणि Rule 10** मध्ये दिलेल्या नियमांनुसार केली जाते.
**सोप्या भाषेत:**
जर तुम्ही दारू आयात करत असाल, तर सरकारला "अरे, आमची दारूची खेप तीन दिवसांनंतर तपासणीसाठी तयार असेल" हे सांगणे अनिवार्य आहे. अन्यथा तपास होणार नाही आणि तुमचा माल अडकून राहू शकतो.
Inspection of consignment enroute वाटेत मालाची तपासणी
9. Inspection of consignment enroute.—On arrival of the consignment at the appointed place of inspection, the importer shall produce Part IV of the pass and the certificate before the inspecting officer named in the pass. The inspecting officer shall compare the number, marks and other particulars on each receptacle or package forming part of the consignment with those shown in the certificate issued by Excise Officer at the exporting place, and in the Railway receipt in the case of consignment sent by rail, and satisfy himself that the seals on such receptacles or packages are intact and that they have not been tampered with if on inspection any receptacles or package is found to have been tampered with, or otherwise damaged, the inspecting officer shall ask the importer to get in securely packed in his presence and after this has been done, the inspecting officer shall re-seal such receptacle or package with his own seal and allow the consignment to proceed, after making necessary remarks on the pass and the certificate and noting thereon the impression of the seal with which such receptacle or package has been re-sealed by him. He shall then hand over to the importer Part IV of the pass and the certificate.
नियुक्त तपासणी स्थानी खेप आल्यावर, आयातदार तपासणी अधिकाऱ्यांसमोर पासचा भाग IV आणि प्रमाणपत्र सादर करील. तपासणी अधिकारी खेपेचा भाग असलेल्या प्रत्येक पात्र किंवा पॅकेजवरील संख्या, चिन्हे आणि इतर तपशीलांची, निर्यात स्थानावरील उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याने जारी केलेल्या प्रमाणपत्रात आणि रेल्वेने पाठविलेल्या खेपेच्या बाबतीत रेल्वे पावतीत दर्शविलेल्या तपशीलांशी तुलना करील आणि अशा पात्र किंवा पॅकेजवरील सील अखंड असल्याची आणि त्यांच्याशी छेडछाड झालेली नसल्याची खात्री करील. तपासणीत कोणत्याही पात्र किंवा पॅकेजशी छेडछाड झालेली किंवा अन्यथा नुकसान झालेले आढळल्यास, तपासणी अधिकारी आयातदारास त्याच्या उपस्थितीत ते सुरक्षितपणे बंद करण्यास सांगतील आणि हे झाल्यानंतर, तपासणी अधिकारी अशा पात्र किंवा पॅकेजवर स्वतःच्या सीलने पुन्हा सील करतील आणि पास आणि प्रमाणपत्रावर आवश्यक शेरे नोंदवून आणि त्यावर अशा पात्र किंवा पॅकेजवर पुन्हा सील केलेल्या सीलचा ठसा नोंदवून खेप पुढे जाण्यास परवानगी देतील. त्यानंतर ते आयातदारास पासचा भाग IV आणि प्रमाणपत्र सुपूर्द करतील.
विस्तृत समजावून सांगणे:
**मालाची तपासणी करणे**
• आयातदार (जो दारू आयात करतो) माला जेथे तपासणी होणार आहे त्या ठिकाणी पहोचल्यावर, तेथे pass चा भाग IV आणि प्रमाणपत्र (certificate) तपासणी अधिकाऱ्यांना दाखवतो.
**दस्तऐज तपलेवणे**
• तपासणी अधिकारी हा प्रत्येक बॉक्स/पॅकेजवरील संख्या, चिन्हे आणि इतर तपशील पहातो.
• हे तपशील निर्यात स्थानावरील उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याच्या प्रमाणपत्राशी आणि रेल्वे पावतीशी (जर रेल्वेने पाठवले असेल तर) मिलतेवतत असल्याची खात्री करतो.
**सील तपासणे**
• सर्व पात्रे आणि पॅकेजवरील सील अखंड आहे का हे पहातो.
• छेडछाड झाली किंवा नुकसान झाले असे आढळल्यास...
**दुरुस्ती करणे**
• जर कोणते पॅकेज नुकसान झाले असेल तर अधिकारी आयातदारास त्याचे सुरक्षितपणे पुन:पॅकिंग करण्यास सांगतो.
• त्यानंतर अधिकारी स्वतःचा सील लावतो (नव्या सीलचा ठसा pass वर नोंद करतो).
• मालाला पुढे जाण्याची परवानगी देतो.
**दस्तऐज मिळणे**
• शेवटी अधिकारी pass चा भाग IV आणि प्रमाणपत्र आयातदारास परत देतो.
**सरल शब्दांत:** दारूचा मालाचेक करणारा हा सुनिश्चित करतो की माला सुरक्षितपणे पोहोचला आहे — कोणी छेडछाड केली नाही. जर समस्या असेल तर ती तेथेच सुधारली जाते.
Examination of consignment at place of import आयातीच्या ठिकाणी मालाची तपासणी
10. Examination of consignment at place of import.
The importer shall, on arrival of the consignment at the place appointed for its examination and shown in the pass, produce Part IV of the pass and the certificate before the examining officer named in the pass. The examining officer shall examine the consignment and satisfy himself that—
(a) The numbers, marks and other particulars shown on each receptacle or package forming part of the consignment tally with those shown in the certificate issued by the Excise Officer at the exporting place and the note made by the inspecting officer ;
(b) The seals on each such receptacle or package are intact and that they have not been tampered with in transit ; and
(c) The number of bottles contained in the receptacles or packages is correct and that they are intact.
If the examining officer finds on examination of the consignment under sub rule (1) that the consignment does not tally with the details of the spirituous preparation given in Part IV of the pass and the certificate, the examining officers shall not release the consignment but report the facts to his immediate superior and act according to his orders.
उपनियम (१) अन्वये खेपेची तपासणी केल्यावर, खेप पासच्या भाग IV आणि प्रमाणपत्रातील मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाच्या तपशीलांशी जुळत नसल्याचे परीक्षण अधिकाऱ्यांना आढळल्यास, परीक्षण अधिकारी खेप सोडणार नाहीत परंतु तथ्ये त्यांच्या तात्काळ वरिष्ठांना कळवतील आणि त्यांच्या आदेशानुसार कार्य करतील.
आयातदार, खेप तिच्या परीक्षणासाठी नियुक्त केलेल्या आणि पासमध्ये दर्शविलेल्या ठिकाणी आल्यावर, पासमध्ये नमूद केलेल्या परीक्षण अधिकाऱ्यांसमोर पासचा भाग IV आणि प्रमाणपत्र सादर करील. परीक्षण अधिकारी खेपेची तपासणी करतील आणि खालील बाबींची खात्री करतील—
(अ) खेपेचा भाग असलेल्या प्रत्येक पात्र किंवा पॅकेजवरील संख्या, चिन्हे आणि इतर तपशील निर्यात स्थानावरील उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याने जारी केलेल्या प्रमाणपत्रातील आणि तपासणी अधिकाऱ्याने केलेल्या नोंदींशी जुळतात;
(ब) अशा प्रत्येक पात्र किंवा पॅकेजवरील सील अखंड आहेत आणि वाहतुकीदरम्यान त्यांच्याशी छेडछाड झालेली नाही; आणि
(क) पात्र किंवा पॅकेजमधील बाटल्यांची संख्या बरोबर आहे आणि त्या अखंड आहेत.
उपनियम (१) अन्वये खेपेची तपासणी केल्यावर, खेप पासच्या भाग IV आणि प्रमाणपत्रातील मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाच्या तपशीलांशी जुळत नसल्याचे परीक्षण अधिकाऱ्यांना आढळल्यास, परीक्षण अधिकारी खेप सोडणार नाहीत परंतु तथ्ये त्यांच्या तात्काळ वरिष्ठांना कळवतील आणि त्यांच्या आदेशानुसार कार्य करतील.
Drawing of samples and their disposal नमुने काढणे आणि त्यांची विल्हेवाट लावणे
11. Drawing of samples and their disposal.—The following procedure shall be observed in drawing samples and sending them either to the Director, Forensic Science Laboratory and Chemical Analyzer to Government or the Director. Haffkine Institute, Bombay, for the purpose of analysis, as the Collector may direct, that is to say :—
(a) Two samples shall be drawn from each spirituous preparation, free of cost ;
(b) A sample shall be not less than four fluid ounces ;
(c) Each bottle of sample shall be properly corked and sealed with the examining officers seal and labelled as shown in the astric margin.
*No. of Import Pass ..................................................................
Date of Import Pass ...................................................................
The name of spirituous prepatation ............................................
No. and date of forwariding letter ................................................
(d) The sample shall be drawn and sealed in the presence of the importer or his agent ;
(e) The duplicate samples shall be kept under lock until such time as the result of analysis has been received provided that they may forwarded to the Director, Forensic Science Laboratory and Chemical Analyzer to Government or the Director, Haffkine Institute, Bombay, as the case may be, if he requires them for replacing the samples sent to him or for further analysis. The duplicate samples, when no longer required, shall be returned to the importer or his agent.
नमुने काढण्याच्या आणि त्यांना निर्देशक, फॉरेंसिक विज्ञान प्रयोगशाळा आणि महाराष्ट्र शासनाचे रासायनिक विश्लेषक किंवा निर्देशक, हॅफकाइन संस्था, मुंबई यांच्याकडे विश्लेषणाच्या उद्देशाने पाठविण्याची खालील प्रक्रिया पाळली जाईल, जिल्हाधिकारी निर्दिष्ट करतील अशा प्रकारे, हे म्हणजे -
(अ) प्रत्येक मादक पदार्थाच्या तयारीमधून दोन नमुने बिनमूल्य काढले जाईल;
(आ) नमुना चार द्रव औंस पेक्षा कमी नसावा;
(इ) नमुन्याची प्रत्येक बाटली योग्यरित्या कॉर्क केली जाईल आणि तपासणी अधिकाऱ्याच्या मुद्रांकित चिन्हांकने सीलबंद केली जाईल आणि तारका-चिन्हांकित समास-मार्जिनमध्ये दाखविल्याप्रमाणे लेबल केली जाईल.
*आयात परवान्याची संख्या ..................................................................
आयात परवान्याची तारीख ...................................................................
मादक पदार्थाच्या तयारीचे नाव ............................................
पाठवणी पत्राची संख्या आणि तारीख ................................................
(ई) नमुना आयातकर्ता किंवा त्याचे प्रतिनिधी यांच्या उपस्थितीत काढला आणि सीलबंद केला जाईल;
(उ) डुप्लिकेट नमुने विश्लेषणाचा निकाल प्राप्त होईपर्यंत ताल्यांखाली ठेवले जाईल, परंतु विश्लेषणाचा निकाल आल्यानंतर, जर निर्देशक, फॉरेंसिक विज्ञान प्रयोगशाळा आणि महाराष्ट्र शासनाचे रासायनिक विश्लेषक किंवा निर्देशक, हॅफकाइन संस्था, मुंबई यांना त्यांच्याकडे पाठविलेल्या नमुन्याची जागा घेण्यासाठी किंवा पुढील विश्लेषणासाठी आवश्यक असेल तर ते पाठविले जाऊ शकतात. डुप्लिकेट नमुने, जेव्हा यापुढे आवश्यक नसतील तेव्हा आयातकर्ता किंवा त्याचे प्रतिनिधी यांना परत केले जाईल.
---
**Rule 11 - नमुने काढणे आणि त्यांची विल्हेवाट**
• **दोन नमुने काढणे:** आयात केलेल्या प्रत्येक दारूच्या तयारीचे दोन नमुने बिनमूल्य काढले जातात.
• **नमुन्याचा आकार:** प्रत्येक नमुना कमीतकमी ४ द्रव औंस (अंदाजे १२० मिलिलिटर) असावा.
• **बाटली कसे सीलबंद करावी:** नमुन्याची बाटली कॉर्क करून तपासणी अधिकाऱ्याच्या मुद्रांकित चिन्हाने सीलबंद केली जाते आणि लेबल लावला जातो.
• **लेबलवर काय लिहिवावे:** Import Pass क्रमांक, तारीख, दारूचे नाव, आणि पाठविणार्या पत्राची संख्या व तारीख.
• **आयातकर्ता उपस्थित असणे:** नमुना काढणे आणि सीलबंद करणे आयातकर्ता किंवा त्याचे प्रतिनिधी यांच्या सामोरे होणे अनिवार्य आहे.
• **डुप्लिकेट नमुना कसे ठेवायचा:** दुसरा नमुना ताल्यांखाली सुरक्षित ठेवला जातो जोपर्यंत विश्लेषणाचा परिणाम येत नाही.
• **डुप्लिकेट नमुन्याचा वापर:** जर प्रयोगशाळेचे निर्देशक मूळ नमुन्याची जागा घेण्यासाठी किंवा पुढील तपासणीसाठी मागणी करतील तर डुप्लिकेट नमुना त्यांना पाठविला जाऊ शकतो.
• **अंतिम विल्हेवाट:** जेव्हा डुप्लिकेट नमुना यापुढे आवश्यक नसतो तेव्हा आयातकर्ता किंवा त्याचे प्रतिनिधीला परत केला जातो.
Release of consignment after examination माल काढण्याची परवानगी देणे
12. Release of consignment after examination.—The examining officer shall note the result of his examination under rule 10 on the reverse of Part IV of the pass and on the certificate. He shall then allow the consignment to be removed if he is satisfied that the consignment tallies in all respects with the details of the spirituous preparation given in Part IV of pass and the certificate.
परीक्षण अधिकारी नियम १० अन्वये केलेल्या परीक्षणाचा निकाल पासच्या भाग IV च्या मागील बाजूवर आणि प्रमाणपत्रावर नोंदवतील. त्यानंतर, खेप पासच्या भाग IV आणि प्रमाणपत्रातील मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाच्या तपशीलांशी सर्वबाबतीत जुळत असल्याचे त्यांना समाधानकारक वाटल्यास ते खेप हलविण्यास परवानगी देतील.
विस्तारित समजावणी:
• परीक्षण अधिकारी (Examining Officer) दारूचा माल तपास करतो आणि तपासणीचा निकाल लिहून ठेवतो।
• हा निकाल दोन जागी नोंद केला जातो:
- Pass (परवानगीपत्र) च्या भाग IV च्या मागील बाजूवर
- प्रमाणपत्रावर
• मुख्य शर्त: माल परवानगीपत्रातील मांडणीशी **पूरीपूरी जुळत असणे आवश्यक आहे**।
उदा., जर परवानगीपत्रातून 100 बोतले दारू काढायची असेल, तर शेजारीच 100 बोतल आली असते पाहिजे — 99 किंवा 101 असल्यास होणार नाही।
• जर सर्व काही सही असेल तर परीक्षण अधिकारी माल घेऊन जाण्याची परवानगी देतो।
• जर काहीही जुळत नसेल (माल कमी असेल, जादा असेल, किंवा गुणवत्ता खराब असेल) तर माल सोडला जात नाही।
**सोपेपणे:** परीक्षा पास झाल्यानंतरच माल निघून जातो — याची खातरजमा अधिकारीने करायची आहे।
Importer to bear all costs and risks of conveyance आयातदार सर्व खर्च आणि वाहतुकीचे जोखीम सहन करेल
13. Importer to bear all costs and risks of conveyance.—The cost of conveying the consignment of the spirituous preparation to the place of import and all risks incidental to such conveyance shall be borne by the importer.
मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाची खेप आयातीच्या ठिकाणी नेण्याचा खर्च आणि अशा वाहतुकीशी संबंधित सर्व जोखीम आयातदार सहन करील.
विस्तृत समजावणी:
**याचा अर्थ काय?**
जर तुम्ही परदेशातून दारु आयात करत असाल, तर:
• दारुची खेप परदेशातून महाराष्ट्रात आणण्याचा सर्व खर्च तुम्हाला द्यावा लागतो — जसे जहाज भाडे, ट्रॅन्सपोर्ट, पॅकेजिंग इत्यादी।
• रस्त्यात किंवा वाहतुकीदरम्यान जर काही नुकसान होईल तर त्याचाही जोखीम तुम्हाला सहन करावा लागतो।
• उदा., जर दारु आणताना डिब्बे टूट जातील, रस्त्यात चोरी होईल, किंवा खराब होईल — या सर्वचा नुकसान तुम्हीच भरावा लागेल।
**व्यावहारिक उदाहरण:**
तुम्ही विदेशातून 1000 बाटल्या दारु आयात करत आहाट। शिपिंग कंपनीला ₹50,000 भरावे लागतात, इन्स्योरन्स ₹10,000 लागते, आणि कस्टम्स क्लीयरन्स ₹5,000 खर्च आहे — हा सर्व खर्च आयातदार (तुम्ही) भरता।
रस्त्यात जर 100 बाटल्या टूट जातील तर त्या बाटल्यांचाही नुकसान तुम्हीच सहन करता।
**मुद्दा:** आयातदार हा माल आणण्याचा मालक आणि जबाबदार असल्यामुळे त्याचे सर्व खर्च आणि जोखीम तो स्वतः उठावतो।
Exporter to obtain a permit from the Excise Officer at the importing place निर्यातदाराने आयातीच्या ठिकाणी उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याकडून परवानगी घेणे
14. Exporter to obtain a permit from the Excise Officer at the importing place.—Any person who holds a license or permit under the Act for the sale or possession of spirituous preparation or is permitted to possess or sell spirituous preparation under the Act and who desires to export any spirituous preparation (hereinafter referred to as "exporter") to any other part of India shall first obtain a permit or No-objection certificate from the Collector or the Excise Officer at the importing place authorizing him to export such spirituous preparation to that place.
अधिनियमाखाली मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाच्या विक्रीसाठी किंवा कब्जासाठी परवाना किंवा अनुज्ञापत्र धारण करणारी किंवा अधिनियमाखाली मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ ठेवण्यास किंवा विकण्यास परवानगी असलेली कोणतीही व्यक्ती जी भारताच्या इतर कोणत्याही भागात कोणताही मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ निर्यात करू इच्छित असेल (यापुढे ज्यास "निर्यातदार" असे संबोधण्यात येईल) तिने प्रथम आयातीच्या ठिकाणच्या जिल्हाधिकारी किंवा उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याकडून असा मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ त्या ठिकाणी निर्यात करण्यास प्राधिकृत करणारे अनुज्ञापत्र किंवा ना-हरकत प्रमाणपत्र प्राप्त करावे.
दारु (spirituous preparation) एका जिल्ह्यातून दुसऱ्या जिल्ह्यात पाठवायचं असेल तर पाठवणाऱ्या व्यक्तीने आधी मिळणाऱ्या ठिकाणच्या Collector किंवा Excise Officer कडून परवानगी घेणे आवश्यक आहे.
विस्तृत समजावून:
**कोण हे करू शकतो?**
• ज्या व्यक्तीकडे दारु विकण्याचा licence किंवा permit आहे
• किंवा कायद्यानुसार दारु रखडवण्यास किंवा विकण्यास परवानगी आहे
**काय करावे लागते?**
• दारु एका ठिकाणातून दुसऱ्या ठिकाणी (भारताच्या कुठलाही भाग) पाठवायचं असेल तर
• आधी त्या ठिकाणच्या Collector किंवा Excise Officer कडून परवानगी घेणे आवश्यक आहे
**परवानगी म्हणजे काय?**
• Permit (अनुज्ञापत्र) किंवा No-objection certificate (ना-हरकत प्रमाणपत्र)
• या दोघांपैकी कोणीतरी एक दस्तऐवज
**उदा.:**
जर तुमच्याकडे मुंबईत दारु विकण्याचा licence आहे आणि तुम्हाला पुणे जिल्ह्यात दारु पाठवायचं आहे, तर पहिले तुम्हाला पुण्याच्या Collector किंवा Excise Officer कडून परवानगी घेणे अनिवार्य आहे.
**महत्वाची गोष्ट:**
यामुळे सरकारला पता चलतो की दारु कुठून कुठे जात आहे आणि नियंत्रण राहतो।
Application for Export Pass निर्यात पाससाठी अर्ज
15. Application for Export Pass.—On receipt of such permit, the exporter shall apply in Form S.P./A-2, for an export pass, to the Collector or any other officer duly authorized in this behalf along with the said permit.
असे अनुज्ञापत्र प्राप्त झाल्यावर, निर्यातदार उक्त अनुज्ञापत्रासह जिल्हाधिकारी किंवा या संबंधात सम्यकरित्या प्राधिकृत कोणत्याही अन्य अधिकाऱ्याकडे निर्यात पाससाठी नमुना S.P./A-2 मध्ये अर्ज करील.
विस्तारित समजावणी:
• **Export Pass म्हणजे काय?**
दारू (spirituous preparations) दुसऱ्या राज्यात किंवा देशात पाठवायचा असेल तर सरकारी परवानगी असणे आवश्यक असते. या परवानगीला Export Pass म्हणतात.
• **प्रथम permit घेणे जरुरी:**
निर्यातदार (ज्याला दारू पाठवायचे आहे) हा खरेदी-विक्रय करायचा आहे हे दर्शवणारा permit आधी घेतला असायला हवा.
उदा., जर तुमच्या गोदामात दारू आहे आणि तुम्हाला ती दुसऱ्या जिल्ह्यात पाठवायची आहे, तर पहिले permit घ्यावा.
• **Form S.P./A-2 भरणे:**
Permit मिळाल्यानंतर तुम्हाला Government ने निश्चित केलेला नमुना S.P./A-2 मध्ये अर्ज करावा लागतो.
या form मध्ये दारूचे तपशील, मात्रा, गंतव्य इत्यादी दिले जातात.
• **कोणाकडे अर्ज करावा:**
• **Collector** (जिल्हाधिकारी) — किंवा
• कोणताही **authorized officer** — अर्थात ज्याला Collector ने हा अधिकार दिला असेल
• **अर्जाच्या साथ काय जोडावे:**
तुमचा permit (जो आधी घेतला आहे) हा अर्जाच्या साथ जोडावा लागतो.
**सोप्या शब्दांत:** Permit → Form भरून → Collector कडे → Export Pass मिळवा → दारू पाठव.
Issue of Export Pass निर्यात पास जारी करणे
16. Issue of Export Pass.
On receipt of the application under rule 15, the Collector or the officer authorized in that behalf shall make such inquiries as he may deem necessary, and if he sees no objection grant him an export pass in Form S.P. 2 on payment of a fee of Re. 1
Every pass granted under this rule shall be in four parts which shall be deal with as under—
PART I shall be retained on the record of the office of the Collector or the Officer granting the pass ;
PART II shall be handed over to the applicant ;
PART III shall be handed over to the applicant who shall send it along with the consignment to the person receiving spirituous preparations at the importing place ;
PART IV shall be sent by post to the Collector or the Excise Officer of the importing place with a request to endorse thereon the quantity of spirituous preparation in Bulk Gallon and Proof Gallon received at the importing place and to return it to the Collector or the Officer who issued the export pass.
या नियमान्वये मंजूर केलेला प्रत्येक पास चार भागांत असेल ज्यांची पुढीलप्रमाणे विल्हेवाट लावली जाईल—भाग I जिल्हाधिकारी किंवा पास मंजूर करणाऱ्या अधिकाऱ्यांच्या कार्यालयाच्या अभिलेखावर ठेवला जाईल;भाग II अर्जदारास सुपूर्द केला जाईल;भाग III अर्जदारास सुपूर्द केला जाईल, ज्यांनी तो आयात स्थानी मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ प्राप्त करणाऱ्या व्यक्तीसह खेपेसोबत पाठवावा;भाग IV आयात स्थानाच्या जिल्हाधिकारी किंवा उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्यांकडे टपालाद्वारे पाठविला जाईल, आयातीच्या ठिकाणी प्राप्त झालेल्या मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाचे बल्क गॅलन आणि प्रूफ गॅलनमधील प्रमाण त्यावर नोंदवून निर्यात पास जारी करणाऱ्या जिल्हाधिकारी किंवा अधिकाऱ्यांकडे परत करण्याच्या विनंतीसह.
नियम १५ अन्वये अर्ज प्राप्त झाल्यावर, जिल्हाधिकारी किंवा या संबंधात प्राधिकृत अधिकारी त्यांना आवश्यक वाटतील अशा चौकशा करतील आणि त्यांना कोणतीही हरकत दिसत नसल्यास, ते रु. १ शुल्क भरल्यावर नमुना S.P. 2 मध्ये निर्यात पास मंजूर करू शकतील.
या नियमान्वये मंजूर केलेला प्रत्येक पास चार भागांत असेल ज्यांची पुढीलप्रमाणे विल्हेवाट लावली जाईल—
भाग I जिल्हाधिकारी किंवा पास मंजूर करणाऱ्या अधिकाऱ्यांच्या कार्यालयाच्या अभिलेखावर ठेवला जाईल;
भाग II अर्जदारास सुपूर्द केला जाईल;
भाग III अर्जदारास सुपूर्द केला जाईल, ज्यांनी तो आयात स्थानी मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ प्राप्त करणाऱ्या व्यक्तीसह खेपेसोबत पाठवावा;
भाग IV आयात स्थानाच्या जिल्हाधिकारी किंवा उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्यांकडे टपालाद्वारे पाठविला जाईल, आयातीच्या ठिकाणी प्राप्त झालेल्या मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाचे बल्क गॅलन आणि प्रूफ गॅलनमधील प्रमाण त्यावर नोंदवून निर्यात पास जारी करणाऱ्या जिल्हाधिकारी किंवा अधिकाऱ्यांकडे परत करण्याच्या विनंतीसह.
Removal of spirituous preparation under excise escort मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाची वाहतूक अबकारी पथरक्षणामध्ये करणे
17. Removal of spirituous preparation under excise escort.—Where the spirituous preparation which is to be exported is removed whether wholly or partly by road through the limits of the State of Maharashtra, the holder of the pass shall, on being required by the Collector or the aforesaid officer so to do, remove such spirituous preparation through such limits under excise escort and shall pay in advance the cost of the escort fixed by the Collector or the aforesaid officer in this behalf.
जेथे निर्यात करावयाचा मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ संपूर्णपणे किंवा अंशतः रस्त्याने महाराष्ट्र राज्याच्या सीमेतून काढला जातो, तेथे पासधारक, जिल्हाधिकारी किंवा उपरोक्त अधिकाऱ्यांनी तसे करण्याची आवश्यकता विहित केल्यास, असा मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ अबकारी पथरक्षणाखाली अशा सीमेतून काढील आणि जिल्हाधिकारी किंवा उपरोक्त अधिकाऱ्यांनी या संबंधात निश्चित केलेला पथरक्षणाचा खर्च आगाऊ भरील.
दारू निर्यात करताना राज्याच्या सीमेतून रस्त्याने घेऊन जाणे पडले तर Collector च्या परवानगीने सरकारी पथरक्षक (excise escort) सोबत नेणे बंधनकारक आहे आणि त्याचा खर्च आगाऊ भरावा लागतो.
---
विस्तृत समजावून सांग:
**काय म्हणता आहे हा नियम?**
• जर तुम्हाला दारू (spirituous preparation) राज्याबाहेर निर्यात (export) करायचे असेल आणि ते महाराष्ट्र राज्याच्या सीमेतून रस्त्याने घेऊन जाणे पडले तर Collector किंवा excise अधिकारी तुम्हाला सरकारी पथरक्षण (excise escort) देऊ शकतात.
• अगर तुम्हाला pass (परवाना) आहे तरी Collector तुम्हाला आदेश देऊ शकतो की दारू हे सरकारी रक्षकांच्या सोबत नेहमी घेऊन जा.
**तुम्हाला काय करावे लागते?**
• जर Collector आदेश दिला तर तुम्हाला अबकारी पथरक्षकांसह दारू वाहून नेणे अनिवार्य आहे.
• पथरक्षकांचा सर्व खर्च (वेतन, वाहन इत्यादी) तुम्हाला आगाऊ म्हणजे पहिल्याच भरावा लागतो.
• खर्चाची रक्कम Collector किंवा excise अधिकारी निश्चित करतात.
**व्यावहारिक उदाहरण:**
उदा., तुमच्याकडे महाराष्ट्रातून 1000 लिटर दारू गोवा भेजायचे आहे आणि ते रस्त्याने जायचे आहे, तर तुम्हाला सरकारी रक्षक सोबत नेणे बंधनकारक आहे आणि त्याचा खर्च (मान्या ₹5000) आगाऊ भरावा लागतो.
Exporter to obtain Certificate-2 and deliver it to Collector or officer issuing Pass निर्यातदाराने प्रमाणपत्र-2 मिळवावे आणि ते जिल्हाधिकारी किंवा पास जारी करणार्या अधिकाऱ्याला द्यावे
18. Exporter to obtain Certificate-2 and deliver it to Collector or officer issuing Pass.—The exporter shall, on the consignment of the spirituous preparations reaching its destination, obtain a certificate in Form "Certificate-2", annexed to Part II of the pass from the Excise Officer at the importing place and deliver it immediately to the Collector or officer who issued the pass.
निर्यातदार, मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थांची खेप तिच्या गंतव्यस्थानी पोहोचल्यावर, आयात स्थानावरील उत्पादन शुल्क अधिकाऱ्याकडून पासच्या भाग II ला जोडलेल्या "प्रमाणपत्र-२" नमुन्यातील प्रमाणपत्र प्राप्त करील आणि ते पास जारी करणाऱ्या जिल्हाधिकारी किंवा अधिकाऱ्यांकडे तात्काळ सुपूर्द करील.
---
**विस्तृत समजावून:**
• **काय करावे?** जेव्हा तुमची दारूची खेप (मद्यसारयुक्त पदार्थ) दूसऱ्या जिल्ह्यात किंवा ठिकाणी पोहोचते, तेव्हा तुम्हाला "Certificate-2" हे प्रमाणपत्र मिळवावे लागते.
• **कुणीकडून?** आयातकर्त्याच्या जिल्ह्यातील **Excise Officer** (उत्पादन शुल्क अधिकारी) यांचीकडून हे प्रमाणपत्र घ्यावे लागते.
• **प्रमाणपत्र कसे मिळते?** तुमचा pass (परवानगी) जे दिली त्याच्या **Part II** मध्ये "Certificate-2" चा form (नमुना) दिला असतो. तेच भरून Excise Officer यांच्याकडे जमा करावे.
• **कधी सुपूर्द करावे?** हे प्रमाणपत्र तात्काळ म्हणजे देरीने विना **Pass दिलेल्या Collector किंवा अधिकार्यांकडे पाठवावे लागते.**
• **का जरुरी आहे?** याने सरकारला खेप योग्यरित्या गंतव्यास पोहोचली हे माहिती मिळते.
**उदा.:** तुम्ही मुंबईतून नाशिकला दारू पाठवत आहात. गंतव्यास खेप पोहोचल्यावर नाशिक Excise Officer कडून Certificate-2 घेऊन, मुंबई Collector कडे लगेच पाठवावे.
General संकीर्ण
19. General.—Notwithstanding anything contained in these Rules, no pass under these rules shall be necessary for the import or export of any spirituous preparation which is imported or exported under an import or export license granted under the Bombay Spirituous Preparations (Inter-State Trade and Commerce) Control Rules, 1955.
या नियमांत काहीही अंतर्भूत असले तरी, मुंबई मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थ (आंतरराज्य व्यापार आणि वाणिज्य) नियंत्रण नियम, १९५५ अन्वये मंजूर केलेल्या आयात किंवा निर्यात परवान्याखाली आयात किंवा निर्यात केल्या जाणाऱ्या कोणत्याही मद्यसारयुक्त सिद्धपदार्थाच्या आयातीसाठी किंवा निर्यातीसाठी या नियमांखाली कोणत्याही पासची आवश्यकता नसेल.
विस्तारित समजावणी:
• **मुख्य बिंदू:** दारू (spirituous preparation) आयात किंवा निर्यात करताना दोन वेगवेगळे नियम आहेत — एक १९५५ चा जुना आणि एक १९६३ चा नवीन।
• **काय सांगतेय Rule 19:** जर तुम्हाला १९५५ च्या नियमांअंतर्गत पूर्वीपासून import/export licence मिळालेला आहे, तर १९६३ च्या नियमांअंतर्गत नवीन pass घेण्याची गरज नाही।
• **सरळ उदाहरण:** तुमच्याकडे मागे १९५५ च्या नियमानुसार दारू निर्यात करण्याची परवानगी आहे। तर १९६३ च्या नवीन नियमांमध्ये आम्ही तुम्हाला "दोन्ही pass घ्या" असे सांगणार नाही — एकच licence पुरेसे आहे।
• **हेतू:** कागदपत्रांचा गोंधळ दूर करण्यासाठी हा नियम आहे। एकदा तुमच्याकडे पूर्वीचा licence असेल, तर तुम्ही त्याचच वापर करू शकता।
**लक्षात घ्या:** हा नियम फक्त त्यांच्यासाठी आहे ज्यांच्याकडे १९५५ चा licence आहे। नवीन आयात/निर्यात करणाऱ्यांना १९६३ च्या नियमांनुसार परवानगी घ्यावी लागेल।
(See rule 4)
Application for a pass to import spirituous preparations
See rule 15
Application for a pass to export spirituous preparations